| YouTube Channel

सेवक (sevaka)

 
शब्दसागरः
English
सेवक
mfn.
 (-कः-का-कं)
1. Servile, dependent.
2. Practising.
3. Serving.
m.
 (-कः)
1. A sack.
2. A servant.
3. A votary.
E.
 षेव् to serve, or
विव् to sew, ण्वुल्
aff.
Capeller Eng
English
सेवक (—°) inhabiting, serving, revering, practising
m.
inhabitant etc.
Yates
English
सेवक (कः-का-कं)
a. Servile, depen-
dant.
m.
 A servant
a sack.
Spoken Sanskrit
English
सेवक - sevaka -
m.
 - servant
सेवक - sevaka -
adj.
 - dwelling in
सेवक - sevaka -
adj.
 - using
सेवक - sevaka -
adj.
 - employing
सेवक - sevaka -
adj.
 - worshipping
सेवक - sevaka -
adj.
 - inhabiting
सेवक - sevaka -
adj.
 - practising
सेवक - sevaka -
adj.
 - revering
सेवक - sevaka -
m.
 - sack
सेवक - sevaka -
m.
 - sewer
सेवक - sevaka -
m.
 - attendant
सेवक - sevaka -
m.
 - votary
सेवक - sevaka -
m.
 - follower
सेवक - sevaka -
m.
 - follower
सेवक - sevaka -
m.
 - worshipper
सेवक - sevaka -
m.
 - one that sews
सेवक - sevaka -
m.
 - attender
अचिरस्थायी सेवक - acirasthAyI sevaka -
m.
 - temporary employee
सेवक sevaka
m.
 attender
Wilson
English
सेवक
mfn.
 (-कः-का-कं) Servile, dependant.
m.
 (-कः)
1 A sack.
2 A servant.
E.
 षेव to serve, or षिव to sew, ण्वुल्
aff.
Apte
English
सेवक [sēvaka],
a.
 [सेव्-ण्वुल्]
Serving, worshipping, honouring.
Practising, following.
Dependent, servile.
कः A servant, dependant
सेवया धनमिच्छद्भिः सेवकैः पश्य किं कृतम् । स्वातन्त्र्यं यच्छरीरस्य मूढैस्तदपि हारितम् ॥
H.*
 2. 2.
A votary, worshipper.
A sewer.
A sack.
Apte 1890
English
सेवक a. [सेव्-ण्वुल्] 1 Serving, worshipping, honouring.
2 Practising, following.
3 Dependent, servile.
कः 1 A servant, dependant
सेवया धनमिच्छद्भिः सेवकैः पश्य किं कृतम् । स्वातंत्र्यं यच्छरीरस्य मूढैस्तदपि हारितं H. 2. 20.
2 A votary, worshipper.
3 A sewer.
4 A sack.
Monier Williams Cologne
English
सेवक a. See 2. सेव्°
s.v.
1. सेवक
mfn.
 (for 2. See col. 2) dwelling in, inhabiting (comp. ),
MBh.
practising, using, employing (comp. ),
Kāv.
Kathās.
revering, worshipping (mostly comp. ),
Yājñ.
BhP.
सेवक
m.
 a servant, attendant, follower,
R.
VarBṛS.
Rājat.
a votary, worshipper,
Hariv.
Pañcar.
2. सेवक
m.
 (fr. √ सिव्
for 1. सेवक See col. 1) one that sews, a sewer,
L.
a sack,
L.
Monier Williams 1872
English
1. सेवक, अस्, आ, अम्, (for 2. see col. 2), serv-
ing, waiting or attending upon, worshipping
prac-
tising
servile, dependent
(अस्), m. a servant, at-
tendant
a worshipper, votary.
—सेवकोत्तम (°क-
उत्°), अस्, आ, m. f. best of servants.
सेवक 2. सेवक, अस्, m. (fr. rt. सिव्
for 1.
सेवक see col. 1), one that sews, a sewer
a sack.
Macdonell
English
सेवक seva-ka,
a.
 (—°) inhabiting
practising, 🞄indulging in, addicted to, employing
tending 🞄(a plant)
honouring
m.
 servant
votary, 🞄worshipper of (—°).
Benfey
English
सेवक
A. सेव् + अक,
I.
adj.
 Servile,
dependent,
II.
m.
 A servant, Pañc.
217, 25
Rājat. 5, 51 (read देव सेव-
कः, ‘O king, a servant of the minister
Śūra, hold by him like a son. ..’).
B.
i. e. सिव् + अक, A sack.
--
Comp.
कुल-,
m.
an excellent servant, Pañc. i. d. 399.
Hindi
Hindi
(मीटर) नौकर
Apte Hindi
Hindi
सेवक
वि* - सेव् + ण्वुल्
"सेवा करने वाला, पूजा करने वाला, सम्मान करने वाला"
सेवक
वि* - सेव् + ण्वुल्
"व्यवसाय करने वाला, अनुगामी"
सेवक
वि* - सेव् + ण्वुल्
"आश्रित, दास"
सेवकः
पुं*
 - सेव् + ण्वुल्
टहलुआ
सेवकः
पुं*
 - सेव् + ण्वुल्
"भक्त, पूजक"
सेवकः
पुं*
 - सेव् + ण्वुल्
"सीने वाला, दर्जी"
सेवकः
पुं*
 - सेव् + ण्वुल्
"बोरा, थैला"
L R Vaidya
English
sevaka {% (I) a. (f. का) %} 1. Serving, worshipping
2. practising
3. servile, dependent.
sevaka {% (II) m. %} 1. A servant, भयं तावत्सेव्यादभिनिविशते सेवकजनम् Mud.v.
2. a votary
3. a sack.
Bopp
Latin
सेवक m. (r. सेव् s. अक) minister, famulus, servus. HIT.
41. 22. 48. 14.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
sevaka (Skt. Lex. said to mean sack), patch, = āsevaka, q.v.
Indian Epigraphical Glossary
English
Sevaka (SITI), a soldier
cf. sevaka-ttevai (SITI), expenses
in connection with the supply and maintenance of retainers of
chiefs and officers during their visit to a place.
Kridanta Forms
Sanskrit
सेव् (षे꣡वृँ॒ सेवने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = सेवनम्
अनीयर् = सेवनीयः - सेवनीया
ण्वुल् = सेवकः - सेविका
तुमुँन् = सेवितुम्
तव्य = सेवितव्यः - सेवितव्या
तृच् = सेविता - सेवित्री
क्त्वा = सेवित्वा
ल्यप् = प्रसेव्य
क्तवतुँ = सेवितवान् - सेवितवती
क्त = सेवितः - सेविता
शानच् = सेवमानः - सेवमाना
सिव् (षि꣡वुँ꣡ तन्तुसन्ताने - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = सेवनम्
अनीयर् = सेवनीयः - सेवनीया
ण्वुल् = सेवकः - सेविका
तुमुँन् = सेवितुम्
तव्य = सेवितव्यः - सेवितव्या
तृच् = सेविता - सेवित्री
क्त्वा = सेवित्वा / स्यूत्वा
ल्यप् = प्रसीव्य
क्तवतुँ = स्यूतवान् - स्यूतवती
क्त = स्यूतः - स्यूता
शतृँ = सीव्यन् - सीव्यन्ती
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rjes su 'tsho
एषण / सेवक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सहायोऽभिचरोऽनोश्च जीविगामिचरप्लवाः ।
सेवकोऽथ सेवा भक्तिः परिचर्या प्रसादना ॥ ४९६ ॥
शुश्रूषाराधनोपास्तिवरिवस्यापरीष्टयः ।
उपचारः पदातिस्तु पत्तिः पद्गः पदातिकः ॥ ४९७ ॥
पादातिकः पादचारी पदाजिपदिकावपि ।
-wordlist-
सहाय (पुं), अभिचर (पुं), अनुजीविन् (पुं), अनुगामिन् (पुं), अनुचर (पुं), अनुप्लव (पुं), सेवक (पुं), सेवा (स्त्री), भक्ति (स्त्री), परिचर्या (स्त्री), प्रसादना (स्त्री), शुश्रूषा (स्त्री), आराधना (स्त्री), उपास्ति (स्त्री), वरिवस्या (स्त्री), परीष्टि (स्त्री), उपचार (पुं), पदाति (पुं), पत्ति (पुं), पद्ग (पुं), पदातिक (पुं), पादातिक (पुं), पादचारिन् (पुं), पदाजि (पुं), पदिक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अनुजीविन्
अनुजीविन्, सहाय, सेवक, अनुचर, अनुग
अनुजीवी सहायः स्यात्सेवकोऽनुचरोऽनुगः ॥ ४२८ ॥
verse 2.1.1.428
page 0049
अमरकोशः
Sanskrit
Word: सेवकः
Root: सेवक
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ sack
⇒ using
⇒ sewer
⇒ votary
⇒ servant
⇒ attender
⇒ follower
⇒ revering
⇒ employing
⇒ attendant
⇒ practising
⇒ inhabiting
⇒ worshipper
⇒ dwelling in
⇒ worshipping
⇒ one that sews
Shloka(s):
2|8|9|1 ► शण्ढो वर्षवरस्तुल्यौ सेवकार्थ्यनुजीविनः। (क्षत्रियवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|9|1 ⇢ सेवकः (सेवक) (पुं) ⇒ sack, using, sewer, votary, servant, attender, follower, revering, employing, attendant, practising, inhabiting, worshipper, dwelling in, worshipping, one that sews
➠ 2|8|9|1 ⇢ अर्थी (अर्थिन्) (पुं) ⇒ wooer, active, suitor, beggar, servant, claimant, follower, plaintiff, companion, suppliant, libidinous, prosecutor, petitioner, calculating, industrious, longing for, one who supplicates with prayers, one who wants or desires anything, supplicating or entreating any one, one who asks for a girl in marriage
➠ 2|8|9|1 ⇢ अनुजीवी (अनुजीविन्) (पुं) ⇒ servant, follower, dependent, living by or upon
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वंशपरम्पराशंसकाः
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ राजा
अन्यसंबन्धाः ➡ राजा
उपजीव्य_उपजीवक_भावः ➡ सेवा
जातिः ➡ मनुष्यः
गुण-गुणी-भावः ➡ सेवा
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सेवकः,
पुं,
 (सेवते इति । सेव + ण्वुल् ।) प्रसे-वकः । इति मेदिनी ॥
सेवकः, त्रि, (सेवते इति । सेवृ सेवने + ण्वुल् ।)अनुजीवी । भृत्यः । इति मेदिनी शब्दरत्नावल्यौ ॥
(यथा, बृहत्संहितायाम् । ५ । ३४ ।“पूर्व्वेण सलिलपूर्णां करोति वसुधां समागतोदैत्यः ।पश्चात् कर्षकसेवकबीजविनाशाय निर्द्दिष्टः ॥
”)तस्य प्रभुसन्निधौ प्रश्नकरणक्षमत्वं यथा, --“किङ्करः किङ्करी वापि सर्व्वथा प्रष्टुमीश्वरः ।यो यस्य सेवानिरतः स कं पृच्छति तं विना ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे १३ अध्यायः ॥
(आश्रयिता । यथा, भागवते । ४ । १६ । १६ ।“दृढव्रतः सत्यसन्धो ब्रह्मण्यो वृद्धसेवकः ।शरण्यः सर्व्वभूतानां मानदो दीनवत्सलः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सेवक
पु०
 सीव्यति सिव--ण्वुल् । १ सीवनकर्त्तरि (दरजी)सेव--ण्वुल् । २ भृत्ये ३ दासे ४ अनुचरे च
त्रि०
 मेदि० ।
Capeller
German
सेवक bewohnend, dienend, erhrend, hegend,
übend (—°)
m.
 Diener, Verehrer.
Burnouf
French
सेवक सेवक
m.
 (sfx. अक) serviteur
aide.
-- (सिव्) sac.
Stchoupak
French
सेवक-
ag. (ord. ifc.) qui habite
qui s'occupe de
qui révère,
honore
m.
 servant, courtisan, adepte.