| YouTube Channel

हार्द (hArda)

 
शब्दसागरः
English
हार्द्द
n.
 (-र्द्दं)
1. Affection, love.
2. Kindness.
3. Intention, meaning.
E.
हृद् the heart, अण्
aff.
Capeller Eng
English
हार्द॑
a.
 being in the heart
n.
 affection, love,
p.
°वन्त्†.
Yates
English
हार्द्द (र्द्दं) 1.
n.
 Affection, kindness.
Wilson
English
हार्द्द
n.
 (-र्द्दं) Affection, kindness.
E.
 हृद the heart, अण्
aff.
Apte
English
हार्दम् [hārdam], [हृदयस्य कर्म युवा˚ अण् हृदादेशः]
Affection, love
अमर्षशून्येन जनस्य जन्तुना न जातहार्देन न विद्विषादरः
Ki.*
 1.33
Śi.*
 9.69
V.*
 5.1.
Kindness, tenderness.
Will.
Intention, meaning
अर्जुनः सहसा$$ज्ञाय हरेर्हार्दमथासिना
Bhāg.*
 1.7.55.
a.
 Relating to or being in the heart
संछिद्य हार्दमनुमानसदुक्तितीक्ष्णज्ञानासिना भजत माखिलसंशयाधिम्
Bhāg.*
 11.13.33.
Apte 1890
English
हार्दं [हृदयस्य कर्म युवा० अण् हृदादेशः] 1 Affection, love
अमर्षशून्येन जनस्य जंतुना न जातहार्देन न विद्विषादरः Ki. 1. 33
Śi. 9. 69
V. 5. 10.
2 Kindness, tenderness.
3 Will.
4 Intention, meaning.
Monier Williams Cologne
English
हा॑र्द
mfn.
 relating to or being in the heart,
Suparṇ.
Śaṃk.
BhP.
हा॑र्द (अम्),
n.
 love, kindness, affection for (loc. or comp. ),
MBh.
R.
&c.
meaning, intention, purpose,
BhP.
Monier Williams 1872
English
हार्द हार्द, अस्, ई, अम् (fr. हृद्), being in
the heart
(अम्), n. affection, love
kindness
will,
mind, intention, meaning.
Macdonell
English
हार्द hā́rd-a,
a.
 being in the heart (hṛd)
🞄n. affection, love, for (lc., —°).
Benfey
English
हार्द हार्द, i. e. हृद् + अ,
n.
1.
Affection, love, Vikr. d. 148
kindness.
2. Will, Bhāg. P. 1, 7, 55.
--
Comp.
स-,
adj.
 affectionate, tender, Śiś. 9, 69.
Apte Hindi
Hindi
हार्दम्
नपुं*
 - हृदयस्य कर्म युवा* अण् हृदादेशः
"स्नेह, प्रेम "
हार्दम्
नपुं*
 - -
"कृपा, सुकुमारता"
हार्दम्
नपुं*
 - -
इच्छाशक्ति
हार्दम्
नपुं*
 - -
"अभिप्राय, अर्थ"
L R Vaidya
English
hArda {% n. %} 1. Affection, love, उदितं प्रियां प्रति संहार्दामिति श्रदधीयत प्रियतमेन वचः Sis.ix.69
2. kindness
3. intention, meaning.
Bopp
Latin
हार्द n. (a हृद् cor s. अ) amor. UR. 85. 10.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्नेहः प्रीतिः प्रेम हार्दे दाक्षिण्यं त्वनुकूलता ॥ १३७७ ॥
-wordlist-
स्नेह (पुंक्ली), प्रीति (स्त्री), प्रेमन् (पुंक्ली), हार्द (क्ली), दाक्षिण्य (क्ली), अनुकूलता (स्त्री)
नाममाला
Sanskrit
सौहार्द, सौहृद, हार्द, सौहृद्य, सख्य, सौरभ, मैत्री, मैत्रेयिका, अजर्य, सहाय्य, संगत
सौहार्दं सौहृदं हार्दं सौहृद्यं सख्यसौरभम् ।
मैत्री मैत्रेयिकाजर्यं सहाय्यं संगतं मतम् ॥ १९७ ॥
verse 0.1.1.197
page 0091
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हार्द्दं,
क्ली,
 (हृदयस्य भावः कर्म्म वा । हृदय +“हायनान्तयुवादिभ्योऽण् ।” ५ । १ । १३० ।इत्यण् । “हृदयस्य हृल्लेखयदणलासेषु ।” ६ ।३ । ५० । इति हृदादेशः ।) प्रेम । स्नेहः ।इत्यमरः । १ । ७ । २७ ॥
(यथा, महाभारते ।१३ । ७१ । ५२ ।“गावो लोकांस्तारयन्ति क्षरन्त्योगावश्चान्नं संजनयन्ति लोके ।यस्तज्जानन् न गवां हार्द्दमेतिस वै गन्ता निरयं पापचेताः ॥
”अभिप्रायः । यथा, भागवते । १ । ७ । ५५ ।“अर्ज्जुनः सहसाज्ञाय हरेर्हार्द्दमथासिना ।मणिं जहार मूर्द्धन्यं द्विजस्य सह मूर्द्धजम् ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हार्द्द
न०
 हृदयस्य कर्म युवा० अण् हृदादेशः । १ स्नेहे२ प्रेमणि अमरः । हृदि भवः विदितो वा अण् ।३ हृदयस्थे ४ हृदयवेद्ये च
त्रि०
 हार्दविद्या शा० भा० ।
Capeller
German
हार्द॑ im Herzen befindlich.
n.
 Zuneigung,
Liebe.
Burnouf
French
हार्द हार्द
n.
 (हृद्) affection, amour.
Stchoupak
French
हार्द-
a. relatif au cœur
nt. penchant, amour
intention.