| YouTube Channel

स्नेह (sneha)

 
शब्दसागरः
English
स्नेह
m.
 (-हः)
1. Affection, kindness.
2. Oil, unguent, grease, any
unctuous or greasy substance.
3. Oiliness, lubricity, viscidity,
(one of the twenty-four Gunas of the Vaiśeshikas.)
4. Moisture.
5. A fluid of the body.
E.
 ष्णिह् to be unctuous, &c.,
aff.
 घञ् ।
Capeller Eng
English
स्नेह
m.
 stickiness
oil, grease, a fluid of the body
attachment, love, friendship for (loc. ,
gen.
 , or —°).
Yates
English
स्नेह (हः) 1.
m.
 Affection, kindness
oil, grease
oiliness.
Spoken Sanskrit
English
स्नेह - sneha -
adj.
 - oily
स्नेह - sneha -
adj.
 - greasy
स्नेह - sneha -
adj.
 - sticky
स्नेह - sneha -
m.
 - affection
स्नेह - sneha -
m.
 - love [ motherly etc. ]
स्नेह - sneha -
m.
 - charm
स्नेह - sneha -
f.
 - loving kindness
स्नेह - sneha -
m.
 - fondness or affection for
स्नेह - sneha -
m.
 - smoothness
स्नेह - sneha -
m.
 - friendship
स्नेह - sneha -
m.
 - attachment to
स्नेह - sneha -
m.
 - greasiness
स्नेह - sneha -
m.
 - viscidity
स्नेह - sneha -
m.
 - fluid of the body
स्नेह - sneha -
m.
 - oiliness
स्नेह - sneha -
m.
 - any oleaginous substance
स्नेह - sneha -
m.
 - grease
स्नेह - sneha -
m.
 - unguent
स्नेह - sneha -
m.
 - fattiness
स्नेह - sneha -
m.
 - oil
स्नेह - sneha -
m.
 - glossiness
स्नेह - sneha -
m.
 - unctuousness
स्नेह - sneha -
m.
 - fat
स्नेह - sneha -
m.
 - moisture
स्नेह - sneha -
m.
 - friendship with
स्नेह - sneha -
m.
 - tenderness
स्नेह - sneha -
m.
 - blandness
स्नेह - sneha -
m.
 - lubricity
स्नेह-काय - sneha-kAya -
m.
 - corpora adiposa [ Zool. ]
गोमांस-स्नेह - gomAMsa-sneha -
m.
 - beef fat
स्नेह - sneha -
adj.
 - oily
सान्द्र - sAndra -
adj.
 - oily
सस्नेह - sasneha -
adj.
 - oily
स्नैहिक - snaihika -
adj.
 - oily
स्नेहवत् - snehavat -
adj.
 - oily
स्नेहिन् - snehin -
adj.
 - oily
सृप्र - sRpra -
adj.
 - oily
स्निग्ध - snigdha -
adj.
 - oily
अनुवास - anuvAsa -
m.
 - oily enema
कुक्कुभ - kukkubha -
m.
 - oily gloss
तैलत्व - tailatva -
n.
 - oily state
स्निग्धोष्ण - snigdhoSNa -
adj.
 - oily and warm
स्नेहवस्ति - snehavasti -
f.
 - oily injection
स्नेहबीज - snehabIja -
m.
 - having oily seeds
रूक्ष - rUkSa -
adj.
 - not greasy or oily
प्रस्निग्ध - prasnigdha -
adj.
 - very oily or greasy
सलेप - salepa -
adj.
 - with oily substances
मात्रावस्ति - mAtrAvasti -
m.
 - kind of oily clyster
स्निग्धतम - snigdhatama -
adj.
 - very oily or unctuous
स्नेहन - snehana -
n.
 - being or becoming oily
अक्षोट - akSoTa -
n.
 - tree bearing an oily nut
निरूह - nirUha -
m.
 - enema not of an oily kind
आनुवासनिक - AnuvAsanika -
adj.
 - suitable for an oily enema
अनुवास - anuvAsa -
m.
 - administering oily enemata
वसा - vasA -
f.
 - any fatty or oily substance
अनुलेपन - anulepana -
n.
 - oily or emollient application
स्निग्ध - snigdha -
adj.
 - treated or cured with oily substances
विलपन - vilapana -
n.
 - dirt or sediment of any oily substance
स्नेहभूयिष्ठ - snehabhUyiSTha -
adj.
 - consisting mostly of oil or oily substances
स्वरस - svarasa -
m.
 - sediment of oily substances ground on a stone
स्वोरस - svorasa -
n.
 - sediment of oily substances ground with a stone
षड्बिन्दु - SaDbindu -
n.
 - oily mixture six drops of which are drawn up the nose
कल्क - kalka -
m.
 - viscous sediment deposited by oily substances when ground
स्नेह - sneha -
m.
 - fattiness
स्नेह - sneha -
m.
 - glossiness
स्नेह - sneha -
adj.
 - sticky
श्लेष्मण - zleSmaNa -
adj.
 - sticky
स्नेहवत् - snehavat -
adj.
 - sticky
श्यान - zyAna -
adj.
 - sticky
विलेपिन् - vilepin -
adj.
 - sticky
स्निग्ध - snigdha - ppp. - sticky
स्निह्यते { स्निह् } - snihyate { snih } - verb pass. - make sticky
सिस्निहिषति { स्निह् } - sisnihiSati { snih } - verb caus. - cause to be loved or sticky
सिस्निक्षति { स्निह् } - sisnikSati { snih } - verb caus. - cause to be loved or sticky
सेष्णेढि { स्निह् } - seSNeDhi { snih } - verb Intens. - be extremely sticky or attached
सेष्णेग्धि { स्निह् } - seSNegdhi { snih } - verb Intens. - be extremely sticky or attached
सेष्णिह्यते { स्निह् } - seSNihyate { snih } - verb Intens. - be extremely sticky or attached
स्निह्यति { स्निह् } - snihyati { snih } - verb - be adhesive or sticky or glutinous or viscid or moist
स्नेह - sneha -
m.
 - viscidity
स्निग्ध - snigdha -
n.
 - viscidity
स्नेह - sneha -
m.
 - greasiness
स्नेह - sneha -
m.
 - any oleaginous substance
स्नेह - sneha -
m.
 - lubricity
स्नेह - sneha -
m.
 - blandness
स्निग्धत्व - snigdhatva -
n.
 - blandness
Wilson
English
स्नेह
m.
 (-हः)
1 Affection, kindness.
2 Oil, unguent, grease, any unctuous or greasy substance.
3 Oiliness, lubricity, viscidity.
E.
 ष्णीह to be unctuous, &c.,
aff.
 घञ्.
Apte
English
स्नेहः [snēhḥ], [स्निह्-घञ्]
Affection, love, kindness, tender ness
स्नेहदाक्षिण्ययोर्योगात् कमीव प्रतिभाति मे
V.*
 2.4 (where it has sense 6 also)
अस्ति मे सोदरस्नेहो$प्येतेषु
Ś.*
 1.
Oiliness, viscidity, unctuousness, lubricity (one of the 24 Guṇas according to the Vaiśeṣikas)
Moisture
तृष्णासंजननं स्नेह एष तेषां पुनर्भवः
Mb.
 * 12.218.33.
Grease, fat, any unctuous substance.
Oil
निर्विष्टविषयस्नेहः स दशान्तमुपेयिवान्
R.*
 12.1
Pt.*
 1.82 (where the word has sense 1 also), 221
R.*
 4.75.
Any fluid of the body, such as semen.
Comp.
 -अक्त
a.
 oiled, lubricated, greased. -अङ्कनम् a mark of affection. -अनुवृत्तिः
f.
 affectionate or friendly intercourse. -आशः a lamp. -कुम्भः an oil-vessel. -केसरिन् castor-oil.-छेदः, -भङ्गः breach or loss of friendship. -पक्व
a.
 dressed with oil. -पानम् drinking oil (as a medicine).-पूर्वम्
ind.
 affectionately. -प्रवृत्तिः
f.
 flow or course of love
त्वप्यस्याः कथमप्यबान्धवकृतां स्नेहप्रवृत्तिं च ताम्
Ś.*
 4.17. -प्रसरः, -प्रस्रवः effusion of love. -प्रिय
a.
 fond of oil. (-यः) a lamp. -बीजः the Piyāla tree.-भाण्डम् an oil-vessel. ˚जीविन् an oilman. -भूः phlegm. -भूमिः
f.
anything yielding oil.
an object of love or affection, beloved person. -रङ्गः sesamum. -रसनम् the mouth. -रेकभू
m.
 the moon. -वरम् fat. -वस्तिः
f.
 injection of oil, an oily enema. -विद्धः the Devadāra tree. -विमर्दित
a.
 anointed with oil. -व्यक्तिः
f.
 manifestation of love, display of freindship
(भवति) स्नेहव्यक्तिश्चिरविरहजं मुञ्चतो बाष्पमुष्णम्
Me.*
 12. -संभाषः kind conversation, friendly talk, chat. -सार
a.
 having oil for its chief ingredient.
Apte 1890
English
स्नेहः [स्निह्-घञ्] 1 Affection, love, kindness, tenderness
स्नेहदाक्षिण्ययोर्योगात् कामीव प्रतिभाति मे V. 2. 4 (where it has sense 6 also)
अस्ति मे सोदरस्नेहोप्येतेषु Ś. 1.
2 Oiliness, viscidity, unctuousness, lubricity (one of the 24 Guṇas according to the Vaiśeṣikas).
3 Moisture.
4 Grease, fat, any unctuous substance.
5 Oil
निर्विष्टविषयस्नेहः स दशांतमुपेयिवान् R. 12. 1, Pt. 1. 82 (where the word has sense 1 also), 221
R. 4. 75.
6 Any fluid of the body, such as semen.
Comp.
अक्त a. oiled, lubricated, greased
अनुवृत्तिः f. affectionate or friendly intercourse.
आशः a lamp.
छेदः,
भंगः breach or loss of friendship.
पूर्वं ind. affectionately.
प्रवृत्तिः f. flow or course of love
Ś. 4. 16.
प्रिय a. fond of oil. (
यः) a lamp.
बीजः the Piyāla tree.
भूः phlegm.
भूमिः f. {1} anything yielding oil. {2} an object of love or affection, beloved person.
रंगः sesamum.
वस्तिः f. injection of oil, an oily enema.
विमर्दित a. anointed with oil.
व्यक्तिः f. manifestation of love, display of friendship
(भवति) स्नेहव्यक्तिश्चिरविरहजं मुंचतो बाष्पमुष्णं Me. 12.
संभाषः kind conversation, friendly talk, chat.
स्नेहुः 1 The moon.
2 A kind of disease.
Monier Williams Cologne
English
स्नेह a
m.
 (or
n.
 g. अर्धर्चादि
ifc. f(आ). ) oiliness, unctuousness, fattiness, greasiness, lubricity, viscidity (also as one of the 24 Guṇas of the Vaiśeṣika branch of the Nyāya
phil.
 ),
Suśr.
Yājñ.
Tarkas.
Sarvad.
 (IW. 69)
oil, grease, fat, any oleaginous substance, an unguent,
ŚāṅkhBr.
&c.
&c.
smoothness, glossiness,
VarBṛS.
blandness, tenderness, love, attachment to, fondness or affection for (loc.
gen.
 , or comp. ), friendship with (सह),
MaitrUp.
MBh.
Kāv.
&c.
moisture,
MW.
a fluid of the body, ib.
(pl. )
N.
 of the Vaiśyas in Kuśa-dvīpa,
VP.
स्नेह b
&c.
 See
p.
 1267, col. 2.
Monier Williams 1872
English
स्नेह, अस्, m. oiliness, unctuousness, fattiness,
greasiness, lubricity, viscidity (as one of the twenty-
four Guṇas of the Vaiśeṣika branch of the Nyāya
phil.)
moisture
blandness, tenderness, love, affec-
tion, kindness
filial love or affection
any unctuous
or oleaginous substance, oil, grease, fat, an unguent
a fluid of the body
(आस्), m. pl., N. of a caste (cor-
responding to the Vaiśyas).
—स्नेह-गुणित, अस्, आ,
अम्, endowed with love or affection.
—स्नेह-च्छेद,
अस्, m. interruption of friendship, cessation or loss of
regard.
—स्नेह-पक्व, अस्, आ, अम्, cooked or
dressed with oil.
—स्नेह-पात्र, अम्, n. a worthy
object of affection.
—स्नेह-पूर्वम्, ind. preceded
by affection, affectionately, tenderly, fondly.
—स्नेह-
प्रवृत्ति, इस्, f. ‘course of friendship, ’ affection,
love.
—स्नेह-प्रिय, अस्, आ, अम्, fond of oil
(अस्),
m. a lamp.
—स्नेह-भाण्ड, अम्, n. an oil-vessel,
pot of oil.
—स्नेहभाण्ड-जीविन्, ई, m. living by
oil-vessels, an oilman.
—स्नेह-भू, ऊस्, m. phlegm,
rheum, the phlegmatic humor.
—स्नेह-भूमि, इस्,
f. ‘oil-ground, oil-source, ’ any substance yielding oil
or grease
any object of affection, one worthy of
love.
—स्नेह-रङ्ग, अस्, m. ‘oil-coloured, ’ se-
samum.
—स्नेह-वत्, आन्, अती, अत्, unctuous, oily
possessed of affection, affectionate
(अती), f. = मेदा
(according to Śabda-k.).
—स्नेह-वस्ति, इस्, f. a
clyster or injection of oil, oily enema.
—स्नेह-विद्-
ध, अस्, m. ‘pierced or impregnated with oil, ’ a
sort of pine, Pinus Devadaru (according to Śabda-k.
अम्, n.).
—स्नेह-विमर्दित, अस्, आ, अम्, rubbed or
anointed with oil.
—स्नेह-वीज, अस्, आ, अम्, having
oily seeds, causing unctuousness, &c.
(अस्), m. the
Piyāla tree.
—स्नेह-व्यक्ति, इस्, f. manifestation or
display of friendship.
—स्नेह-संयुक्त, अस्, आ, अम्,
mixed with oil, dressed with ghee, (Manu V. 24.)
—स्नेह-सम्भाष, अस्, m. kind conversation.
—स्नेहाक्त (°ह-अक्°), अस्, आ, अम्, anointed with
oil, oiled, greased, lubricated.
—स्नेहानुवृत्ति (°ह-
अन्°), इस्, f. continuance of affection, affectionate or
friendly intercourse.
—स्नेहाश (°ह-आश), अस्, m.
‘oil-consumer, ’ a lamp.
स्नेह स्नेह, स्नेहिन्। See p. 1149, col. 3.
Macdonell
English
स्नेह sneh-a,
m.
 [√ snih] unctuousness, stickiness
🞄smoothness (also fig.)
fatty substance, 🞄oil, grease
attachment, tenderness, fondness, 🞄affection, love, for (g., lc., —°
ord. mg.)
🞄friendship with (saha): —°
a.
 find of (rare)
🞄-ana,
a.
 (ī) feeling affection
n.
 unctuousness
🞄feeling of affection.
Benfey
English
स्नेह स्नेह, i. e. स्निह् + अ,
m.
1. Oil,
Ragh. 4, 75
unguent, grease, Megh. 93
Rām. 2, 64, 68.
2. Moisture, the corporeal
fluids, Man. 12, 120.
3. Oiliness, visci-
dity, Bhāṣāp. 4
86.
4. Affection, love,
Pañc. ii. d. 178
Megh. 111 (plur.,
read स्नेहान् आहुः).
--
Comp.
निस्-,
adj.
 ,
f.
 हा, 1. not oily, Man. 5, 87. 2. void
of affection, Pañc. iv. d. 47. 3. free
from desire, MBh. 13, 1658. 4. not.
treated affectionately, Pañc. i. d. 94.
5. abhorred, Somad. Nal. 71.
मस्तक-,
m.
 the brain. वि-गत- (vb गम्),
adj.
void of affection, Sund. 4, 17. स
-स्नेह,
adj.
 affectionate, Hit. iv. d.
74. °हम्, adv. affectionately, Pañc.
187, 8.
Hindi
Hindi
प्यार
Apte Hindi
Hindi
स्नेहः
पुं*
 - स्निह् + घञ्
"अनुराग, प्रेम, कृपालुता, सुकुमारता"
स्नेहः
पुं*
 - स्निह् + घञ्
"तैलाक्तता, मसृणता, चिकनापन, चिकनाहट"
स्नेहः
पुं*
 - स्निह् + घञ्
नमी
स्नेहः
पुं*
 - स्निह् + घञ्
"चर्बी, वसा, कोई भी चिकना पदार्थ"
स्नेहः
पुं*
 - स्निह् + घञ्
तेल
स्नेहः
पुं*
 - स्निह् + घञ्
शरीरगत कोई भी तरल पदार्थ जैसे कि वीर्य
L R Vaidya
English
sneha {% m. %} 1. Oiliness, unctuousness, lubricity, (one of the 24 guṇas of the Vaiśeshikas)
2. moisture
3. blandness, love, kindness, affection, अस्ति मे सोदरस्नेहोऽप्येतेषु Sak.i.
4. grease, fat, oil, आसन्नो वधयो नेतुर्नक्तमस्नेहदीपिकाः R.iv.75
5. a fluid of the body.
Bopp
Latin
स्नेह m. (r. स्निह् s. अ)
1) amor, c. loc. r. BR. 1. 30. H. 1.
22. 2. 20. SA. 5. 21.
2) pingue, adeps, oleum. R. Schl. II.
64. 68.
Lanman
English
sneha, m.
—1. stickiness
—2. viscid and
smooth stuff
oil
fat
—3. attachment,
love, friendship. [√snih: for connection
of 1 and 3, see snih.]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सतैल, स्नेह, स्निग्ध, तैलवत्, तैलाक्तः, चिक्कण, मसृण, तैलमय, तैलयुक्त
adjective
तैलसदृशगुणयुक्तम्।
"सतैलायां त्वचि स्फोटाः उद्भवन्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dga'
१) अभिरत २) आराम ३) इच्छन्ति ४) इच्छा ५) इष्ट ६) कान्त ७) नन्द ८) नन्दयति ९) नन्दिन् १०) निरत ११) निर्वृति १२) प्रभुदित १३) प्रामोद्य १४) प्रिय १५) प्रीत १६) प्रीति १७) मुदित १८) रति १९) रमसे २०) रोचते २१) सुख २२) स्नेह २३) स्पृहा २४)
chags
१) अनुनय २) अनुरागिता ३) अवकीर्ण ४) आविष्करण ५) आसक्त ६) आसंग ७) ° इन् ८) उत्पादित ९) उदपादि १०) कांक्षा ११) तन्मय १२) देशयति १३) परिविष्ट १४) प्रसक्त १५) भवति १६) रज्येत १७) रति १८) राग १९) लिप्त २०) श्लिष्यति २१) सक्त २२) सक्ति २३) संग २४) स्थित २५) स्नेह २६) स्पृहा २७)
chags pa
१) अतिस्नेह २) अध्यवसान ३) अध्यवसित ४) अनुनय ५) अनुनीत ६) अनुराग ७) अनुरोध ८) अभिलाष ९) आसक्ति १०) आस्था ११) इच्छा १२) उत्कर्ष १३) औत्सुक्य १४) कामगुण १५) तन्मय १६) दया १७) निर्बन्ध १८) पलिगोध १९) प्रणय २०) प्रतिषेवमान २१) प्रसक्त २२) रक्त २३) राग २४) लिप्त २५) लेप २६) लेभ २७) विग्रह २८) श्लेष २९) सक्त ३०) सक्ति ३१) संग ३२) संगृद्ध ३३) सज्यति ३४) स्नेह ३५) स्पृहा ३६)
yan lag chags pa
स्नेह
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
काञ्चिकं काञ्जिकं धान्याम्लारनाले तुषोदकम् ।
कुल्माषाभिषुतावन्तिसोमशुक्तानि कुञ्जलम् ॥ ४१५ ॥
चुक्रं धातुघ्नमुन्नाहं रक्षोघ्नं कुण्डगोलकम् ।
महारसं सुवीराम्लं सौवीरं म्रक्षणं पुनः ॥ ४१६ ॥
तैलं स्नेहोऽभ्यञ्जनं च वेषवार उपस्करः ।
-wordlist-
काञ्चिक (क्ली), काञ्जिक (क्ली), धान्याम्ल (क्ली), अरनाल (क्ली), तुषोदक (क्ली), कुल्माष (क्ली), अभिषुत (क्ली), अवन्तिसोम (क्ली), शुक्त (क्ली), कुञ्जल (क्ली), चुक्र (पुंक्ली), धातुघ्न (क्ली), उन्नाह (क्ली), रक्षोघ्न (क्ली), कुण्डगोलक (क्ली), महारस (क्ली), सुवीराम्ल (क्ली), सौवीर (क्ली), म्रक्षण (क्ली), तैल (क्ली), स्नेह (पुंक्ली), अभ्यञ्जन (क्ली), वेषवार (पुं), उपस्कर (पुं)
--source--
स्नेहः प्रीतिः प्रेम हार्दे दाक्षिण्यं त्वनुकूलता ॥ १३७७ ॥
-wordlist-
स्नेह (पुंक्ली), प्रीति (स्त्री), प्रेमन् (पुंक्ली), हार्द (क्ली), दाक्षिण्य (क्ली), अनुकूलता (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
सख्य
सख्य, साप्तपदीन, सौहार्द, सौहृद, स्नेह, मैत्री, प्रीति, अजर्य, सभाजन, सङ्गत
सख्यं साप्तपदीनं सौहार्दं सौहृदं तथा स्नेहः ।
मैत्री प्रीतिरजर्यं सभाजनं सङ्गतं प्रोक्तम् ॥ ७०६ ॥
verse 4.1.1.706
page 0082
अपह्नव
अपह्नव, स्नेह
स्नेहेऽप्यपह्नवः प्रोक्तो द्वेषेऽप्यनुशयः स्मृतः ।
verse 5.1.1.815
page 0094
नाममाला
Sanskrit
प्रेमन्, अभिलाष, आलभ्य, राग, स्नेह
प्रेमाभिलाषमालभ्यं रागं स्नेहमतः परम् ॥ १६० ॥
verse 0.1.1.160
page 0077
अमरकोशः
Sanskrit
Word: स्नेहः
Root: स्नेह
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ oil
⇒ fat
⇒ oily
⇒ charm
⇒ sticky
⇒ greasy
⇒ grease
⇒ unguent
⇒ oiliness
⇒ moisture
⇒ viscidity
⇒ blandness
⇒ lubricity
⇒ fattiness
⇒ affection
⇒ friendship
⇒ tenderness
⇒ smoothness
⇒ greasiness
⇒ glossiness
⇒ unctuousness
⇒ attachment to
⇒ friendship with
⇒ fluid of the body
⇒ love [motherly etc.]
⇒ any oleaginous substance
⇒ fondness or affection for
Shloka(s):
1|7|27|1 ► प्रेमा ना प्रियता हार्दं प्रेमस्नेहोऽथ दोहदम्। (नाट्यवर्गः)
3|3|152|1 ► सङ्घाते सन्निवेशे च संस्त्यायः प्रणयास्त्वमी। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|7|27|1 ⇢ प्रेमा (प्रेमन्) (पुं)
➠ 1|7|27|1 ⇢ प्रियता (प्रियता) (स्त्री)
➠ 1|7|27|1 ⇢ हार्दम् (हार्द) (नपुं) ⇒ love, purpose, meaning, kindness, intention, affection for, relating to or being in the heart
➠ 1|7|27|1 ⇢ प्रेम (प्रेमन्) (नपुं) ⇒ love, favour, kindness, fondness, predilection, tender regard
➠ 1|7|27|1 ⇢ स्नेहः (स्नेह) (पुं) ⇒ oil, fat, oily, charm, sticky, greasy, grease, unguent, oiliness, moisture, viscidity, blandness, lubricity, fattiness, affection, friendship, tenderness, smoothness, greasiness, glossiness, unctuousness, attachment to, friendship with, fluid of the body, love [motherly etc.], any oleaginous substance, fondness or affection for
➠ 3|3|152|1 ⇢ प्रणयः (प्रणय) (पुं) ⇒ love, prayer, desire, favour, leader, display, conduct, request, romance, entreaty, citation, guidance, obeisance, reverence, affection, friendship, attachment, longing for, solicitation, supplication, manifestation, setting forth, confidence in, final beatitude, expression of one's feelings, manifestation of one's affection
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ मनोविकारः
जातिः ➡ मानसिकभावः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्नेहः,
पुं,
 (स्निह + घञ् ।) प्रेम । इत्यमरः । १ ।७ । २७ ॥
(तल्लक्षणं यथा, --“दर्शने स्पर्शने वापि श्रवणे भाषणेऽपि वा ।यत्र द्रवत्यन्तरङ्गं स स्नेह इति कथ्यते ॥
”)स्नेहस्य दुःखमूलत्वम् । यथा --“यत्र स्नेहो भयं तत्र स्नेहो दुःखस्य भाजनम् ।स्नेहमूलानि दुःखानि तस्मिंस्त्यक्ते महत् सुखम् ॥
”इति गारुडे । ११३ । ५९ ॥
तैलादिरसभेदः । इति मेदिनी ॥
(यथा, माघः ।२ । ८५ ।“मृदुव्यवहितं तेजो भोक्तुमर्थान् प्रकल्पते ।प्रदीपः स्नेहमादत्ते दशयाभ्यन्तरस्थया ॥
”यथा च मनुः । ५ । २४ ।“यत्किञ्चित् स्नेहसंयुक्तं भोक्ष्यं भोज्यमगर्हितम् ।तत् पर्य्युषितमप्याद्यं हविःशेषञ्च यद्भवेत् ॥
”)न्यायमते गुणविशेषः । जलीयपरभाणावयंनित्यः । अन्यत्र त्वनित्यः । तैलादावस्य प्रकर्षोवर्त्तते अतस्तेषां दाहो भवति यथा, --“स्नेहो जलेऽणौ नित्योऽयमनित्योऽवयविन्यसौ ।तैलान्तरे तत्प्रकर्षात् दहनस्यानुकूलता ॥
”इति भाषापरिच्छेदः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
स्नेह
पु०
 स्निह--घञ् । १ प्रेम्णि अमरः २ तैलादिरसभेदे३ न्यायाक्ते गुणभेदे च यद्वशात् दाहानुकूत्यम् ।स च गुणः जलस्य चूर्णादिपिण्डोभावहेतुः । “जलेमधुरशीतलौ । स्नेहस्तत्र द्रव्यत्वन्तु सांसिद्धिकमुदा-हृतम्” भाषा० । “घृतादावपि तदन्तर्वर्त्तिजलस्यैव स्नेहःजलस्य स्नेहसमवायिकारणत्वात् तेन जल एव स्नेहइति मन्तव्यम्” नुक्ता० “स्नेहो जले स नित्योऽणावनित्यो-ऽवयविन्यसौ । तैलान्तरे तत्प्रकर्षात् दहनस्यानुकूलता”भाषा० । “ननु पृथिव्यामपि तैले स्नेह उपलभ्यते न चासौजलीयः तथा सति दहनप्रातिकूल्यं स्यादत आह तैलान्तरेइति तत्प्रकर्षात् स्नेहप्रकर्षात् । तैले उपलभ्यमानः स्ने-होऽपि जलीय एव तस्य प्रकर्षादग्नेरानुकूल्यम् । अप-कृष्टस्नेहं हि जलं वह्निं नाशयतीति भावः” मुक्ता० ।प्रमरूपस्नेहश्च वत्सलरसस्य स्थायिभावः स च रसः भरत-सम्माः सा० द० उक्तो यथा “स्फुटं चमत्कारितया वत्स-लञ्च रसं विदुः । स्थायी वत्सलता स्नेहः पुत्राद्या-लम्बनं मतम् । उद्दीपनानि तच्चेष्टा विद्याशौर्य्योदया-दयः । आलिङ्गनाङ्गसंस्पर्शशिरश्चुम्बनमीक्षणम् । पुलः-कानन्दवाष्पाद्या अनुभावाः पकीर्तिताः । सञ्चारिणो-ऽनिष्टशङ्काहर्षगर्वादया मताः । पद्मगर्भच्छविर्वर्णो दैवतंलोकमातरः” । “अपेक्षन्ते म च म्नेह न पात्रं न दशा-न्तरम् । परोपकारनिरतामणिदीपा इवोत्तमाः” उद्ध० ।
Capeller
German
स्नेह
m.
 Klebrigkeit, Kleber, Öl, Fett
Anhänglichkeit, Neigung, Liebe zu
(Loc., Gen. o. —°).
Burnouf
French
स्नेह स्नेह
m.
 (स्निह्) graisse, huile, matière
grasse, en gén.
embonpoint.
Affection, tendresse.
स्नेहन्
m.
 ami.
La lune.
Sorte de maladie.
स्नेहन
n.
 action de graisser, de frotter avec des parfums
gras.
Le fait d'être ou de devenir gras ou onctueux.
स्नेहभू
m.
 humeur lymphatique.
स्नेहप्रिय
m.
 lampe.
स्नेहयामि (dén. ) être gras, être onctueux
être
glissant.
Tuer.
स्नेहरङ्ग
m.
 sésame.
स्नेहविद्ध
m.
 pin devadāru, bot.
स्नेहानुवृत्ति
f.
 complaisance affectueuse.
स्नेहाश
m.
 (अश्) lampe.
स्नेहित a. aimé. -- S.
m.
 ami.
स्नेहिन् a. huileux.
qui aime. -- S.
m.
 ami.
Peintre.
स्नेहु
m.
 sorte de maladie.
La lune.
Cf. स्नेह।
Stchoupak
French
स्नेह-
m.
 caractère huileux, onctuosité, viscosité
huile, graisse,
onguent, corps gras, liquide séminal
tendresse, affection, amour
-अं
कृ- attendrir, inspirer de l'affection
-मय- -ई- a. affectueux
fait
d'amour
-वन्त्- a. huileux, gras
aimant, tendre.
°कर्तृ- ag. qui a de l'affection.
°गुरु- a. le cœur lourd d'amour pour (gén. ).
°निस्यन्दिन्- a. qui répand du lait
qui provoque l'amour.
°प्रवृत्ति-
f.
 affection, amour.
°प्रसर- °प्रस्रव-
m.
 effusion d'amour.
°बद्ध- a. v. lié par l'amour
°बन्ध-
m.
 lien d'amour.
°भूनि-
f.
 (tout) objet d'affection.
°व्यक्ति-
f.
 manifestation d'amitié.
°संयुक्त- a. v. mélangé d'huile, de beurre fondu.
°संज्वरवन्त्- a. atteint de la fièvre d'amour.
°सार-
m.
 l'essentiel de l'affection.
स्नेहाकुल- a. troublé par l'amour.
स्नेहाकूत- nt. passion amoureuse.
स्नेहाङ्कन- nt. marque d'affection.
स्नेहात्मक- a. fait d'amour
souple.
स्नेहानुवृत्ति-
f.
 (maintien de l'affection.
स्नेहार्द्र- a. attendri.