सूर्क्ष्य (sUrkSya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सूर्क्ष्य m.
  (-र्क्ष्यः) A kind of bean,  (Phaseolus radiatus.)
 E.
  सूर्क्ष् to disrespect,  यत् aff.
  
 also सूर्क्ष ।

Capeller Eng

English

 सूर्क्ष्य a.
  to be heeded or cared for. 

Yates

English

 सूर्क्ष्य सूर्क्ष्यति 1.
a. To envy,  to be in-
tolerant.

 सूर्क्ष्य (र्क्ष्यः) 1.
m.
  Kind of bean. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 सूर्क्ष्य r. 1st cl. (सूर्क्ष्यति)
1 To envy,  to be impatient of another's success.
2 To be intolerant
 also षूर्क्ष्य.

 सूर्क्ष्य
m.
  (-र्क्ष्यः) A kind of bean,  (Phaseolus radiatus.)
E.
  सूर्क्ष to disrespect,  यत् aff.
  

Apte

English

सूर्क्ष्यः [sūrkṣyḥ],  A kind of bean. 

Apte 1890

English

 सूर्क्ष्यः A kind of bean. 

Monier Williams Cologne

English

 सू॑र्क्ष्य mfn.
   to be heeded or regarded,  TBr.
  

 सू॑र्क्ष्य m.
  a kind of bean,  Phaseolus Radiatus,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 सूर्क्ष्य,  अस्,  m. a kind of bean,  Phaseolus Ra-
diatus.

Benfey

English

 सूर्क्ष्य सूर्क्ष्य,  m.
  A kind of bean. 

Apte Hindi

Hindi

सूर्क्ष्यः
पुं*
  - सूर्क्ष्य + घञ्
"माष्,  उड़द"

L R Vaidya

English

 sUrkzya {% m. %} A kind of bean.

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  सूर्क्ष्य्
मूलधातुः:
   सूर्क्ष्य
धात्वर्थः:
  ईर्ष्यायाम्
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  सूर्क्ष्यति

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सूर्क्ष्य,  अनादरे । ईर्षे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-पर०-सक०-सेट् ।) दन्त्यादिर्दीर्घी रेफ-मध्यः । सूर्क्ष्यति सुसूर्क्ष्य । इति दुर्गादासः ॥

 सूर्क्ष्यः,  पुं,
   (सूर्क्ष्यते अनाद्रियते इति । सूर्क्ष्य +घञ् ।) माषः । इति शब्दरत्नावली ॥

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

सूर्क्ष्यँ सूर्क्ष्य 
मानकरूपान्तरम् - ईर्क्ष्यँ
ईर्क्ष्य 
मानकरूपान्तरम् - ईर्ष्यँ
ईर्ष्य  ईर्ष्यार्थाः
-(अर्थविवरणम्) ईर्ष्या कामजमसहनम् 
क्रुधद्रुहेर्ष्या (1437) इति सम्प्रदानम्-चैत्रायेर्ष्यति  ईर्ष्यतेस्तृतीयस्य (613 वा0) एकाचो द्विर्वचनम्-ईर्ष्यिषिषति व्यञ्जनस्य इत्येके ईर्ष्यियिषति  ण्यन्ताच्चङि तृतीयैकाचोऽभावाद् द्वितीयस्यैव द्वित्वम्,  तृतीयाभावेन वार्त्तिकाप्रवृत्तेः,  ततश्च हलादिशेषाद् (द्र0 7460) अभ्यासे षकार एव श्रूयते-ऐर्षिष्यत्  व्यञ्जनस्येति पक्षे यकारस्यैव द्वित्वम्- ऐर्ष्यियत्  501-503

सूर्क्ष्यँ सूर्क्ष्य अनादरे
- सूर्क्ष्यति  षान्तोऽयमिति चन्द्रः (चा0 धा0 1219) सूर्क्षति  असूर्क्षणम् अपरिभवः  यान्तस्यापि यस्य हलः (6449) इति यलोपात्  646

धातुवृत्तिः

Sanskrit

सूर्क्ष्यँ सूर्क्ष्य
मानकरूपान्तरम् - ईर्क्ष्यँ
ईर्क्ष्य
मानकरूपान्तरम् - ईर्ष्यँ
ईर्ष्य  (अर्थः)  ईर्ष्यार्थाः
( सूर्क्ष्यति सुषूर्क्ष्य सर्क्ष्यिता सूर्क्ष्यिष्यति सूर्क्ष्यतु असूर्क्ष्यत् सूर्क्ष्येत् आशिषि सुर्क्ष्यात् असूर्क्ष्यीत् असूर्क्ष्यिष्यत् सुसुर्क्ष्यिषति ) स्तौतिण्योरव'' इति नियमान्न षत्वम् (सोसूर्क्ष्यते ) "हलो यमाम्'' इति पक्षे यलोपः अन्यदा तु यकारद्वयम् ( सोसूर्क्ष्यीति सोसूर्ष्टि ) बदूनां समवाये द्वयोरपि संयोगसंज्ञाया आश्रितत्वात् "स्कोः' इति ककोपः लङि तिप्सिनपोर्हल्ङ्यादिलोपे पदान्तसंयोगादित्वातकलोपे जश्त्वचर्त्वयोः (असोसूर्ट सर्वत्र यकारस्य वलि लोपः (सूर्क्ष्ययति असुसूर्क्ष्यत सूर्क्ष्य आदरइत्यग्रे (ईर्क्ष्यति इर्क्ष्योचकार ) ईर्क्ष्यिता ईर्क्ष्यिष्यति ईर्क्ष्यतु ऐर्क्ष्यत ईर्क्ष्येत् ईर्क्ष्यात् ऐर्क्ष्यियत् ईर्चिक्ष्यिषति ) "न न्द्राः'' इति रेफवर्जस्य द्विर्वचनाहलादिशेषे चर्त्वम्,   (ईर्क्ष्ययति ऐर्चिक्ष्यत् ईर्ष्यति ईर्ष्यो चकार ईर्ष्वियतेत्यादि ) सनि [ ईर्ष्यतेस्तृतीयस्य द्वे भवति इति वक्तव्यम् ] इत्यत्र वृत्तौ कस्य तृतीयस्य के चिदाहुर्व्यञ्जनस्य अपरे पुनराहुस्तृतीयस्यैकाच इति तत्र तृतीयस्य व्यञ्जनस्येति पक्षे यकारादेर्द्वितीयस्यैकाचो द्विवचर्नम्  ( ईर्ष्यियिषयति ) पक्षान्तरे तु तृतीयस्यैकाचः सन एव द्विवर्चनम् (ईर्ष्यिषिषतीति) भवति (ईर्ष्यति,  ऐर्षिष्यत् ईष्यां ) "गुरोश्च हलः'' इत्यकारप्रत्ययः एषामीर्ष्यार्थतृवात् "क्रुधद्रुह'' इति कोपविषयस्य सम्प्रादानत्वाच्चतुर्थी ( देवदत्ताय सूर्क्ष्यतीत्यादि) क्विपि वलि लोपे च पदान्तसंयोगादित्वात् "स्कोः'' इति कलोप जश्त्वचर्त्वयोः (सूर्ट् )"रात्सस्य'' इति नियमानन्न संयोगान्तलोपः एवमीर्क्ष्यतेरपि ईर्ष्यतेरपीदमेव रूपम् 506

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“सूर्क्ष्य ईष्यार्थः”@} 2 ‘ईर्ष्या = कामजमसहनम्’ इति क्षीरस्वामी। 
 ‘ईर्ष्यायामादरे चार्थे क्रमात् सूर्क्ष्यति सूर्क्षति।।’ 3 इति देवः। 
 सूर्क्ष्यकः-सूर्क्ष्यकः-सूर्क्ष्यिका,  सुसूर्क्ष्यिषकः-षिका,  सोसूर्क्ष्यकः-र्क्ष्यिका
   सूर्क्ष्यिता-त्री,  सूर्क्ष्ययिता-त्री,  सुसूर्क्षियिषिता-त्री,  सोसूर्क्ष्यिता-त्री
   इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि दक्षति 4 वत् ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१९१२)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-५०९। अक। सेट्। पर।)
 03 =>
  (श्लो। १७०)
 04 =>
  (६९२)

Capeller

German

 सूर्क्ष्य zu beachten,  zu berücksichtigen. 

Burnouf

French

 सूर्क्ष्य सूर्क्ष्य m.
  phaseolus radiatus.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.