स्मरण (smaraNa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English स्मरण smaraNa recollection
अधीति adhIti recollection
धुर् dhur recollection
प्रतिस्मृति pratismRti recollection
संवित्ति saMvitti recollection
अभिज्ञा abhijJA recollection
अनुबोध anubodha recollection
परामर्श parAmarza recollection
प्रत्यववमर्श pratyavavamarza recollection
स्मृतिहेतु smRtihetu recollection
स्मर smara recollection
अनुबोधन anubodhana recollection
अनुस्मरण anusmaraNa recollection
अभिज्ञान abhijJAna recollection
परामर्शन parAmarzana recollection
प्रतिसन्धान pratisandhAna recollection
स्मर्तृत्व smartRtva recollection
स्मृत smRta recollection
स्मार smAra recollection of
स्मरण smaraNa recollection of
स्मरण smaraNa remembrance
स्मृति smRti remembrance
ऋति Rti remembrance
पूर्वप्रज्ञा pUrvaprajJA remembrance
अनुवृत्ति anuvRtti remembrance
अभिज्ञा abhijJA remembrance
मति mati remembrance
परामर्श parAmarza remembrance
स्मार smAra remembrance
स्मृतिपथ smRtipatha remembrance
अभिज्ञान abhijJAna remembrance
श्रुत zruta remembrance
स्मर्तृत्व smartRtva remembrance
स्मृत smRta remembrance
संस्मृति saMsmRti remembrance of
अस्मृति asmRti non-remembrance
स्मरणानुग्रह smaraNAnugraha kind remembrance
शिवास्मृति zivAsmRti durgA-remembrance
नामग्रहण nAmagrahaNa remembrance of name
सन्धारयते { संधृ } sandhArayate { saMdhR } verb keep in remembrance
सन्धारयति { संधृ } sandhArayati { saMdhR } verb keep in remembrance
प्रधारयति { प्रधृ } pradhArayati { pradhR } verb caus. keep in remembrance
शेष zeSa token of remembrance
स्मरणानुग्रह smaraNAnugraha favour of remembrance
धारण dhAraNa keeping in remembrance
संस्मरणीय saMsmaraNIya living in remembrance only
अभिज्ञान abhijJAna sign or token of remembrance
प्रातःस्मरण prAtaHsmaraNa early remembrance or tradition
स्फूर्त sphUrta suddenly risen into remembrance
उद्बुद्धसंस्कार udbuddhasaMskAra recalling anything to remembrance
धारयितृ dhArayitR who keeps anything in remembrance
उद्बोधक udbodhaka one who reminds or calls to remembrance
उत्कीर्तन utkIrtana awakening of the remembrance of former events
स्मरण smaraNa remembrance
स्मरण smaraNa recollection
स्मरण smaraNa recollection of
स्मरण smaraNa calling upon the name of a god
स्मरण smaraNa mental recitation
स्मरण smaraNa act of remembering or calling to mind
स्मरण smaraNa traditional teaching or record or precept
स्मरण smaraNa memory
स्मरण smaraNa tradition
स्मरण smaraNa kind of rhetorical figure
स्मरण smaraNa reminiscence
स्मरण smaraNa handing down by memory
स्मरण smaraNa recollection
अनुस्मरति { अनुस्मृ } anusmarati { anusmR } verb recollect
अभिसंस्मरति { अभिसंस्मृ } abhisaMsmarati { abhisaMsmR } verb recollect
ध्यायति { ध्यै } dhyAyati { dhyai } verb recollect
प्रतिसन्दधाति { प्रतिसंधा } pratisandadhAti { pratisaMdhA } verb recollect
प्रतिसन्धत्ते { प्रतिसंधा } pratisandhatte { pratisaMdhA } verb recollect
प्रतिस्मरते { प्रतिस्मृ } pratismarate { pratismR } verb recollect
प्रतिस्मरति { प्रतिस्मृ } pratismarati { pratismR } verb recollect
युङ्क्ते { युज् } yuGkte { yuj } verb recollect
युनक्ति { युज् } yunakti { yuj } verb recollect
समनुस्मरति { समनुस्मृ } samanusmarati { samanusmR } verb recollect
संस्मरति { संस्मृ } saMsmarati { saMsmR } verb recollect
स्मरति { स्मृ } smarati { smR } verb recollect
तर्कयति { तर्क् } tarkayati { tark } verb 10 recollect
अन्वादिधीते { अन्वाधी } anvAdidhIte { anvAdhI } verb 3 recollect
सास्मर्ति { स्मृ } sAsmarti { smR } verb Intens. recollect
सास्मर्यते { स्मृ } sAsmaryate { smR } verb Intens. recollect
अनुचिन्तित anucintita recollected
परामृष्ट parAmRSTa recollected
प्रत्याश्वस्त pratyAzvasta recollected
Wilson
EnglishApte
Englishस्मरणम् [smaraṇam], [स्मृ-ल्युट्]
Remembering, remembrance, recollection
केवलं स्मरणेनैव पुनासि पुरुषं यतः 1.29.
Thinking of or about
यदि हरिस्मरणे सरसं मनः 1.
Memory.
Tradition, traditional precept
इति भृगुस्मरणात् (opp. श्रुति).
Mental recitation of the name of a deity.
Remembering with regret, regretting.
Rhetorical recollection, regarded as a figure of speech
thus defined: यथानुभवमर्थस्य दृष्टे तत्सदृशे स्मृतिः स्मरणम् K. 1. -णी A rosary of beads (for counting).
अनुग्रहः a kind remembrance.
the favour of remembrance
अद्य तूच्चैस्तरं ताभ्यां स्मरणानुग्रहात्तव 6.19. -अपत्यतर्पकः a turtle, tortoise. -अयौगपद्यम् the non-simultaneousness of recollections. -पदवी death.
Apte 1890
Englishस्मरणं [स्मृ-ल्युट्] 1 Remembering, remembrance, recollection
केवलं स्मरणेनैव पुनासि पुरुषं यतः R. 10. 29.
2 Thinking of or about
यदि हरिस्मरणे सरसं मनः Gīt. 1.
3 Memory.
4 Tradition, traditional precept
इति भृगुस्मरणात् (opp. श्रुति).
5 Mental recitation of the name of a deity.
6 Remembering with regret, regretting.
7 Rhetorical recollection, regarded as a figure of speech
thus defined:
यथानुभवमर्थस्य दृष्टे तत्सदृशे स्मृतिः स्मरणं K. P. 10.
Comp.
अनुग्रहः {1} a kind remembrance. {2} the favour of remembrance
Ku. 6. 19.
अपत्यतर्पकः a turtle, tortoise.
अयौगपद्यं the non-simultaneousness of recollections.
पदवी death.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishस्मरण, अम्, n. the act of remembering, re-
membrance, memory, recollecting, recollection, re-
miniscence
tradition, traditional precept, (इति स्मर-
णात्, ‘from its being so mentioned in the Smṛti, ’ cf.
स्मृति)
mental recitation (of the name of a deity),
calling upon the name of a god
regretting, remem-
bering with regret
thinking upon, anxious thought.
—स्मरण-पदवी, f. ‘road to mere memory, ’
death.
—स्मरणानुग्रह (°ण-अन्°), अस्, m. the
favour of remembrance, kind remembrance.
—स्मर-
णापत्य-तर्पक (°ण-अप्°), अस्, m. ‘satisfying
memory's offspring, ’ a turtle, tortoise.
—स्मरणा-
यौगपद्य (°ण-अय्°), अम्, n. the non-simulta-
neousness of recollections.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiस्मरणम्
- स्मृ + ल्युट्
"स्मृति, याद, प्रत्यास्मरणम्"
स्मरणम्
- स्मृ + ल्युट्
चिन्तन करना
स्मरणम्
- स्मृ + ल्युट्
"स्मृति, स्मरणशक्ति"
स्मरणम्
- स्मृ + ल्युट्
"परम्परा, परंपरागत विधि"
स्मरणम्
- स्मृ + ल्युट्
किसी देवता के नाम का मन में जाप करना
स्मरणम्
- स्मृ + ल्युट्
"खेद से याद करना, खेद करना"
स्मरणम्
- स्मृ + ल्युट्
काव्यगत प्रत्यास्मरण जो एक अलंकार माना जाता है
L R Vaidya
EnglishsmaraRa {% n. %} 1. Remembering, remembrance, भवत्यभ्यस्तेऽपि स्मरणमतथाभावविरसम् M.M.i.
2. memory
3. tradition, traditional precept, e.g. इति कात्यायनस्मरणात्
3.
4. name of a figure of speech in rhetoric
(it is thus defined- सदृशानुभवाद्वस्तुस्मृतिः स्मरणमुच्यते)
5. mental recitation of the name of a deity
6. regretting
7. remembering with regret, anxious thought.
Kridanta Forms
Sanskritस्मृ (स्मृ꣡ आध्याने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = स्मरणम्
अनीयर् = स्मरणीयः - स्मरणीया
ण्वुल् = स्मारकः - स्मारिका
तुमुँन् = स्मर्तुम्
तव्य = स्मर्तव्यः - स्मर्तव्या
तृच् = स्मर्ता - स्मर्त्री
क्त्वा = स्मृत्वा
ल्यप् = प्रस्मृत्य
क्तवतुँ = स्मृतवान् - स्मृतवती
क्त = स्मृतः - स्मृता
शतृँ = स्मरन् - स्मरन्ती
स्मृ (स्मृ॒ चिन्तायाम् - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = स्मरणम्
अनीयर् = स्मरणीयः - स्मरणीया
ण्वुल् = स्मारकः - स्मारिका
तुमुँन् = स्मर्तुम्
तव्य = स्मर्तव्यः - स्मर्तव्या
तृच् = स्मर्ता - स्मर्त्री
क्त्वा = स्मृत्वा
ल्यप् = प्रस्मृत्य
क्तवतुँ = स्मृतवान् - स्मृतवती
क्त = स्मृतः - स्मृता
शतृँ = स्मरन् - स्मरन्ती
स्मृ (स्मृ॒ प्रीतिपालनयोः प्रीतिचलनयोरित्यन्ये इत्येके - स्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = स्मरणम्
अनीयर् = स्मरणीयः - स्मरणीया
ण्वुल् = स्मारकः - स्मारिका
तुमुँन् = स्मर्तुम्
तव्य = स्मर्तव्यः - स्मर्तव्या
तृच् = स्मर्ता - स्मर्त्री
क्त्वा = स्मृत्वा
ल्यप् = प्रस्मृत्य
क्तवतुँ = स्मृतवान् - स्मृतवती
क्त = स्मृतः - स्मृता
शतृँ = स्मृण्वन् - स्मृण्वती
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritधृतिः संतोषः स्वास्थ्यं स्यादाध्यानं स्मरणं स्मृतिः ।
धृति (स्त्री), सन्तोष (पुं), स्वास्थ्य (क्ली), आध्यान (क्ली), स्मरण (क्ली), स्मृति (स्त्री)
एकाक्षरनाममाला
Sanskritआ, स्मरण
विरञ्चावाश्च पुल्लिङ्ग आ वाक्ये स्मरणेऽव्ययः ॥ २ ॥
verse 1.1.1.2
page 0119
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritस्मरणं, (स्मृ + ल्युट् ।) स्मृतिः । तत्पर्य्यायः ।आध्यानम् २ स्मृतिः ३ । इति हेमचन्द्रः ॥
चिन्ता ४ चर्च्चा ५ । इति जटाधरः ॥
(यथा, कुमारे । ६ । १९ ।“सत्यमर्काच्च सोमाच्च परमध्यास्महे पदम् ।अद्य तूच्चैस्तरं ताभ्यां स्मरणानुग्रहात् तव ॥
”अलङ्कारविशेषः । यथा, साहित्यदर्पणे ।१० । ६६८ ॥
“सदृशानुभवाद्वस्तुस्मृतिः स्मरणमुच्यते ।”यथा, --“अरबिन्दमिदं वीक्ष्य खेलत्खञ्जनमञ्जुलम् ।स्मरामि वदनं तस्याश्चारु चञ्चललोचनम् ॥
”“मयि सकपटमित्यादौ च” स्मृतेः सादृश्यानु-भवं विनोत्थापितत्वान्नायमलङ्कारः । राघवा-नन्दमहापात्रास्तु वैसादृश्यात् स्मृतिमपि स्मर-णालङ्कारमिच्छन्ति । तत्रीदादरणं तेषामेवयथा, --“शिरीषमृद्वी गिरिपु प्रपेदेयदा यदा दुःखशतानि सीता ।तदा तदास्याः सदनेषु मौख्य-लक्षाणि दध्यौ गलदश्रु रामः ॥
”
वाचस्पत्यम्
SanskritNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.