हलीमकः (halImakaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritहलीमकः, रोगविशेषः । यथा पाण्डुरोगस्यैवभेदं हलीमकञ्चाह ।“यदा तु पाण्डोर्व्वर्णः स्याद्धरितश्यावपीतकः ।बलोत्साहः क्षयस्तन्द्रामन्दाग्नित्वं मृदुज्वरः ॥
स्त्रीष्वहर्षोऽङ्गमर्द्दश्च श्वासतृष्णारुचिभ्रमाः ।हलीमकं तदा तस्य विद्यादनिलपित्ततः ॥
”पाण्डोः पाण्डुरोगिणः ॥
तस्य चिकित्सा यथा, “मारितस्यायसश्चूर्णं मुस्ताचूर्णेन संयुतम् ।खदिरस्य कषायेण पिबेद्धन्तुं हलीमकम् ॥
सिता तिक्ता बला यष्टी त्रिफला रजनीयुगैः ।लेहं लिह्यात् समध्वाज्यं हलीमकनिवृत्तये ॥
अमृतलतारमकल्कपसाधितं तुरगविद्विषः सर्पिः ।क्षीरचतुर्गुणमेतद्वितरेच्च हलीमकार्त्तेभ्यः ॥
”इति अमृताघृतम् ॥
* ॥
“मधुरैरन्नपानेस्तं वातपित्तहरैर्हरेत् ।कामलापाण्डुरोगोक्तक्रियाञ्चात्रोपयोजयेत् ॥
”अथ सामान्यतः पाण्डुरोगकामलाहलीमक-चिकित्सा ।“फलत्रिकामृतावासातिक्तामूनिम्बनिम्बजः ।क्वाथः क्षौद्रयुतो हन्यात् पाण्डुरोगं सकामलम् ॥
१त्र्यूषणं त्रिफला मुस्तं विडङ्गं चव्यचित्रके ।दार्व्वी त्वङ्माक्षिको धातुर्ग्रन्थिको देवदारु च ॥
एपां द्विपलिकान् भागवान् कृत्वा चूर्णं पृथक्पृथक् ।मण्डूरं द्विगुणं चूर्णाच्छुद्धमञ्जनसन्निभम् ॥
मूत्रे चाष्टगुणे पक्त्वा तस्मिंस्तत् प्रक्षिपेत्ततः ।औडम्बरसमान् कृत्वा वटकांस्तान् यथाग्नि च ।उपयुञ्जीत तक्रेण जीर्णे सात्म्यञ्च भोजनम् ।मण्डूरवटका ह्येते प्राणदाः पाण्डुरोगिणाम् ॥
कुष्टानि जठरं शोथमूरुस्तम्भं कफामयान् ।अर्शांसि कामलां मेहं प्लीहानं शमयन्ति च ॥
”इति त्र्यूषणादिमण्डूरवटकः ॥
२ ॥
“किराततिक्तं सुरदारु दार्व्वीमुस्ता गुडूची कटुका पटोलम् ।दुरालभा पर्पटकं सनिम्बंकटुत्रिकं वह्निफलत्रिकञ्च ॥
फलं विडङ्गस्य समांशकानिसर्व्वैः समं चूर्णमथायसश्च ।सर्पिर्मधुभ्यां वटिका विधेयातक्रानुपानात् भिषजा प्रयोज्या ॥
निहन्ति पाण्डुञ्च हलीमकञ्चशोथं प्रमेहं ग्रहणारुजञ्च ।श्वासञ्च कासञ्च सरक्तपित्त-मर्शांस्यथोरुग्रहमामवातम् ॥
व्रणांश्च गुल्मान् कफविद्रधिञ्चश्वित्रञ्च कुष्ठञ्च ततः प्रयोगात् ॥
”इति अष्टादशाङ्गलोहम् ॥
३ ॥
“यवगोधूमशाल्यन्नै रसैर्जाङ्गलजैर्हितैः ।मुद्गाढकीमसूराद्यैरेषु भोजनमिष्यते ॥
”एषु पाण्डुरोगकामलाहलीमकेषु ॥
४ ॥
इति भावप्रकाशः ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.