| YouTube Channel

स्फुर (sphura)

 
शब्दसागरः
English
स्फुर
m.
(-रः)
1. A shield.
2. Throbbing, trembling.
3. Swelling.
E.
स्फुर्
to shake, &c.,
aff.
Capeller Eng
English
स्फुर
a.
&
n.
trembling, vibrating.
Yates
English
स्फुर (रः) 1.
m.
A shield
throbbing
swelling.
Spoken Sanskrit
English
स्फुर sphura
m.
shield
स्फुर sphura
m.
throb
स्फुर sphura
m.
quiver
Wilson
English
स्फुर r. 6th cl. (स्फुरति)
1 To throb, to beat.
2 To move.
3 To swell.
स्फुर
m.
(-रः)
1 A shield.
2 Throbbing, trembling.
3 Swelling.
E.
स्फुर to shake, &c.,
aff.
क.
Apte
English
स्फुरः [sphurḥ], [स्फुर्-भावे घञ्]
Throbbing, trembling, quivering.
Swelling.
A shield.
Coruscating.
Apte 1890
English
स्फुरः [स्फुर् भावे घञ्] 1 Throbbing, trembling, quivering.
2 Swelling.
3 A shield.
4 Coruscating.
Monier Williams Cologne
English
स्फुर
mfn.
id.,
Pañcat.
स्फुर
m.
quiver, throb
&c.
(in स-स्फुर, ‘throbbing’ i.e. ‘living’),
Bhaṭṭ.
=
(and v.l. for) स्फर, a shield,
L.
Monier Williams 1872
English
स्फुर, अस्, m. trembling, throbbing
swelling
coruscating
a shield.
Macdonell
English
स्फुर sphur-a,
a.
quivering, vibrating
-aṇa, 🞄a. glittering
n.
quivering
gleaming, flashing, 🞄darting
coming into view, manifestation
🞄-ita, (pp.)
n.
quivering, throbbing, 🞄tremor
darting (of a fish, —°)
flash, glitter, 🞄radiance
coming into being, existence (of 🞄creatures, g.).
Benfey
English
स्फुर स्फुर् + अ,
m.
1. Trembling,
Pañc. iii. d. 237
throbbing.
2. Swell-
ing.
3. A shield.
Apte Hindi
Hindi
स्फुरः
पुं*
- स्फुर् भावे घञ्
"धड़कना, थरथराना, फरकना"
स्फुरः
पुं*
- स्फुर् भावे घञ्
सूजन
स्फुरः
पुं*
- स्फुर् भावे घञ्
ढाल
L R Vaidya
English
sPura {% m. %} 1. Trembling, throbbing
2. swelling
3. a shield.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
स्फुर्
मूलधातुः:
स्फुर
धात्वर्थः:
स्फुरणे
गणः:
तुदादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
स्फुरति
अनुबन्धादिविशेषः:
कुटादिः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
स्फुरँ स्फुर स्फुरणे, सञ्चलने , दीप्तौ
- स्फुरति स्फुरिता निष्फुरति निस्फुरति स्फोरयति स्फारयति अपुस्फुरत् पुस्फोरयिषति पुस्फारयिषति 114
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अड्डनं फलकं चर्म खेटकावरणस्फुराः ७८३
-wordlist-
अड्डन (क्ली), फलक (क्ली), चर्मन् (क्ली), खेटक (क्ली), खेट (पुंक्ली), आवरण (क्ली), स्फुर (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्फुर, शि स्फुर्त्तौ चले इति कविकल्पद्रुमः
(तुदा०-चुरा०-पर०-अक०-सेट् ।) स्फुर्त्तिःप्रकाशः चलश्चलनम् शि, स्फुरति चामरम् ।अस्फुरीत् पुस्फोर इति दुर्गादासः
स्फुरः,
पुं,
(स्फुरतीति स्फुर + कः ।) फलकम् ।इति हेमचन्द्रः
(स्फुर + भावे घञ् ।)स्फुरणम् इत्यमरटीका
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
स्फुर स्फूर्त्तौ तु० कुटा० प० अक० सेट् स्फुरति अस्फु-रीत् पुस्फोर “चारु पुस्फोर हुः” भट्टिः णिचि-स्फारयति
स्फुर
पु०
स्फुर--क फलके हेमच० भावे घञ् स्फुरणे अमरः
धातुवृत्तिः
Sanskrit
स्फुरँ स्फुर
मानकरूपान्तरम् - स्फुलँ
स्फुल (अर्थः) सञ्चलने
स्फुरतिस्फुलत्योरित्यत्र न्यासे स्फुर स्फुल चलने इत्यनुपसृष्टं पठ्यते, अत्र केवलं शब्दो भिन्नोऽर्थस्त्वेक एव आत्रेयस्तु स्फुर स्फुरणे, स्फुल संचलने इतिपपाठ ( स्फुरति निस्फुरति निष्फुरति विस्फुरति विष्फुरति) "स्फुतिस्फुलत्योर्निर्निविभ्यः'' इति वा षत्वम् निर्निसोः साधारणमुक्तमुदाहरणम् ( पुस्फोर स्फुरितास्फुरिष्यति स्फुरतु अस्फुरत् स्फुरेत्, स्फुर्यात् ) "हलि च'' इति दीर्घः ( अपुस्फुरीत् पुस्फुरिषति ) सेट्त्वात् "हलि च'' इति दीर्घः कुटादित्वात् "रलो व्युपधात्'' इत्यत्र भवति ( पोस्फूर्यते पोस्फोर्ति ) दीर्घस्यासिद्धत्वाद्गुणः ( पोस्फूर्तः स्फोरयति ) "चिस्फुरोर्णौ'' इति वाऽऽत्वम् ( अपुस्फुरत्, ) आत्पपक्षे णौकृतमभ्यासे स्थानिवदित्यभ्यासस्यौकारान्तत्वे ह्रस्व इत्युकारः "ओः पुयण्जि'' इति इत्वं भवति, सकारेण पवर्गपरत्वस्य व्यवधानात् एवं ण्यन्तात्सन्यपि पुस्फोरयिषति पुस्फारयिषतीति भवतः, मैत्रयस्तु स्फुर स्फुरणे इति पुथक् पठित्वा स्फर इत्येके, अदुपधः, (स्फुरति पस्फार) इत्याह (स्फुलति) इत्यादि स्फुरतिवत् णावत्वं त्वस्य भवति तथा "हलि च'' इति दीर्घत्वमपि भवति, अरेफान्तत्वात् 107-108
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“स्फुर स्फुरणे”@} 2 कुटादिः।
‘चलने’ इति न्यासे 3।
एवं क्षीरस्वाभ्यपि।
‘स्फर इत्येके’ इति माधवः।
‘--स्फुरणे संचलने दीप्तौ च’ इति मैत्रेयः।
‘स्फूर्त्तौ चले’ इति वोपदेवः।
स्फोरकः-रिका, स्फोरकः-रिका, पुस्फुरिषकः-षिका, पोस्फुरकः-रिका
विस्फूः, विष्फूः, 4 विस्फुरन्, 5 विस्फारः, इत्यादिकानि सर्वाण्यपि रूपाणि तौदादिककुरतिवत् 6 ज्ञेयानि।
अस्य धातोः कुटादित्वात् सन्नन्ते ‘रलो व्यु- पधात्--’ 7 इति कित्त्वविकल्पो न।
तेन एकमेव रूपमिति ज्ञेयम्।
8 निःष्फारः-निःस्फारः-निष्फारः-निस्फारः-विष्फारः-विस्फारः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१९६३)
02
=>
(६-तुदादिः-१३८९। अक। सेट्। पर।)
03
=>
(६-१-४७)
04
=>
[[आ। ‘अबध्नादपरिस्कन्दं ब्रह्मपाशेन विस्फुरन्।।’ भ। का। ९-७५।]]
05
=>
[[१। घञि ‘स्फुरतिस्फुलत्योर्घञि’ (६-१-४७) इत्यात्वमत्रेति ज्ञेयम्।]]
06
=>
(२२९)
07
=>
(१-२-२६)
08
=>
[[२। ‘स्फुरतिस्फुलत्योर्निर्निबिभ्यः’ (८-३-७६) इति षत्वं विकल्पेन भवति। तेन प्रत्येकं रूपद्वयम्।]]
Capeller
German
स्फुर zuckend
m.
das Zucken.
Burnouf
French
स्फुर स्फुर a. vibrant, tremblant.
Qui grossit, cf.
स्फार। -- S.
m.
bouclier.
स्फुरण
n.
[f. आ] vibration, tremblement
action de
branler, de brandir.
स्फुरदोष्ठ a. (ppr. de स्फुर्
ओष्ठ) qui a les
lèvres tremblantes.