| YouTube Channel

स्रुवा (sruvA)

 
Monier Williams Cologne
English
स्रुवा a (आ),
f.
 , see below.
स्रुवा b
f.
 the ladle called Sruva,
L.
Sanseviera Roxburghiana,
L.
Boswellia Thurifera,
L.
Apte Hindi
Hindi
स्रुवा
स्त्री*
 - "स्रु + क, स्त्रियां टाप् च"
यज्ञ का चमचा
स्रुवा
स्त्री*
 - "स्रु + क, स्त्रियां टाप् च"
"निर्झर, झरना या प्रपातिका"
L R Vaidya
English
sruvA {% f. %} A sacrificial ladle.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्रुवा,
स्त्री,
 (स्रु + कः । टाप् ।) शल्लकी ।मूर्व्वा । इति मेदिनी ॥
(स्रुक् । इति चमेदिनी ॥
अस्याः पर्य्यायो यथा, --“मूर्व्वा मधुरसा देवी मोरटा तेजनी स्रुवा ।मधूलिका मधुश्रेणी गोकर्णी पीलुपर्ण्यपि ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
श्रु(स्रु)वा स्त्री श्रु(स्र)क । यज्ञपात्रभेदे राजनि० ।कात्या० श्रौ० १ । ३ । ३८ अयं दन्त्यादितया पुंस्त्वेन चोक्तः“अरत्निमात्रः स्रुवोऽङ्गुष्ठपर्ववृत्तपष्करः” सू० ।“अरत्निः प्रमाणमस्यासावरत्निमात्रः स्रुवोऽरत्निप्रमाणोभवति अङ्गुष्ठपर्वणो वृत्तमङ्गुष्ठपर्ववृत्तम् अङ्गष्ठपर्ववृत्तंपुष्करं मुख यस्यासावङ्गुष्ठपर्ववृत्तपुष्करः पुर्वशब्दःसन्धिवाची सन्धिर्ग्रन्थिः तदुक्तम् “अङ्गुष्ठाङ्गुलिमानं तुयत्र यत्रोपदिश्यते । तत्र तत्र वृहत्पर्व ग्रन्थिभिर्मिनु-यात् बुधः” । अतोऽङ्गुष्ठस्य वृहत्पर्वग्रन्थिप्रमाणं चतु-रस्रं कृत्वा तदेव मण्डलं चतुरस्रं चिकीर्षन्नित्थु पायेनवृत्तं विधाय तत्प्रमाणं स्रुवस्य पुष्करं नासिकावत् स्वातंस्यात्” कर्क० । कर्मप्रदीपे कात्या० “स्वादिरी वाथ पा-लाशो वितस्तिस्तु स्रुवः स्पृतः । स्रुग्बाहुमात्रा विज्ञेयावृत्तस्तु प्राग्रहस्तयोः । स्रुवाग्रे घ्राणवत् खातं द्व्यङ्गुष्ठ-परिमण्डलम्” ।