| YouTube Channel

स्वाती (svAtI)

 
Capeller Eng
English
स्वा°ती॑
f.
N.
 of a constellation.
Monier Williams 1872
English
स्वाती, f. Arcturus
a wife of the Sun
a sword.
Apte Hindi
Hindi
स्वाती
स्त्री*
 - स्व + अत् + ङीप्
सूर्य की एक पत्नी
स्वाती
स्त्री*
 - स्व + अत् + ङीप्
तलवार
स्वाती
स्त्री*
 - स्व + अत् + ङीप्
"शुभ, नक्षत्रपुंज"
स्वाती
स्त्री*
 - स्व + अत् + ङीप्
पन्द्रहवां नक्षत्र जो शुभ माना गया है
L R Vaidya
English
svAti(tI) {% f. %} 1. One of the wives of the sun
2. the star Arcturus considered as the fifteenth lunar asterism, स्यात्यां सागरशुक्तिमध्यपतितं सन्मौक्तिकं जयते Bhartr.ii.67
3. an auspicious constellation
4. a sword.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
sa ri
स्वाती
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: स्वाती
Root: स्वाती
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒ स्वाती-नक्षत्रम्
Meaning(s):
⇒ Epithet of Swati nakṣatra
Shloka(s):
2|1|40|1 ► निष्ठ्या स्वाती विशाखेतु राधे आर्द्रातु कालिनी। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|40|1 ⇢ निष्ठ्या (निष्ठ्या) (स्त्री) ⇒ Epithet of Svātī ⇒ स्वाती-नक्षत्रम्
➠ 2|1|40|1 ⇢ स्वाती (स्वाती) (स्त्री) ⇒ Epithet of Swati nakṣatra ⇒ स्वाती-नक्षत्रम्
Related word(s):
isa_k ➡ २७ नक्षत्राः
परा_अपरासंबन्धः ➡ नक्षत्रम्
जातिः ➡ नक्षत्रम्
Vedic Reference
English
13. Svātī or Niṣṭyā is later clearly the brilliant star Arcturus
or α Bootis, its place in the north being assured by the notice
in the Śāntikalpa, ^83 where it is said to be ‘ever traversing the
northern way’ (nityam uttara-mārgagam). The Taittirīya
Brāhmaṇa, ^84 however, constructs an asterismal Prajāpati,
giving him Citrā (α Virginis) for head, Hasta (Corvus) for
hand, the Viśākhe (α and β Libræ) for thighs, and the
Anurādhās (β, δ, , and π Scorpionis) for standing place, with
Niṣṭyā for heart. But Arcturus, being 30° out, spoils this
figure, while, on the other hand, the Arabic and Chinese
systems have respectively, instead of Arcturus, ι, κ, and λ
Virginis and κ Virginis, which would well fit into the Prajāpati
figure. But in spite of the force of this argument of Weber's, ^85
Whitney^86 is not certain that Niṣṭyā here must mean a star in
Virgo, pointing out that the name Niṣṭyā, ‘outcast, ’ suggests
the separation of this Nakṣatra from the others in question.
83) 3.
84) i. 5, 2. Cf. Tilak, Orion, 204.
85) Op. cit., 2, 307, 308.
86) Op. cit., 409.
Svātī. See Nakṣatra.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्वाती,
पुं,
स्त्री,
 (स्वेनैव अततीति । अत +इम् । वा ङीष् ।) अश्विन्यादिसप्त-विंशतिनक्षत्रान्तर्गतपञ्चदशनक्षत्रम् । इत्यमरः ।३ । ५ । ३८ ॥
हस्ता स्वाती श्रवणा अक्लीवे ।इति तिथ्यादितत्त्वम् ॥
स च कुङ्कुमसदृशारुण-तरैकतारकः । अस्याधिदेवता पवनः । यथा, “कुङ्कुमारुणतरैकतारकेवायुभे सुदति मौलिमागते ।शायकाम्बरचराचलाः कला-श्चञ्चलाक्षि जगदुर्मृगोदयात् ॥
”शायकाम्बरचराचलाः कला-श्चञ्चलाक्षि जगदुर्मृगोदयात् ॥
”दं ३ । १५ । इति कालिदासकृतरात्रिलग्न-निरूपकग्रन्थः ॥
तस्य रूपं विद्रुमप्रबालसदृ-शम् । इति मुहूर्त्तचिन्तामणिः ॥
* ॥
तत्र जात-फलम् ।“कन्दर्परूपप्रभया समेतःकान्ताजनप्रीतिरतिप्रसन्नः ।स्वातिः प्रसूतौ यदि नित्यं स्वात्महामतिः प्रातविभूतियोगः ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
स्वाति(ती) पुंस्त्री० स्वेनैव अतति अत--इन् स्त्रीत्वपक्षे वाङीप् । १ अश्विन्यादिषु पञ्चदशे नक्षत्रे अमरः “हस्ता-स्वातिः श्रवणा अक्लीवे” ति० त० उक्तेरुभयलिङ्गताऽस्य ।२ सूर्व्यपत्नीभेदे स्त्री त्रिका० ३ स्वगे धरणिः ।स्वातिनक्षत्राधिष्ठात्यदेवयोगतारास्वरूपादिकम् अश्लेषा-शब्दे ४९७ पृ० दृश्यम् ।