| YouTube Channel

स्वरा (svarA)

 
Monier Williams Cologne
English
स्वरा (आ),
f.
N.
 of the chief wife of Brahmā,
L.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्वरा,
स्त्री,
 ब्रह्मणो ज्येष्ठपत्नी । गायत्रीसपत्नी ।यथा, --“चाक्षुषस्यान्तरे पूर्व्वं मनोर्देवः पितामहः ।सह्याद्रिशिखरे रम्ये यजनायोद्यतोऽभवत् ॥
स कृत्वा यज्ञसम्भारान् सर्व्वदेवगणैर्व्वृतः ।युक्तो हरिहराभ्यां हि तद्गिरेः शिखरं ययौ ॥
भृग्वादयो मुनिगणा मुहूर्त्ते ब्रह्मदैवते ।तस्य दीक्षाविधानाय समाजं चक्रुरादृताः ॥
अथ ज्येष्ठां स्वरां पत्नीमाह्वयाञ्चक्रुरीश्वराः ।सा शनैराययौ तावत् भृगुर्व्विष्णुमुवाच ह ॥
* ॥
भृगुरुवाच ।विष्णो स्वरा त्वयाहूता साप्यायाति नहित्वरम् ।मुहूर्त्तातिक्रमे चैव कार्य्यो दीक्षाविधिः कथम् ॥
विष्णुरुवाच ।नायाति चेत् स्वरा शीघ्रं गायत्र्यत्र विधी-यताम् ।एषापि न भवेदस्य भार्य्या किं पुण्यकर्म्मणि ॥
नारद उवाचःएवमेव हि रुद्रोऽपि विष्णुवाक्यममन्यत ।तच्छ्रुत्वा स भृगुर्व्वाक्यं गायत्रीं ब्रह्मणस्तदा ॥
निवेश्य दक्षिणे भागे दीक्षाविधिमथाकरोत् ॥
यावद्दीक्षाविधिं तस्य विधेश्चक्रुर्मुनीश्वराः ।तावदभ्याययौ तत्र स्वरा यज्ञस्थले नृप ॥
ततस्तां दीक्षितां दृष्ट्वा गायत्त्रीं ब्रह्मणा सह ।सपत्नीर्षापरा क्रोधात् स्वधा वचनमब्रवीत् ॥
स्वरोवाच ।अपूज्या यत्र पूज्यन्ते पूज्यानाञ्च व्यतिक्रमः ।त्रीणि तत्र भविष्यन्ति दुर्भिक्षं मरणं भयम् ॥
मदासने कनिष्ठेयं भवद्भिः सन्निवेशिता ।तस्मात् सर्व्वे जडीभूता नदीरूपा हि निश्चितम् ॥
इयञ्च दक्षिणे भागे ह्युपविष्टा मदासने ।तस्माल्लोके सदादृश्या तनुरूपास्तु निम्नगा ॥
नारद उवाच ।अतस्तत् शापमाकर्ण्य गायत्री कम्पिताधरा ।समुत्थायाशपद्देवैर्वार्य्यमाणापि तां स्वराम् ॥
गायत्र्युवाच ।तव भर्त्ता यथा ब्रह्मा ममाप्येष तथा खलु ।वृथा शपसि यस्ान्मां भव त्वमपि निम्नगा ॥
”इति पाद्मोत्तरखण्डे कार्त्तिकमाहात्म्ये १५६अध्यायः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
स्वरा स्त्री ब्रह्मणः प्रथमपत्न्यां पद्मपु० ।