| YouTube Channel

स्वैरम् (svairam)

 
शब्दसागरः
English
स्वैरम् Ind.
1. Of one's own accord.
2. Lowly, indistinctly.
Spoken Sanskrit
English
स्वैरम् - svairam - adverb - at one's pleasure
स्वैरम् - svairam -
ind.
 - of one's own accord
स्वैरम् - svairam -
ind.
 - at random
स्वैरम् - svairam -
ind.
 - unconstrainedly
स्वैरम् - svairam -
ind.
 - gently
स्वैरम् - svairam -
ind.
 - according to one's own inclination or will or pleasure
स्वैरम् - svairam -
ind.
 - spontaneously
स्वैरम् - svairam -
ind.
 - freely
स्वैरम् - svairam -
ind.
 - softly
स्वैरम् - svairam -
ind.
 - easily
स्वैरम् - svairam -
ind.
 - slowly
स्वैरम् - svairam -
ind.
 - cautiously
Monier Williams Cologne
English
स्वैरम् (अम्),
ind.
 according to one's own inclination or will or pleasure, of one's own accord, freely, unconstrainedly, easily, spontaneously, at random,
Vas.
MBh.
Kāv.
&c.
 , slowly, softly, gently, cautiously,
Kāv.
Kathās.
&c.
unreservedly, confidingly, ib.
Apte Hindi
Hindi
स्वैरम्
नपुं*
 - स्वस्य ईरम् ईर् + अच् वृद्धिः
"स्वच्छंदता, स्वेच्छाचारिता"
स्वैरम्
अव्य* - स्वस्य ईरम् ईर् + अच् वृद्धिः
"इच्छा के अनुसार, मनपसन्द, आराम से"
स्वैरम्
अव्य* - स्वस्य ईरम् ईर् + अच् वृद्धिः
"अपने आप, स्वतः"
स्वैरम्
अव्य* - स्वस्य ईरम् ईर् + अच् वृद्धिः
"शनैः शनैः, नम्रता पूर्वक, मृदुता के साथ"
स्वैरम्
अव्य* - स्वस्य ईरम् ईर् + अच् वृद्धिः
"आहिस्ता से, धीमी आवाज में, अस्पष्ट"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dga' mgur
१) येनेच्छकम् २) स्वैरम् ३) स्वैरिन्
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ईर गतौ कम्पने च”@} 2 ‘--ईरयतीरति।
ईरेः क्षेपे विभाषा णौ लुकीर्ते गतिकम्पयोः।।’ 3 इति देवः।
ईरकः-रिका, ईरकः-रिका, ईरिरिषकः-षिका
ईरिता-त्री, ईरयिता-त्री, ईरिरिषिता-त्री
-- 4 ईरयन्-न्ती, ईरयिष्यन्-न्ती-ती
ईराणः, 5 ईरयमाणः, ईरिरिषमाणः
ईरिष्यमाणः, 6 ईरयिष्यमाणः, ईरिरिषिष्यमाणः
ईः-ईरौ-ईरः
-- -- ईरितः-तम्-तवान्, ईरितः-तं, ईरिरिषितः-तवान्
7 ईरः, समीरः, 8 नीरः, ईरः, ईरिरिषुः, ईरिरयिषुः, 9 स्वैरी, 10 समीरणः
ईरितव्यम्, ईरयितव्यम्, ईरिरिषितव्यम्
ईरणीयम्, ईरणीयम्, ईरिरिषणीयम्
ईर्यम्, ईर्यम्, ईरिरिष्यम्, ईषदीरः-दुरीरः-स्वीरः
-- -- 11 ईर्यमाणः, प्रेर्यमाणः, ईर्यमाणः, ईरिरिष्यमाणः
12 ईरः, 13 स्वैरम्, ईरः, ईरिरिषः
ईरितुम्, ईरयितुम्, ईरिरिषितुम्
ईरा, ईरणा, ईरिरिषा
ईरिरयिषा
ईरणम्, ईरणम्, ईरिरिषणम्
ईरित्वा, ईरयित्वा, ईरिरिषित्वा
प्रेर्य, समीर्य, समीरिरिष्य
ईरम् २, ईरित्वा २, ईरम् २, ईरयित्वा २, ईरिरिषम् २
ईरिरिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (८३)
02
=>
 (२-अदादिः-१०१८-अक। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (श्लो-१५३)
04
=>
 [[१। ‘निगरणचलनार्थेभ्यश्च’ (१-३-८७) इति ण्यन्तात् परस्मैपदमेव।]]
05
=>
 [[२। गत्यर्थकत्वे तु ण्यन्तात् आत्मनेपदमपि भवति।]]
06
=>
 [[२। गत्यर्थकत्वे तु ण्यन्तात् आत्मनेपदमपि भवति।]]
07
=>
 [[३। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः। वायुः।]]
08
=>
 [[४। ‘निम्नम् ईर्ते = गच्छतीति नीरम् = जलम्। वृत्तिविषये निश्शब्दः निम्नार्थकः, इति माधवीयधातुवृत्तौ। ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यण्।]]
09
=>
 [[५। स्वेन ईरितुं शीलमस्येति ताच्छील्ये ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति णिनिः।]]
10
=>
 [[६। ‘चलनशब्दार्थादकर्मकाद्युच्’ (३-२-१४८) इति युच् तच्छीलादिषु। वायुः। अथवा, ण्यन्तात् नन्द्यादित्वात् कर्तरि ल्युः।]]
11
=>
 [[आ। ‘चिकीर्षिते पूर्वतरं स तस्मिन् क्षेमंकरेऽर्थे मुहुरीर्यमाणः। मात्राऽतिमात्रं शुभयैव बुद्धयः चिरं सुधीरभ्यधिकं समाधात्।।’ भ। का। १२-६।]]
12
=>
 [पृष्ठम्००८५+ २७]
13
=>
 [[१। ईरणम् = ईरः। स्वेनाभिप्रायेणेरोऽस्मिन्--इति स्वैरम्। घञ्। स्वभावान्न- पुंसकलिङ्गत्वम्।]]