| YouTube Channel

हन्तकार (hantakAra)

 
शब्दसागरः
English
हन्तकार
m.
 (-रः)
1. Rice or any offering to be given to a guest.
2. The
exclamation “हन्त”.
E.
 हन्त, कार making.
Spoken Sanskrit
English
हन्तकार - hantakAra -
m.
 - alms
Monier Williams Cologne
English
हन्त—कार॑
m.
 the exclamation हन्त (a partic. formula of benediction or salutation
also explained as 16 mouthfuls of alms, in
ŚBr.
 among the four teats of the cow, Vāc. ),
ŚBr.
PārGṛ.
Pur.
Benfey
English
हन्तकार हन्त-कार,
m.
 Rice to
be given to a guest.
Apte Hindi
Hindi
हन्तकारः
पुं*
 हन्त-कारः -
‘हन्त’ विस्मयादिबोधक अव्यय
हन्तकारः
पुं*
 हन्त-कारः -
किसी अतिथि को दी जाने वाली भेंट
L R Vaidya
English
haMta-kAra {% m. %} 1. the exclamation hanta
2. an offering to be presented to a guest, भूरियं हंतकारः K.Pr.vii.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
हन्तकार m. Almosen, auch Śrīk 2, 26.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हन्तकारः,
पुं,
 (हन्त इत्यस्य कारः करणम् ।)अतिथिदेयतण्डुलम् । इति केचित् ॥
हन्त-शब्दः । यथा । यत्तु ।“निवीती हन्तकारेण मनुष्यांस्तर्पयेदथ ।कुशस्य मध्यदेशेन नृतीर्थेन उदङ्मुखः ॥
”इति लघुविष्णूक्तम् ॥
हन्तप्रयोगेण जलदानमुक्तं तत् सनकादिप्रत्येक-तर्पणे । यथा । सनकस्तृप्यतां तस्यैतदुदकं हन्तइत्यादौ । न तु पद्मपुराणीयमिलिततर्पणे ।इत्याह्रिकाचारतत्त्वम् ॥
* ॥
अतिथये दानार्थ-षोडशग्रासाः । यथा, --“पूजयेदतिथिं नित्यं नमस्योदर्च्चयेद्घिजम् ।मनोवाक्कर्म्मभिः शान्तमागतं स्वगृहन्ततः ॥
हन्तकारमथाग्रं वा भिक्षां वा शक्तितो द्विजः ।दद्यादतिथये नित्यं बुद्ध्वा तं परमेश्वरम् ॥
भिक्षामाहुर्ग्रासमात्रमग्रञ्च स्याच्चतुर्गुणम् ।पुष्कलं हन्तकारञ्च तच्चतुर्गुणमुच्यते ॥
”इति कूर्म्मपुराणे उपविभागे । १८ । ११३-११५ ॥
अपि च ।“भिक्षाञ्च याचतां दद्यात् परिव्राड्ब्रह्मचारि-णाम् ।ग्रामप्रमाणं भिक्षा स्यादग्रं ग्रासचतुष्टयम् ॥
अप्रं चतुर्गुणं प्राहुर्हन्तकारं द्विजोत्तमाः ।भोजनं हन्तकारं वा अग्रं भिक्षामथापि वा ।अदत्त्वा तु न भोक्तव्यं यथाविभवमात्मनः ॥
”इति मार्कण्डेयपुराणे मदालसोपाख्याने । २९ ।३४ -- ३६ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हन्तकार
पु०
 हन्तेत्यस्य कारः करणं उच्चारणम् वाकृ--घञ् । १ अतिथये अन्नदाने २ हन्तशब्दप्रयोगे च ।