| YouTube Channel

हरिणः (hariNaH)

 
Apte Hindi
Hindi
हरिणः
पुं*
 - -
"मृ्ग, बारहसिंगा"
हरिणः
पुं*
 - -
सफ़ेद रंग
हरिणः
पुं*
 - -
हंस
हरिणः
पुं*
 - -
सूर्य
हरिणः
पुं*
 - -
विष्णु
हरिणः
पुं*
 - -
शिव
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 हरिणः, पाण्डुरः, पाण्डुः
noun
पीतसंवलितशुक्लवर्णः।
"अस्य चित्रस्य पृष्टभागस्य वर्णः पाण्डुः जातः।"
Synonyms:
 कुरङ्गः, मृगः, हरिणः, कुरङ्गमः, चारुलोचनः, जिनयोनिः, ऋष्यः, रिश्यः, एणः, एणकः, वातायुः
noun
पशुविशेषः नर मृगः।
"कुरङ्गः कुरङ्गी च उद्याने अटतः।"
Synonyms:
 चमूरुः, कदली, कन्दली, चीनः, प्रियकः, समूरुः, हरिणः, अमी
noun
मृगविशेषः यः विशेषतः एशियामहाद्वीपस्य दक्षिणपार्श्वेषु वर्तते।
"चमूरोः चर्म उपयुज्य निर्मितानि वस्त्राणि उष्णानि सन्ति।"
Synonyms:
 वरटः, कलहंसः, सुग्रीवः, चक्रपक्षः, जालपद्, धवलपक्षः, नीलाक्षः, पारिप्लाव्यः, पुरुदंशकः, बन्धुरः, वक्राङ्गः, वार्चः, शकवः, शितिच्छदः, शितिपक्षः, श्वेतच्छदः, श्वेतगरुतः, श्वेतपत्रः, सितच्छदः, सितपक्षः, हंसः, हंसकः, हरिणः, सूतिः, चक्रः
noun
हंसजातीयः जलखगप्रकारविशेषः।
"वरटः जले विहरति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: हरिणः
Root: हरिण
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ ताम्रमृगः
Meaning(s):
⇒ Red deer
Shloka(s):
3|4|12|2 ► यज्ञाङ्ग एणस्ताम्रस्तु हरिणस्तृणसंवरः॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|12|2 ⇢ हरिणः (हरिण) (पुं) ⇒ Red deer ⇒ ताम्रमृगः
➠ 3|4|12|2 ⇢ तृणसंवरः (तृणसंवर) (पुं) ⇒ Red deer ⇒ ताम्रमृगः
Related word(s):
Tamil
Tamil
ஹரிண: : மான், வெண்மை நிறம், சிவன், விஷ்ணு, சூரியன், அன்னப்பக்ஷி.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: हरिणः
Root: हरिण
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ sun
⇒ stag
⇒ deer
⇒ fawn
⇒ goose
⇒ tawny
⇒ green
⇒ antelope
⇒ greenish
⇒ yellowish
⇒ ichneumon
⇒ fawn-coloured
⇒ yellowish the colour
⇒ minor division of the world
Shloka(s):
2|5|8|1 ► मृगे कुरङ्गवातायुहरिणाजिनयोनयः। (सिंहादिवर्गः)
3|3|23|2 ► चातके हरिणे पुंसि सारङ्गः शबले त्रिषु॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|195|1 ► स्यात्कुरङ्गेऽपि कमलः प्रावारेऽपि च कम्बलः। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|5|8|1 ⇢ मृगः (मृग) (पुं)
➠ 2|5|8|1 ⇢ कुरङ्गः (कुरङ्ग) (पुं) ⇒ deer, antelope, antelope or deer, spot in the moon, species of antelope
➠ 2|5|8|1 ⇢ वातायुः (वातायु) (पुं)
➠ 2|5|8|1 ⇢ हरिणः (हरिण) (पुं) ⇒ sun, stag, deer, fawn, goose, tawny, green, antelope, greenish, yellowish, ichneumon, fawn-coloured, yellowish the colour, minor division of the world
➠ 2|5|8|1 ⇢ अजिनयोनिः (अजिनयोनि) (पुं)
➠ 3|3|23|2 ⇢ सारङगः (सारङ्ग) (पुं) ⇒ bee, spotted, dappled, name of a poet, particular rAga, of a variegated colour, kind of spotted antelope, derived from the antelope called sAraGga
➠ 3|3|195|1 ⇢ कमलः (कमल) (पुं) ⇒ pale-red, prosperity, Indian crane, lotus-flower, rose-coloured, species of deer, particular dhruvaka, sacred lotus [Nelumbo nucifera - Bot.]
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ समीरमृगः
जातिः ➡ स्तनपायी
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ एण्याः_अजिनादिः
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ मृगी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हरिणः,
पुं,
 (हरति मनः ह्रियते गीतादिना वा ।हृ + “श्यास्त्याहृञविभ्य इनच् ।” उणा० २ ।४६ । इति इन्च ।) स्वनामाख्यातपशुः । तत्प-र्य्यायः । मृगः २ कुरङ्गः ३ वातायुः ४ अजिन-योनिः ५ । इत्यमरः । २ । ५ । ८ ॥
सारङ्गः ६चलनः ७ पृषत् ८ भीरुहृदयः ९ मयुः १० ।इति जटाधरः ॥
चारुलोचनः ११ जिनयोनिः१२ कुरङ्गमः १३ ऋष्यः १४ ऋश्यः १५ रिष्यः१६ रिश्यः १७ एणः १८ एणकः १९ । इतिशब्दरत्नावली ॥
कृष्णतारः २० सुलोचनः २१पृषतः २२ । अस्थ मांसगुणाः ।“एणस्य मांसं लघु शीतवृष्यंत्रिदोषहृत् षड्रसदञ्च रुच्यम् ।कुरङ्गमांसं मधुरञ्च यद्वत्कफापहं पित्तहरं मरुत्प्रदम् ॥
”इति राजनिर्घण्टः ॥
* ॥
अपि च ।“हरिणः शीतलो बद्धबिण्मूत्रो दीपनो लघुः ।रसे पाके च मधुरः सुगन्धिः मन्निपातहा ॥
एणः कषायो मधुरः पित्तासृक्कफनाशनः ।संग्राही रोचनो हृद्यो बलकृज्ज्वरनाशनः ॥
”इति राजवल्लभः ॥
* ॥
अन्यच्च ।“कुरङ्गो वृंहणो बल्यः शीतलः पित्तहृद्गुरुः ।मधुरो वातहृद् ग्राही किञ्चित्कफकरो मतः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
* ॥
हरिणस्य पञ्चमेदो यथा, --“हरिणश्चापि विज्ञेयः पञ्चभेदोऽत्रु भैरव ।ऋष्यः खङ्गो रुरुश्चैव पृषतश्च मृगस्तथा ।एते बलिप्रदानेषु चर्म्मदाने च कीर्त्तिताः ॥
”इति कालिकापुराणे ६६ अध्यायः ॥
* ॥
शुक्लवर्णः । विष्णुः । शिवः । (यथा, महा-भारते । १३ । १७ । ११९ ।“आषाढश्च सुषाढश्च ध्रुवोऽथ हरिणो हरः ॥
”)सूर्य्यः । हंसः । इति केचित् ॥
(ऐरावत-वंशोद्भूतनागविशेषः । यथा, महाभारते । १ ।५७ । ११ ।“पारावतः पारिजातः पाण्डरो हरिणःकृशः ।विहङ्गः शरभो मेदः प्रमोदः संहतापनः ।ऐरावतकुलादेते प्रविष्टा हव्यवाहनम् ॥
”)पाण्डुवर्णः । तद्युक्ते, त्रि ॥
इत्यमरः । १ । ५ । १३ ॥
(यथा, महाभारते, । १ । १ । १३५ ।“स भोगान् विविधान् भुञ्जन् रत्नानि विवि-धानि च ।कथितो धृतराष्ट्रस्य विवर्णो हरिणः कृशः ॥
”)