| YouTube Channel

हनुमान् (hanumAn)

 
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 हनुमान्, पवनपुत्रः, पवनसुतः, पवनकुमारः, अञ्जनीनन्दनः, आञ्जनेय, कपीशः, केसरीनन्दनः, वातात्मजः, मारुतिः, मनुमान्, योगचरः, अनिली, हिडिम्बारमणः, रामदूतः, अर्जूनध्वजः, मरुतात्मजः, वातात्मजः, अनिलात्मजः, कपीन्द्रः
noun
पवनस्य पुत्रः यः बलशाली तथाच अमरः अस्ति।
"हनुमान् रामस्य भक्तः अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हनुमान्, [त्] पु, (हनुरस्त्यस्येति । हनु +मतुप् ।) वानरविशेषः । स तु अञ्जनागर्भेपवनीरसाज्जातः । रावणबधार्थश्रीरामदूतश्च ।तत्पर्य्यायः । मनूमान् २ आञ्जनेयः ३ योग-चरः ४ अनिली ५ हिडिम्बारमणः ६ राम-दूतः ७ अर्ज्जुनध्वजः ८ । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
मरुतात्मजः ९ । इति जटाधरः ॥
* ॥
अथहनूमत्कल्पः ।देव्युवाच ।“शैवानि गाणपत्यानि शाक्तानि वैष्णवानि च ।साधनानि च सौराणि चान्यानि यानि कानिच ।श्रुतानि तानि देवेश ! त्वद्वक्त्रान्निःसृतानि च ॥
किङ्किदन्यत्तु देवानां साधनं यदि कथ्यताम् ।शङ्कर उवाच ।शृणु देवि ! प्रवक्ष्यामि सावधानावधारय ।हनूमत्साधनं पुण्यं महापातकनाशनम् ॥
एतद्गुह्यतमं लोके शीघ्रसिद्धिकरं परम् ।जयो यस्य प्रसादेन लोकत्रयजितो भवेत् ॥
* ॥
तत्साधनविधिं वक्ष्ये नृणां सिद्धिकरं द्रुतम् ॥
वियत् सलवकं हनूमते च तदनन्तरम् ।रुद्रात्मकाय कवचं फडिति द्वादशाक्षरः ॥
एतन्मन्त्रं समाख्यातं गोपनीयं प्रयत्नतः ।तव स्नेहेन भक्त्या च दासोऽस्मि तव सुन्दरि ! ॥
एतन्मन्त्रं अर्ज्जुनाय प्रदत्तं हरिणा पुरा ।जयेन साधनं कृत्वा जितं सर्व्वं चराचरम् ॥
नदीकूले विष्णुगेहे निर्ज्जने पर्व्वते वने ।एकाग्रचित्तमाधाय साधयेत् साधनं महत् ॥
”ध्यानमाह ।“महाशैलं समुत्पाट्य धावन्तं रावणं प्रति ।तिष्ठ तिष्ट रणे दुष्ट घोररावं समुत्सृजन् ॥
लाक्षारक्तारुणं रौद्रं कालान्तकयमोपमम् ।ज्वलदग्निसमं नेत्रं सूर्य्यकोटिसमप्रभम् ॥
अङ्गदाद्यैर्महावीरैर्व्वेष्टितं रुद्ररूपिणम् ।एवंरूपं हनूमन्तं ध्यात्वा यः प्रजपेन्मनुम् ॥
लक्षजपात् प्रसन्नः स्यात् सत्यं ते कयितं मया ।ध्यानैकमात्रतः पुंसां सिद्धिरेव न संशयः ॥
प्रातः स्नात्वा नदीतीरे उपविश्य कुशासने ।प्राणायामं षडङ्गञ्च मूलेन सकलं चरेत् ॥
पुष्पाञ्जल्यष्टकं दत्त्वा ध्यात्वा रामं ससीतकम् ।ताम्रपात्रे ततः पद्ममष्टपत्रं सकेशरम् ॥
रक्तचन्दनघृष्टेन लिखेत्तस्य शलाकया ।कर्णिकायां लिखेन्मन्त्रं तत्रावाह्य कपिं प्रभुम् ॥
कर्णिकायां हनूमन्तं ध्यात्वा पाद्यादिकं ततः ।सुग्रीवं लक्ष्मणं चैव अङ्गदं नलनोलकम् ॥
जाम्बवन्तञ्च कुमुदं केशरिणं दले दले ।पूर्व्वादिक्रमतो देवि ! पूजयेद्बन्धचन्दनैः ॥
पवनञ्चाञ्जनाञ्चैव पूजयेद्दक्षवामतः ।दलाग्रे षु कपिभ्योऽपि पुष्पाञ्जल्यष्टकं ततः ॥
ध्यात्वा तु मन्त्राराजं वै लक्षं यावत्तु साधकः ।लक्षान्तदिवसं प्राप्य कुर्य्याच्च पूजनं महत् ॥
एकाग्रचित्तप्रनसा तस्मिन् पवननन्दने ।दिवारात्रौ जपं कुर्य्यात् यावत् सन्दर्शनंभवेत् ॥
सुदृढं साधकं मत्वा निशीथे पवनात्मजः ।सुप्रसन्नस्ततो भूत्वा प्रयाति साधकाग्रतः ॥
यथेप्सितं वरं दत्त्वा साधकाय कपिप्रभुः ।वरं लब्ध्वा साधकेन्द्री विहरेदात्मगः सुखैः ॥
एतद्धि साधनं पुण्यं देवानाभाप दुर्लभम् ।तव स्नेहात् समाख्यातं भक्तासि मयि पार्व्वति ॥
”इति गावडे हनूमत्साधनमिति तन्त्रसारः ॥
* ॥
“हनूमतोऽतिगुह्यन्तु लिख्यते वीरसाधनम् ।ब्राह्म्ये मुहूर्त्ते उत्थाय कृतनित्यक्रियो द्विजः ॥
गत्वा नदीं ततः स्नात्वा तीर्थमाबाह्य चाष्टधा ।मूलमन्त्रं ततो जप्त्वा सिञ्चेदादित्यसंख्यया ॥
”ततो वाससो परिधाय गङ्गातीरे पर्व्वते वाउपविश्य हां अङ्गुष्ठाभ्यां नमः इत्यादिनाकराङ्गन्यासौ कुर्य्यात् । ततः प्राणायामः ।अकारादिवर्णानुच्चार्य्य वामनासापुटेन वायुंपूरयेत् पञ्चवर्गानुच्चार्य्य वायुं स्तम्भयेत् ।यकारादिवर्णानुच्चार्य्य दक्षिणनासापुटेन रेच-येत् । एवं वारत्रयं कृत्वा मन्त्रवर्णैरङ्गन्यासंकृत्वा ध्यायेत् ॥
* ॥
“ध्यायेद्रणे हनूमन्तं कपिकोटिसमन्वितम् ।धावन्तं रावणं जेतुं दृष्ट्वा सत्वरमुत्थितम् ॥
लक्ष्मणञ्च महावीरं पतितं रणभूतले ।गुरुञ्च क्रोधमुत्पाद्य गृहीत्वा गुरुपर्व्वतम् ॥
हाहाकारैः सदर्पैश्च कम्पयन्तं जगत्त्रयम् ।आब्रह्माण्डं समाव्याप्य कृत्वा भीमं कलेवरम् ॥
”इति ध्यात्वा षट्सहस्रं जपेत् ॥
अस्य मन्त्रः ।“स्वबीजं पूर्व्वमुच्चार्य्य पवनञ्च ततो वदेत् ।नन्दनञ्च ततो देयं ङेऽवसानेऽनलप्रिया ॥
दशार्णीऽयं मनुः प्रोक्तो नराणां सुरपादपः ॥
”हां पवननन्दनाय स्वाहा । इतिमन्त्रः । सप्तम-दिवसे दिवारात्रं व्याप्य जपेत् । ततो महाभयंदत्त्वा त्रिभागशेषासु निशासु नियतमागच्छति ।साधको यदि मायां तरति तदेप्सितं वरंप्राप्नोति ।“विद्यां वापि धनं वापि राज्यं वा शत्रुनिग्र-हम् ।तत्क्षणादेव चाप्नोति सत्यं सत्यं सुनिश्चितम् ॥
”इति च तन्त्रसारः ॥