| YouTube Channel

स्वर्णम् (svarNam)

 
Apte
English
स्वर्णम् [svarṇam], [सुष्ठु अर्णो वर्णो यस्य]
Gold.
A golden coin.
A kind of red chalk (गौरिक)
असृक्क्षरन्ति धाराभिः स्वर्णधारा इवाचलाः
Rām.*
 7.7.15.
A kind of plant (Mar. धोत्रा).
Comp.
 -अङ्गः the Āragvadha tree.-अरिः sulphur. -कणः a kind of bdellium (Mar. कणगुग्गुळ).-कणः, -कणिका a grain of gold. -काय
a.
 golden-bodied. (-यः)
N.
 of Garuḍa. -कारः, -कृत् a goldsmith.-गर्भः (= हिरण्यगर्भः)
N.
 of Brahmā. -गैरिकम् a kind of red chalk.
चूडः the blue jay.
a cock. -जम् tin. -दीधितिः fire. -द्वीपः
N.
 of Sumātra. -धातुः red ochre.-नाभः ammonite (शालग्राम)
Mb.
 * 5.4.1. -पक्षः
N.
 of Garuḍa. -पद्मा the celestial Ganges. -पाठकः borax.-पुष्पः the Champaka tree. -फला a kind of Musa (Mar. सोनकेळ). -बन्धः a deposit of gold. -बिन्दुः
N.
 of Viṣṇu.
भूमिका Ginger.
Cassia bark (Mar. दालचिनी). -भृङ्गारः a golden vase. -माक्षिकम् a kind of mineral substance
ताम्रं लोहं च वङ्गं च काचं च स्वर्णमाक्षिकम् Śiva B.3.11. -यूथी, -यूथिका yellow jasmine
Bhāg.*
 8.2.18. -रीतिः bell-metal. -रेखा, -लेखा a streak of gold. -रेतस् the sun. -वज्रम् a sort of steel. -वणिज्
m.
a gold-merchant.
a money-changer. -वर्णा, -र्णम् turmeric.
Apte Hindi
Hindi
स्वर्णम्
नपुं*
 - सुष्ठु अर्णो वर्णो यस्य
सोना
स्वर्णम्
नपुं*
 - सुष्ठु अर्णो वर्णो यस्य
सोने का सिक्का
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सुवर्णम्, स्वर्णम्, कनकम्, हिरण्यम्, हेम, हाटकम्, काञ्चनम्, तपनीयम्, शातकुम्भम्, गाङ्गेयम्, भर्मम्, कर्वरम्, चामीकरम्, जातरूपम्, महारजतम्, रुक्मम्, कार्तस्वरम्, जाम्बुनदम्, अष्टापदम्, शातकौम्भम्, कर्चुरम्, रुग्मम्, भद्रम्, भूरि, पिञ्जरम्, द्रविणम्, गैरिकम्, चाम्पेयम्, भरुः, चन्द्रः, कलधौतम्, अभ्रकम्, अग्निबीजम्, लोहवरम्, उद्धसारुकम्, स्पर्शमणिप्रभवम्, मुख्यधातु, उज्ज्वलम्, कल्याणम्, मनोहरम्, अग्निवीर्यम्, अग्नि, भास्करम्, पिञजानम्, अपिञ्जरम्, तेजः, दीप्तम्, अग्निभम्, दीप्तकम्, मङ्गल्यम्, सौमञ्जकम्, भृङ्गारम्, जाम्बवम्, आग्नेयम्, निष्कम्, अग्निशिखम्
noun
धातुविशेषः-पीतवर्णीयः धातुः यः अलङ्कारनिर्माणे उपयुज्यते।
"सुवर्णस्य मूल्यं वर्धितम्।"
Tamil
Tamil
ஸ்வர்ணம் : தங்கம்.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ऋणु गतौ”@} 2 3 अर्णकः-र्णिका, अर्णकः-र्णिका, 4 अर्णिनिषकः-षिका
अर्णिता-त्री, अर्णयिता-त्री, अर्णिनिषिता-त्री
5 अर्णुवन्-वती, अर्णयन्-न्ती, अर्णिनिषन्-न्ती
अर्णिष्यन्-न्ती-ती, अर्णयिष्यन्-न्ती-ती, अर्णिनिषिष्यन्-न्ती-ती
6 अर्णुवानः, अर्णयमानः, अर्णिनिषमाणः
अर्णिष्यमाणः, अर्णयिष्यमाणः, अर्णिनिषिष्यमाणः
7 ऋत्-ऋतौ-ऋतः
-- -- 8 ऋतम्-ऋतः-ऋतवान्, अर्णितं-तः, अर्णिनिषितः-तवान्
9 ऋणः, अर्णः, अर्णिनिषुः, अर्णिनयिषुः
अर्णितव्यम्, अर्णयितव्यम्, अर्णिनिषितव्यम्
अर्णनीयम्, अर्णनीयम्, अर्णिनिषणीयम्
10 ऋण्यम्, अर्ण्यम्, अर्णिनिष्यम्
ईषदर्णः-दुरर्णः-स्वर्णः
-- -- अर्ण्यमानः, अर्ण्यमाणः, अर्णिनिष्यमाणः
11 अर्णः, 12 स्वर्णम्, अर्णः, अर्णिनिषः
अर्णितुम्, अर्णयितुम्, अर्णिनिषितुम्
ऋतिः, अर्णना, अर्णिनिषा, अर्णिनयिषा
अर्णनम्, अर्णनम्, अर्णिनिषणम्
13 अर्णित्वा-ऋत्वा, अर्णयित्वा, अर्णिनिषित्वा
14 समृत्य, 15 प्रार्त्य, समर्ण्य, समर्णिनिष्य
अर्णम् २, अर्णित्वा २, ऋत्वा २, अर्णम् २, अर्णयित्वा २, अर्णिनिषम् २
अर्णिनिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१२३)
02
=>
 (८-तनादिः-१४६७। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 [[१। ‘पुगन्तलघूपधस्य--’ (७-३-८६) इति गुणः।]]
04
=>
 [[२। धातुरयं नकारान्तः, णत्वं तु लाक्षणिकम्। अतः ‘नि’ शब्दस्यैव ‘सन्यङोः’ (६-१-९) इति द्वित्वम्। पूर्वखण्डे रेफात् परत्वात् णत्वम्, उत्तरखण्डे तु नकारस्यैव श्रवणम्। ‘पूर्वत्रासिद्धमद्वित्वे’ (वा। १-१-५८) इति तु न
\n\n ‘उभौ साभ्यासस्य’ (८-४-२१) इति लिङ्गात् तस्यानित्यत्वात्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र बोध्यम्।]]
05
=>
 [[३। ‘तनादिकृञ्भ्य डः’ (३-१-७९) इति उः विकरणप्रत्ययः। विकरणनिमित्तके गुणे, उवङि च रूपम्। आत्रेयादयस्तु ‘संज्ञापूर्वको विधिरनित्यः’ इत्यङ्गीकृत्य ‘ऋण्वन्-ण्वती’ इति गुणरहिततया रूपं साधयन्ति। तत्र भाष्यानुग्रहो नास्ति।]]
06
=>
 [[आ। ‘तन्वन् स मञ्चभुवि सातरसः स्वबन्धून् अक्षण्वतां क्षितिकरो मुदमर्णुवानः। कंसस्तृणीकृतरिपुर्धृणिमान् वताप्तिं मन्वान एकमथ मञ्चमलञ्चकार।।’ धा। का। ३। ४।]]
07
=>
 [[४। ‘अनुदात्तोपदेशवनतितनोत्यादीनाम्--’ (६-४-३७) इति अनुनासिकलोपे तुक्।]]
08
=>
 [[५। उदित्त्वात् क्त्वायामिड्विकल्पात् ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इति निष्ठायां इण्णि- षेधः। अनुनासिकलोपः। एवं क्तिनि, इडभावपक्षे क्त्वाप्रत्यये च बोध्यम्।]]
09
=>
 [[६। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः।]]
10
=>
 [[७। ‘ऋदुपधाच्चाकॢपि--’ (३-१-११०) इति क्यप्।]]
11
=>
 [पृष्ठम्०१२५+ २३]
12
=>
 [[१। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति संज्ञायां घञ्। ‘लिङ्गमशिष्यं, लोकाश्रयत्वाल्लिङ्गस्य’ इति न्यायात् नपुंसकलिङ्गत्वम्।]]
13
=>
 [[२। ‘उदितो वा’ (७-२-५६) इति क्त्वायामिड्विकल्पः। इट्पक्षे ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) इति कित्त्वनिषेधाद् गुणः।]]
14
=>
 [[३। ‘वा ल्यपि’ (६-४-३८) इत्यत्र व्यवस्थितविभाषाश्रयणात् अनुनासिकलोपो नित्यः। तुक्।]]
15
=>
 [[४। ‘उपसर्गादृति धातौ’ (६-१-९१) इति वृद्धिरेकादेशः।]]