| YouTube Channel

सुषुम्ना (suSumnA)

 
Yates
English
सु-षुम्ना (म्ना) 1.
f.
 Part of the body
supposed to remain as a seed
from which another springs.
Monier Williams Cologne
English
सु—षुम्ना (आ),
f.
 a partic. artery (prob. ‘the carotid’) or vein of the body (lying between those called इडा and पिङ्गला, and supposed to be one of the passages for the breath or spirit
cf.
 ब्रह्म-रन्ध्र),
Up.
BhP.
Rājat.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
सुषुम्ना °Sonnenstrahl, Śrīk. XIV, 42 (Ko.)
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सुषुम्ना, कूर्मः
noun
हठयोगस्य अनुसारेण त्रिषु प्रमुखनाडिषु नाडिविशेषः यस्य स्थानं वैद्यके नाभ्याः केन्द्रे मतम्।
"सुषुम्ना ब्रह्मरन्ध्रं यावत् प्रसृता मता।"
Synonyms:
 सुषुम्ना
noun
मेरुदण्डबाह्ये इडापिङ्गलानाडीमध्यस्थनाडीविशेषः।
"सुषुम्ना महारन्ध्रात् आरभ्य कटिप्रदेशं यावत् अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सुषुम्ना,
स्त्री,
 (सुषु इत्यव्यक्तशब्दं म्नायतीति ।म्ना + कः ।) मेरुदण्डवाह्ये इडापिङ्गलानाडी-मध्यस्थनाडीविशेषः । यथा, --“मेरोर्व्वाह्यप्रदेशे शशिमिहिरशिरे सव्यदक्षेनिषण्णेमध्ये नाडी सुषुस्ना त्रितयगुणमयी चन्द्र-सूर्य्याग्निरूपा ।”इति षट्चक्रभेदः ॥
* ॥
तस्या अशुभलक्षण यथा, --“क्षणं वामे क्षणं दक्षे यदा बहति मारुतः ।सुषुम्ना सा च विज्ञेया सर्व्वकार्य्यहराशुभा ॥
तस्यां नाड्यां स्थितो वह्निर्ज्वलन्तकालरूपिणःविषमं तं विजानीयात् सर्व्वकार्य्यविनाशनम् ॥
यदानुक्रममुल्लङ्घ्य तस्यां नाड्यां द्वयं वहेत् ।तदा तस्य विजानीयादशुभं समुपस्थितम् ॥
”इति ब्रह्मयामलम् ॥
“मेरुवाह्ये इडा नाडी पिङ्गलया समन्विता ।सुषुम्ना भानुमार्गेण ब्रह्मद्वारावधिस्थिता ॥
”इति योगस्वरोदयः ॥