स्रु (sru)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 स्रु r. 1st cl. (स्रवति)
To go,  to move.
To flow.
To drop,  to distil, 
to ooze.
To trickle away.
To transpire.

Capeller Eng

English

 स्रु स्र॑वति (स्र॑व°ते),  pp.
   स्रुत flow,  stream
 flow
with (instr.   or acc.
 )
 drip,  leak (vessel)
 flow or waste away,  perish, 
be lost.  C.
  स्रावयति & स्रवयति cause to flow,  spill,  shed.  — अति
flow over.  अधि flow off (abl. ). अभि flow hither.  अव flow down
C.
  = अन्वव C.
  cause to flow down.  आ & उप flow towards (acc. ).
नि flow down.  निस् flow asunder or out,  flow forth,  rise from (abl).
परि flow around or abundantly
 run away,  pass (time). प्र flow
forth,  stream from (abl. )
 let
flow,  discharge. अभिप्र &
संप्र stream forth. वि stream forth,  flow from (abl. )
 let flow, 
discharge
 melt away,  perish. सम् flow or run together. 

Yates

English

 स्रु स्रवति 1.
a. To go
 to flow,  to ooze.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 स्रु r. 1st cl. (स्रवति)
To go,  to move.
To flow.
To drop,  to distil,  to ooze.

Apte

English

स्रु [sru],  1 P.
  (स्रवति,  स्रुत)

To flow,  stream,  trickle,  ooze,  drop,  exude
 न हि निम्बात् स्रवेत् क्षौद्रम् Rām. 

To pour out,  shed,  let flow
 अलोठिष्ट च भूपृष्ठे शोणितं चाप्यसुस्रुवत् Bk.*
  15.56
17.18.

To go,  move.

To trickle or slip away,  waste away,  perish,  come to nothing
 स्रवते ब्रह्म तस्यापि भिन्नभाण्डात् पयो यथा Bhāg
 Bk.*
  6.18
 Ms.*
  2.74.

To spread about,  get abroad,  transpire (as a secret).

To slip,  issue out before the right time.

To accrue (as interest).Caus.   (स्रावयति-ते)

To cause to flow,  pour out,  shed,  spill (blood &c.
 )
 न गात्रात् स्रावयेदसृक् Ms.*
  4.169.

To stir up,  arouse.

Apte 1890

English

 स्रु {c1c} P. (स्रवति,  स्रुत) 1 To flow,  stream,  trickle,  ooze,  drop,  exude
 न हि निंबात्स्रवेत्क्षौद्रं Rām. 
2 To pour out,  shed,  let flow
 अलोठिष्ट च भूपृष्ठे शोणितं चाप्यसुस्रुवत् Bk. 15. 56,  17. 18. 
3 To go,  move. 
4 To trickle or slip away,  waste away,  perish,  come to nothing
 स्रवते ब्रह्म तस्यापि भिन्नभांडात्पयो यथा Bhāg.
 Bk. 6. 18
 Ms. 2. 74. 
5 To spread about,  get abroad,  transpire (as a secret). 
Caus. ( स्रावयति-ते) To cause to flow,  pour out,  shed,  spill (blood &c.)
 न गात्रात्स्रावयेदसृक् Ms. 4. 169. 

Monier Williams Cologne

English

 स्रु (incorrectly written श्रु
 cf.
   √ 2. श्रु) cl.
  1. P.
  (Dhātup.   xxii,  42) स्र॑वति (ep.   and mc.  also °ते
 pf.  सुस्राव,  सुस्रुवुः,  AV.
   &c.
  
 सुस्रुवे,  MBh.
   &c.
  
 aor.
  अ॑सुस्रोत्,  AV.
  
 Br.
 
 अस्रावीत्,  JaimBr.
  
 अस्रौषीत् [?] ŚBr.
  
 fut. स्रोता Gr.
 
 स्रोष्यति,  ib.
 स्रविष्यति,  MBh.
  
 inf.
   स्रोतुम् Gr.
 
 स्र॑वितवे,  स्र॑वितवै॑,  RV.
  ), 
to flow,  stream,  gush forth,  issue from (abl. ,  rarely instr.),  RV.
   &c.
   &c.
  
to flow with,  shed,  emit,  drop,  distil (acc.  ),  ChUp.
   
 MBh.
   &c.
  
to leak,  trickle,  RV.
  
 Br.
 
 GṛŚrS.
  
 Kathās.
 
to fail,  not turn out well,  TS.
 
 Br.
 
to waste away,  perish,  disappear,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  
to slip or issue out before the right time (said of a fetus),  TBr.
  
 MBh.
  
 BhP.
  
 (with गर्भम्) to bring forth prematurely,  miscarry,  ĀpŚr.
  
to issue,  arise or come from (abl. )
to come in,  accrue (as interest),  Nār.
  :
Caus.
  स्रावयति (in later language also स्रवयति
 aor.
  असुस्रवत्,  or असिस्रवत्), 
to cause to flow,  shed,  spill,  AV.
  
 Mn.
  
 Suśr.
 
to set in motion,  stir up,  arouse,  Kāṭh.
  :
Desid.
  of Caus.
  सुस्रावयिषति or सिस्रावयिषति Gr.
 :
Desid.
  सुस्रूषति,  ib. :
Intens.
  सोस्रूयते,  सोस्रोति,  ib.

 स्रु [cf.   Gk. ῥέω (for σρεϝω),  ῥύσις &c.
  
 Lith.
  sravė́ti
 Germ.
   stroum,  Strom
 Angl.Sax.  streám
 Eng.
  stream. ]

Monier Williams 1872

English

 स्रु स्रु (incorrectly written श्रु,  see rt.
2. श्रु),  cl. 1. P. स्रवति (ep. rarely A. -ते), 
सुस्राव (1st du. सुस्रुव),  स्रोष्यति,  असुस्रुवत्, 
स्रोतुम् (Ved. Inf. स्रवितवे,  स्रवितवै),  to flow, 
stream,  trickle,  ooze,  drip,  drop,  distil,  exude
 to
move,  go
 to let flow,  shed (with acc.)
 to trickle
away,  slip away,  waste away,  perish
 to flow from
(with abl.)
 to be diffused or spread about,  trans-
pire: Caus. स्रावयति,  -यितुम्,  Aor. असुस्रवत् or
असिस्रवत्,  to cause to flow,  pour out,  shed,  effuse, 
spill: Desid. of Caus. सुस्रावयिषति or सिस्राव-
यिषति: Desid. सुस्रूषति: Intens. सोस्रूयते, 
सोस्रोति
 [cf. Gr. ῥέ-ω (for σρεϝω),  ῥεύ-σω,  ἐ-ῤῤύη-ν, 
ῥέ-ος,  ῥό-ο-ς,  ῥεῦ-μα,  ῥο-ή,  ῥύ-σι-ς,  ῥεῦ-σι-ς,  ῥυ-τό-ς, 
ῥευσ-τό-ς,  ῥέ-ε-θρο-ν,  ῥύ-αξ,  ῥύ-μη, 
ῥυ-θ-μό-ς,  Στρύμων: Lat. riv-u-s,  Rumo,  rumen,  Ru-
mina: Old Germ. strou-m,  sliu-mo,  ‘quickly
’
sliumor,  ‘quicker:’ Mod. Germ. schleunig: Lith.
srav-j-u,  ‘to flow
’ srov-e: Slav. s-t-ru-ja,  o-s-t-
rovu,  ‘an island:’ Hib. sruth,  ‘stream.’]

Macdonell

English

 स्रु SRU,  Ⅰ. P. (Ā. metr.) sráva,  V.,  C.: flow,  🞄from or out of (ab.)
 stream = exude juice,  🞄shed water,  tears,  milk,  etc. (sts. w. ac.)
 leak
 🞄fail (sacrifice)
 C.: slip away,  come to nought,  🞄perish
 get abroad,  be divulged (sacret)
 (flow 🞄=) be derived from (ab.)
 come in,  be paid 🞄(interset)
 pp. sruta,  flowing,  streaming,  🞄having flowed,  from (—°)
 cs. srāvaya,  P. 🞄cause to flow,  shed. abhi,  stream anything 🞄(ac.) to any one (d.
 RV.). ava,  pp. having 🞄flowed down.  ā,  flow
 overflow
 rise (river) 🞄from (ab.)
 cs. bleed,  squeeze (fig.). ni,  🞄often incorr. for nis,  flow away or out. pari,  🞄flow around
 — abundantly,  from (ab.)
 shed 🞄(rain,  blood)
 swim about in (lc.)
 flow = 🞄slip away (life: pp.) flowing,  streaming. 🞄pra,  flow or gush forth,  from (ab.)
 flow
 🞄stream (= emit fluid,  juice,  milk,  etc. sts. 🞄with ac.): pp. flowing forth,  issuing,  from 🞄(ab.)
 streaming,  with (ac.)
 cs. Ā. make 🞄water (Br.). abhi-pra,  flow out (Br.)
 cs. 🞄Ā. make water towards (ac.
 Br.). vi,  flow 🞄out,  issue,  from (ab.)
 emit a fluid (ac.). 🞄sam,  flow or run together (V.).

Benfey

English

 स्रु स्रु (cf.  सृ),  श्रु श्रु (bad), 
† शु शु,  i. 1,  Par.
 1. To flow,  Rām. 
2,  63,  18
 Man.  4,  122.
 2. To slip
away,  Man.  4,  74
 to perish,  MBh. 2,  932.
 3. To be divulged,  to transpire,  Daśak
in Chr. 198,  3.
 4. To let flow,  Rām.  2, 
91,  15
 to shed,  MBh. 1,  1485. स्रुत, 
Flowing,  dropping,  Śiś. 9,  15. Caus.
स्रावय,  To cause to flow,  Man.  4, 
169. -- With निस् निस्,  Caus. To cause
to flow off,  to empty,  MBh. 3,  13164. --
With परि परि, 
 1. To flow round
about,  Mālat. 169,  3.
 2. To flow,  MBh.
3,  2966. परिस्रुत,  Oozed,  trickled. f.
 
ता,  Vinous or distilled liquor. -- With
प्र प्र, 
 1. To flow forth,  MBh. 3, 
8127.
 2. To let flow,  Rām.  2,  48,  13
Hit. i. d. 177,  M.M. (to yield,  viz.
milk). प्रस्रुत, 
 1. Oozed,  dropped.
 2. Dropping,  Kir. 4,  10.
 Comp.
 
त्रि-,  m.
 
(an elephant in rut),  of whom the juice
breaks forth at three places of his
forehead,  Rām.  2,  26,  18 Gorr. -- With
वि वि,  To shed,  MBh. 3,  825. विस्रुत, 
 1. Flowing,  Rām.  1,  34,  9.
 2. Dropped.
 3. Spread. Caus. विस्रावित, 
 1. Caused
to flow.
 2. Bled. -- Cf.  O.H.G.
straum
 A.S. streám
 O.H.G. sliumo, 
slunic,  slunigên
 ῥέω,  ῥυθμός,  Στρύμων.

Apte Hindi

Hindi

स्रु
भ्वा* पर*   - -
"बहना,  धारा निकलना,  चूना,  रिसना,  बूँद बूँद करके गिरना,  टपकना"

स्रु
"भ्वा* पर* ,  " - -
"उडेलना,  डालना,  बहने देना"

स्रु
"भ्वा* पर* ,  " - -
"जाना,  हिलना-डुलना"

स्रु
"भ्वा* पर* ,  " - -
"चूना,  खिसक जाना,  छीजना,  नष्ट होना,  कुछ फल न निकलना"

स्रु
"भ्वा* पर* ,  " - -
"इधर उधर फैलाना,  सब दिशाओं में पहुँचाना,  प्रकट हो जाना"

स्रु
"भ्वा* उभ*,  प्रेर* ,  " - -
"बहाना,  उडेलना,  डालना,  बखेरना"

L R Vaidya

English

 sru {% vt. or vi. 1P (pp. स्रुत
 pres. स्रवति) %} 1. To flow,  to stream,  to ooze,  to drop,  to exude,  शोणितं चाप्यसुस्रुवत् Bt.xv.56
 2. to move,  to go
 3. to let flow,  to shed
 4. to trickle away,  to slip away,  to perish,  धैर्यं नस्तव हेतोरसुस्रुवन् Bt.vi.18
 5. to spread about,  to transpire.

 sru {% Caus. (स्रावयति-ते) %} to cause to flow,  to pour out,  to shed,  to spill,  न गात्रात्स्रावयेदसृक् M.iv.169.

Bopp

Latin

 स्रु 1. P. (scribitur etiam श्रु) ire,  fluere. MAH. 1. 5081.: सु-
स्राव रेतो ऽस्य
 2. 2592.: स्रवन्नेत्रजलाविला
 R. Schl.
II. 63. 18.: स्रोतांसि विमलान्य् अपि सुस्रुवुर् (*) गि-
रिधातुभ्यः
 40 34.: सुस्राव नयनैः स्त्रीणाम् अश्रम्.
TROP. MAH. 1. 5329.: तुमुला वाचः सुस्रुवुः. -- स्रुत
fluens. MAN. 4. 122.: रुधिरे स्रुते गात्रात्.
2) effundere.
MAH. 1. 1485.: सुस्रुवुः शोणितम् बहु
 3. 11118.: शकृ-
न्मूत्रं सुस्रुवुर् भयात्.
3) diffluere,  solvi,  perire. MAN.
2. 74.: स्रवत्य् अनोङ्कृतम्. Etiam A. MAH. 3. 14767.:
स्रवेत. -- Caus. effundere. MAN. 4. 169. (Cf. स्नु,  gr.
ϱ̔έω e σϱέϜω,  ϱ̔εύ-σω,  ϱ̔εῦ-σις,  ϱ̔εῦ-μα cet.,  lith.
sraw-ju sanguinem mitto
 hib. sruth f. «a stream,  cur-
rent,  defluxion»
 germ. vet. sliu-mo velociter,  sliumor
citius,  nostrum schleunig,  v. स्नु et Graff 6. 848.
 lat.
riv-us,  ruo.)
c. निस् effluere,  emanare. Caus. facere ut quid effluat.
MAH. 3. 13164.
c. परि i. q. simpl. R. Schl. II. 30. 24.: वारि…नेत्राभ्याम्
परिसुस्राव. Vid-परिस्रव.
c. प्र
1) profluere,  fluere. N. 24. 15.: वारि नेत्राभ्याम्
असुखम् प्रास्रवत्.
2) facere ut quid fluat,  effundere.
H. 2. 8.: भक्ष्यो ऽयम् मम सुप्रियः स्नेहस्रवान् प्रस्र-
वति
 R. Schl. II. 48. 13. -- Absol. HIT. 1. 22.: मातुः
प्रस्रवतः स्तनौ. -- प्रस्रुत profluere faciens,  effundens.
R. Schl. II. 85. 18.: प्रस्रुतः सर्वगात्रेभ्यः स्वेदं…यथा
…हिमवान् प्रस्रुतो हिमम्.
c. वि
1) fluere. विस्रुत fluens. R. Schl. I. 34. 9.: नदी रम्या
मगधान् विस्रुता.
2) effundere. MAH. 3. 825.: स…वि-
स्रवत्य् असृग् उल्वनम्.
(*) Schlegelius hanc radicem ubique scribit श्रु,  inde शुश्रु-
वुः pro सुस्रुवुः.

Lanman

English

 √sru (srávati
 susrā́va
 ásrāvīt
 sraviṣyáti
srutá).
	—1. flow,  stream
	—2.
flow or trickle away,  waste away,  become
lost,  60^9. [cf. ῥέω,  *σρεϝ-ω,  Lithuanian
srav-j-ù,  ‘flow, ’ Irish sruth,  ‘stream’
 cf.
also Church Slavonic stru-ja,  ‘stream, ’
Ger. Stro-m,  Eng. strea-m,  with t between
s and r (see under usra and svasṛ):
further ῥεῦ-μα,  ‘stream’
 Lat. Rū-mo, 
‘The River, ’ old name of the Tiber: w.
á-srav-a-t,  cf. ἔρρεε,  *ἐ-σρεϝ-ε-τ.]

Kridanta Forms

Sanskrit

स्रु (स्रु॒ गतौ - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  स्रवणम्
अनीयर् =  स्रवणीयः - स्रवणीया
ण्वुल् =  स्रावकः - स्राविका
तुमुँन् =  स्रोतुम्
तव्य =  स्रोतव्यः - स्रोतव्या
तृच् =  स्रोता - स्रोत्री
क्त्वा =  स्रुत्वा
ल्यप् =  प्रस्रुत्य
क्तवतुँ =  स्रुतवान् - स्रुतवती
क्त =  स्रुतः - स्रुता
शतृँ =  स्रवन् - स्रवन्ती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  स्रु
मूलधातुः:
   स्रु
धात्वर्थः:
  गतौ
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  स्रवति
अनुबन्धादिविशेषः:
  उकारान्तः

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 स्रु mit अव,  °स्रुत *mit sündlichen Lüsten behaftet,  Mahāvy. 278. — Kaus. °"schieben",  Kauṭ. 69,  11. 12. — Mit प्र Akt. als Kot entlassen,  Śāṅkh. Br. 2,  2 nach der besseren Lesart.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  स्रु,  प्रस्रु,  परिस्रु,  स्यन्द्,  प्रस्यन्द्,  प्रसृ,  संसृ,  क्षर्,  वह्,  प्रवह्,  पयस्य
verb
 
द्रवपदार्थस्य एकस्थानवियोगपूर्वकान्यस्थानसंयोगानुकूलः व्यापारः।
 "नदी पर्वतात् प्रभूय समुद्रं प्रति स्रवति।"

Synonyms:
  प्रस्रु,  स्रु,  प्रस्यन्द्,  प्रस्यंद,  निष्यन्द्,  निष्यंद्,  अभिष्यन्द्,  अभिष्यंद्,  क्षर्,  गल्,  सृ,  प्रवह्,  री,  द्रु
verb
 
रसस्य बहिः अप्रतिहतं निःसरणानुकूलः व्यापारः।
 "तस्य स्फोटात् पूयं प्रस्रवते।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 स्रु,  स्रुतौ । गतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वा०-पर०-स्रुतौ अक०-गतौ सक०-अनिट् ।)स्रवति । इति दुर्गादासः ॥

 स्रुः,  स्त्री,
   (स्रु स्रुतौ + “क्विप् वचिप्रच्छीति ।”उणा० २ । ५७ । इति क्विप् दीर्घश्च ।) यज्ञ-पात्रविशेषः । स्रवति घृतादिकमस्याः । इत्यमर-टीकायां भरतः । २ । ७ । २५ ॥
 निर्झरः । यथा, “स्रूः स्रवे निर्झरेऽपि च ।” इति हेमचन्द्रः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 स्रु गतौ सक०
  क्षरणे अक० भ्वा०
  प० अनिट् । स्रवति असुस्रुवत् ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

स्रु गतौ
- स्रवति  स्रवतिश्रृणोतिद्रवति (7481) रित्योरित्त्वं वा-सिस्रावयिषति,  सुस्रावयिषति,  असिस्रवत् असुस्रवत्  णिश्रिद्रुस्रुभ्यः कर्तरि चङ् (3148) असुस्रुवत्  क्विब्वचिप्रछि (उ0 257) इति स्रूः कामरूपी  स्रुवः स्रुवः कः (उ0 261) अपादाने  चिक् च (उ0 262) स्रुक्  स्रुरीभ्यां तुट् च (उ0 4202) इत्यसुन् स्रोतः  अस्यतेः (4104) अस्रुः (द्र0 उ0 4102)  स्रुयजीषिस्तुभ्यः करणे क्तिन् (3395 वा0) स्रुतिः  प्रे द्रुस्तुस्रुवः (3327) घञ् प्रस्रावः  912

धातुवृत्तिः

Sanskrit

स्रु  (अर्थः)  गतौ
( स्रवति सुस्राव सुस्रुवतुः )उवङादेशोऽगुणवृद्धिविषये ( सुस्रोथ सुस्रुव ) क्र्यादिषु पाठादनिट्त्वं थल्यपि पुरस्तात् प्रतिषेधकाण्डारम्भसामर्थ्यात् भारद्वाजनियमं बाधित्वाऽयमेव निषेधः प्रवर्त्तते द्रवतावयमर्थः प्रपञ्चयिष्यते ( स्रोता स्रोष्यति स्रवतु अस्रवत् स्रवेत् ) आशिषि ( स्रूयात् ) "अकृत्सार्वधातुक्रयोः'' इति दीर्घः असुस्रुवत् "णिश्रिद्रस्रुभ्यः कर्त्तरि चङः'' अत्र लघूपधगुणादन्तरङ्गत्वादुवङ् सुस्रूषति "इकोझल्'' इति सनः कित्त्वान्न गुणः "अज्झन'' इति दीर्घः ( सोस्रूयते स्रोस्रोति ) "उतो वृद्धिर्लुकि हलि''इति न भवति "नाभ्यस्तस्य'इत्यनुवृत्तेः (सोस्रुतः सोस्रुवति स्रावयति ) "बुधयुध'' इत्यादिना नित्यं परस्मैपदम् ( असुस्रवत् असिस्रवत् ) "स्रवतिशृणोति'' इत्यादिना अभ्ययासस्येकारः ( आस्रावः संस्रावः ) "श्याद्व्यध'' इत्यादिना आभ्यामुपसृष्टाद् अस्मात् णः ( प्रस्रावी ) "प्रे लप''इत्यादिना घिनुण् आत्रेयस्तु प्रे लपसृ इति पाठं प्रतिपद्य सर्तेः प्रसारीत्युदाजहार ( प्रस्रावः ) "प्रे द्रुस्तुस्रुवः'' इति घञ् स्रवत्यस्मात् घृतमिति स्रुक् "स्रुवः कचकिचौ''इति कचकिचौ प्रत्ययौ,  इकारककारावनुबन्धावेतौ भीमादित्वादपादाने ( स्रोतः ) "स्रुरीभ्यां तुट् च'' इति असुन् तुडागमश्च अत्र स्वामीतालव्यादिममुं पपाठ श्रु श्रवणइति एतत्तु दन्त्यादिरिति न्यासकारादयः सर्वे विरुद्धमेव पठन्ति श्रोत्रं श्रुतिः श्रवणमित्यादौ च लोकप्रसिद्धोऽर्थो न सङ्गच्छत इति यत्किञ्चिदेतत् अत्र मैत्रेयः सु इत्यरेफमपि धातुं पठित्वा सवतीत्युदाजहार वोपदेवोऽपि अमुमेव पाठमाश्रित्याह गतौ तयोश्च सवतिर्द्विरुक्त्यैकस्य सोऽन्यस्य ष इति अयमस्यार्थः सु गतौ,  षु प्रसवैश्वर्ययोश्चेति चकारेणैव गतवगतावपि सवितः सिध्यति सु गतौ षु प्रसंवैश्वर्ययोरिति सवतेर्द्विः पाठो गत्यर्थस्याषोपदेशत्वार्थ इति तत् षोपदेशलक्षणस्याव्यापकत्वप्रसङ्गात् अयुक्तमिति पुरुषकारेणदूषितम् अपरे पुनः शुस्रु इति तालव्यादिमाद्यं पठन्ति तद्युक्तम् यदुणादौ "शुवादीनां दीर्घश्च'' इति शवतेः क्रनि शूरशब्दो व्युत्पाद्यते तथा शाकटायनेनापि शु प्रु द्रु स्रु गताविति पठ्यते 922

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“स्रु गतौ”@} 2 ‘--स्रुतौ च द्रुमे। 
 शु स्रु गतावित्येके’ इति धा। 
 का। 
 व्या। 
 3। 
 स्रावकः-विका,  स्रावकः-विका,  4 सुस्रूषकः-षिका,  सोस्रूयकः-यिका
   स्रोता-त्री,  स्रावयिता-त्री,  सुस्रूषिता-त्री,  सोस्रूयिता-त्री
   5 इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाणि द्रवतिवत् 6 ज्ञेयानि। 
 7 स्रावयन्,  स्रावयिष्यन्,  8 स्रूः,  स्रवः,  9 आस्रावः 10,  संस्रावः,  11 प्रस्रावः,  12 प्रस्रावी,  13 स्रुत्,  स्रुतिः,  परिस्रुत्,  14 सुस्रावयिषुः-सिस्रावयिषुः,  15 स्रुक्-स्रुवः,  16 स्रोतः,  इमानि रूपाणि अस्य धातोः विशेषेण भवन्तीति ज्ञेयम्।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१९८०)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-९४०। सक। अनि। पर।)
 03 =>
  (२-३४)
 04 =>
  [[१०। सनि ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वान्न गुणः। ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घः।]]
 05 =>
  [पृष्ठम्१४०२+ २८]
 06 =>
  (८८३)
 07 =>
  [[१। ‘बुधयुधनशजनेङ्प्रुद्रुस्रुभ्यो णेः’ (१-३-८६) इति ण्यन्तादपि परस्मैपदमेव भवति। ‘णिचश्च’ (१-३-७४) इत्यस्यापवादोऽयम्।]]
 08 =>
  [[२। स्रवतीति स्रूः। ‘क्विपि स्रुद्रपरिव्रजां दीर्घश्च इति केचित्’ इति प्रक्रिया- कौमुदी।]]
 09 =>
  [[३। ‘श्याद्व्यधास्रुसंस्रु--’ (३-१-१४१) इत्यादिना आङ्समुपसृष्टाद् अस्माण्णः कर्तरि। संस्रावः इत्यत्रापि एवमेव। अत्र ‘आश्रुसंश्रु’ इति पठित्वा श्रुधातोरेव णप्रत्यय इति केचित्।]]
 10 =>
  [[आ। ‘अवश्यायकणास्रावाश्चारुमुक्ताफलत्विषः। कुर्वन्ति चित्तसंस्रावं चलत्पर्णाग्रसंमृताः।।’ भ। का। ६-८१।]]
 11 =>
  [[४। ‘प्र द्रुस्तुस्रुवः’ (३-३-२७) इति प्रशब्द उपपदे घञ्प्रत्ययः।]]
 12 =>
  [[५। प्र उपपदे ‘प्रे लपस्रु--’ (३-२-१४५) इति घिनुण्प्रत्यये रूपमेवम्।]]
 13 =>
  [[६। संपदादित्वात् स्त्रियां भावे क्विप्। ततः तुकि रूपमेवम् इति प्रक्रियासर्वस्वम्।]]
 14 =>
  [[७। ण्यन्तात् सनि ‘स्रवतिशृणोति--’ (७-४-८१) इत्यभ्यासोकारस्य इकारादेशो विकल्पेन भवति। तेन रूपद्वयमिति ज्ञेयम्।]]
 15 =>
  [[८। स्रवति अस्मादिति ‘स्रुवः कः’ ‘चिक् च’ (प। उ। २-६३,  ६४) इति क-चिकौ प्रत्ययौ भवतः। ‘एतौ भीमादित्वात् (३-४-४) अपादाने।’ इति धातुवृत्तिः।]]
 16 =>
  [[९। औणादिके (द। उ। ९-६२) असुन्प्रत्यये तुडागमे च रूपमेवम्। शोभनं स्रवतीति स्रोतः।]]

Capeller

German

 स्रु,  स्र॑वति (°ते) fließen,  strömen,  ausströmen
(auch trans.),  auslaufen (Gefäß)
zerrinnen,  missraten.  p. p. स्रुत॑ fließend, 
geflossen,  ausgelaufen,  zerronnen.  Caus.
स्रावयति u. स्रवयति ergießen.  आ
fließen,  leck werden.  Caus. schröpfen. 
निस् ausfließen,  entspringen.  परि
(ringsum) fließen,  herabträufeln,  ablaufen, 
zerrinnen.  प्र hervorfließen, 
austtrömen (auch trans.). अभिप्र ausfließen, 
sich ergießen.  वि ausfließen, 
aus sich entlassen,  zerrinnen.  सम् zusammelaufen
o. -fließen. 

Grassman

German

 √sru (Cu. 〔517〕,  auch wol mit sar,  ja weiter mit *srā,  *sri u. s. w. verwandt,  vgl. Bedeutung „zerrinnen,  missrathen“ bei BR.),  1〉 strömen,  fliessen
 2〉 jemandem [D.] etwas [A.] zuströmen,  im Strome zuführen
 3〉 Intens.,  leck werden.
Mit abhí jemandem [D.] etwas [A.] zuströmen.
áva zerrinnen,  zerstieben.
pári überall vom Soma,  wobei pári auf das Herumfliessen um die Haare der Somaseihe hindeutet
 1〉 strömen
 2〉 jemandem [D.] zuströmen,  zufliessen
 3〉 etwas [A.] herbeiströmen
 4〉 etwas [A.] hinströmen zu [L.]
 5〉 jemandem [D.] etwas [A.] zuströmen. — sám zusammen fliessen.
Stamm sráva (betont nur {565, 2}):
-anti 1〉 {354, 6} samyák 〰 sarítas ná dhénās
 {565, 2} (ā́pas). — sám saṃsravā́s {825, 5}.
-et áva agháśaṃsas kṣudrám iva {129, 6}.
-a pári 1〉 {774, 23} (sanádvājas)
 {809, 19}. _{809, 48}
 {819, 2}. — 2〉 indrāya {700, 3}
 {797, 1}
 {818, 4}
 {824, 1}—_{824, 4}
 {825, 1}—_{825, 11}
 {826, 1}—_{826, 4}
 {768, 4} (víṣṇave)
 {773, 12} (váruṇāya u. s. w.)
 (tásmai) yás {773, 1}. — 3〉 vṛṣṭím divás {720, 8}
 {751, 2}
 yávam-yavam,  puṣṭám-puṣṭam,  saúbhagā {767, 1}. — 4〉 nábhas árṇas camū́ṣu {809, 21}. — 5〉 áṅgirobhyas ghṛtám páyas {774, 9}.
-antu abhí śám yós nas {835, 4}.
Impf. asrava:
-as 2〉 viṣám ebhyas {502, 3}.
Stamm des Intens. susru:
-ot [Co.] 3〉 mā́ vas 〰 camasás {927, 8}.
Part. srávat (vgl. á-sravat):
-antīs [A. p. f.] 1〉 apás sīrā́s ná 〰 {174, 9}
 {461, 12}
 srotyā́s {930, 8}
 substantivisch náva navatím ca 〰 {32, 14}.
Infin. srávitu:
-ave 1〉 {299, 12} ā́pas 〰 dadhanyus
 {315, 8} sīrā́s asṛjat 〰.
-avaí 1〉 〰 apás kar {537, 3}.
Verhale srút:
in a-srút,  pari-srút.

Burnouf

French

 *स्रु स्रु। स्रवामि 1
 p. सुस्राव
 f1.
स्रोतास्मि
 f2. स्रोष्यामि
 pqp. असुस्रुवम्
 pp.
स्रुत। Couler: आपः स्रवन्ति les eaux coulent.
		 Couler de:
सुस्राव रुधिरं गात्रात् le sang coula de son corps, 
Laisser couler,  répandre,  मूत्रम् son urine
 नद्यस् स्रवन्तु
मैरेयम् que les rivières roulent une liqueur spiritueuse.
S'écouler,  s'en aller,  périr.
		 Gr.
ῥέω,  ῥεύσω
 lat. ruo,  rivus (?).

Stchoupak

French

 स्रु-
 {%-sravati (-te) 
 susrāva susruve 
 sraviṣyati 
 %} स्रावयति -ते
{%sravayati 
 sruta %} -- couler,  se répandre en flots,  jaillir (de,  abl.) 
répandre,  émettre,  faire couler 
 fuir (dit d'un récipient) 
 périr, 
disparaître 
 venir avant terme,  avorter 
 émaner de (abl.) 
 caus. faire
couler,  verser 
 a. v. qui coule,  qui jaillit,  qui fuit.
स्रुत-जल- a. dont l'eau a fui,  desséché.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.