सिन्दूर (sindUra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सिन्दूर n.
  (-रं) Red lead,  minium. 
	 m.
  (-रः) A sort of tree.
	 f.
  (-री)
	 1. Red
cloth or clothes.
	 2. Rochani,  (a sort of Crinum. )
	 3. A plant, 
(Lythrum fruticosum. )
 E.
  स्यन्द to ooze,  Unādi aff.
   ऊरन्
 also सिन्दुर

Capeller Eng

English

 सिन्दूर n.
  red lead,  minium. 

Yates

English

 सिन्दूर (रं) 1.
n.
  Red lead.
m.
  Sort
of tree.
f.
  (ई) Red clothes
 a
sort of crinum. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

सिन्दूर 	-	  sindUra 	-	 m.
  	-	 oak
अदल 	-	  adala 	-	 m.
  	-	  Indian oak  [ Eugenia Acutangula - Bot. ]
अम्बुज 	-	  ambuja 	-	 m.
  	-	  Indian oak tree  [ Barringtonia acutangula - Bot. ]
कुलिङ्गा 	-	  kuliGgA 	-	 f.
  	-	  kind of oak-apple
कुलीरविषाणिका 	-	  kulIraviSANikA 	-	 f.
  	-	  kind of oak-apple
कुशपुष्प 	-	  kuzapuSpa 	-	 n.
  	-	  kind of oak-apple
चन्द्रास्पदा 	-	  candrAspadA 	-	 f.
  	-	 oak-apples on Rhus

सिन्दूर 	-	 sindUra 	-	 m.
  	-	  oak
सिन्दूर 	-	 sindUra 	-	 m.
  	-	  sort of tree
सिन्दूर 	-	 sindUra 	-	 n.
  	-	  red lead
सिन्दूर 	-	 sindUra 	-	 n.
  	-	  minium
सिन्दूर 	-	 sindUra 	-	 n.
  	-	  vermilion

 
   सिन्दूर  sindUra n.
   red lead   
   नागरक्त  nAgarakta n.
   red lead    
   शृङ्गारभूषण  zRGgArabhUSaNa n.
   red-lead  
   सौभाग्य  saubhAgya n.
   red lead    
   कर्वर  karvara n.
   red lead   
   सीसज  sIsaja n.
   red lead    
   नागरेणु  nAgareNu m.
   red lead   
   वीररजस्  vIrarajas n.
   red lead    
   सैमन्तिक  saimantika n.
   red-lead  
   गन्धार  gandhAra m.
   red lead    
   सिन्दूरिका  sindUrikA f.
   red lead   
   सन्ध्याराग  sandhyArAga n.
   red-lead   
   नागगर्भ  nAgagarbha n.
   red lead   
   शृङ्गारक  zRGgAraka n.
   red-lead   
   दरद  darada n.
   red lead   
   भालदर्शन  bhAladarzana n.
   red lead    
   नागसम्भव  nAgasambhava n.
   red lead   
   शोण  zoNa n.
   red-lead   
   मङ्गल्य  maGgalya n.
   red lead   
   सीमन्तक  sImantaka n.
   red lead    
   नागज  nAgaja n.
   red lead   
   शृङ्गार  zRGgAra n.
   red-lead   
   वङ्गज  vaGgaja n.
   red-lead  
   गणेशभूषण  gaNezabhUSaNa n.
   red lead    
   गान्धार  gAndhAra m.
   minium or red lead   
   चीनपिष्ट  cInapiSTa n.
   minium or red lead    
   सिन्दूरतिलक  sindUratilaka m.
   marked with red lead   
   शृङ्गारित  zRGgArita adj.
   stained with red-lead   
   शृङ्गारिन्  zRGgArin adj.
   stained with red-lead  
   सैन्दूर  saindUra adj.
   coloured with red-lead or vermilion   
   सिन्दूरतिलक  sindUratilaka m.
   mark on the forehead made with red lead   
   सिन्दूरतिलका  sindUratilakA f.
   woman whose forehead is marked with red lead    
   वानप्रस्थ  vAnaprastha m.
   man who has retired into forest to lead a secluded life of prayers     
            

Wilson

English

 सिन्दूर
n.
  (-रं) Red lead,  minium. 
m.
  (-रः) A sort of tree.
f.
 
(-री)
1 Red cloth or clothes.
2 Rocani,  (a sort of Crinum. )
3 A plant,  (Lythrum fruticosum. )
E.
  स्यन्द to ooze,  Uṇādi aff.
   ऊरन्
 also read सिन्दुर.

Apte

English

सिन्दूरः [sindūrḥ],  [स्यन्द्-उरन् संप्रसारणम् Uṇ.*
  1.68] A kind of tree. -रम् Red lead
 स्वयं सिन्दूरेण द्विपरणमुदा मुद्रित इव Gīt.*
  11
 N.*
  22.45. Comp.
   -कारणम् lead. -तिलकः an elephnat. (-का) a woman whose husband is living.-रसः a particular preparation of quick-silver.

Apte 1890

English

 सिंदूरः [स्यंद्-उरन् संप्रसारणं Uṇ. 1. 68] A kind of tree. 
रं Red lead
 स्वयं सिंदूरेण द्विपरणमुदा मुद्रित इव Gīt. 11
 N. 22. 45. 
Comp. 
कारणं lead. 
तिलकः an elephant. (
का) a woman whose husband is living. 

Monier Williams Cologne

English

 सिन्दूर m.
  (accord.  to Uṇ.
  i,  69,  fr.
  √ स्यन्द्) a sort of tree,  L.
 

 a proper N.
  Cat.
 

 सिन्दूर n.
  red lead,  minium,  vermilion,  Kāv.
 
 Kathās.
  &c.
  

 (=  रक्त-शासन,  राज-लेख,  and राज-लेखितदक्षिण,  L.
 )

Monier Williams 1872

English

 सिन्दूर सिन्दूर,  अस्,  m. (in Uṇādi-s. I. 69.
said to be fr. rt. स्यन्द्),  a sort of tree
 (ई),  f.,  N.
of a plant (= रोचनी)
 the plant Grislea Tomentosa
(= धातकी)
 the plant Lythrum Fruticosum
 red
cloth or clothes
 (अम्),  n. red lead,  minium,  ver-
milion
 = राज-लेख (according to some).
—सिन्-
दूर-कारण,  अम्,  n. ‘origin of minium, ’ lead.
—सिन्दूर-तिलक,  अस्,  m. ‘marked with red lead, ’
an elephant
 (आ),  f. a woman whose forehead is
marked with red lead (and therefore whose husband
is living).
—सिन्दूर-निर्गम,  अस्,  m.,  N. of the
137th chapter of the Krīḍā-khaṇḍa or second part
of the Gaṇeśa-Purāṇa.
—सिन्दूर-पुष्पी,  f. a kind
of plant (= वीर-पुष्पी).

Macdonell

English

 सिन्दूर sindūra,  n.
  red lead: -tilaka,  m.
  🞄forehead mark made with red lead
 i-ta,  pp. 🞄made to resemble red lead.

Benfey

English

 सिन्दूर सिन्दूर (vb. स्यन्द् ?), 
 I. m.
 
A sort of tree.
 II. f.
  री।
 1. Red clothes.
 2. The name of two plants.
 III. n.
 
Red lead,  minium,  Ṛt. 1,  24
 Kathās.
23,  78 (red colour).

Apte Hindi

Hindi

सिन्दूरः
पुं*
  - स्यन्द् + उरन् सम्प्रसारणम्
एक प्रकार का वृक्ष

सिन्दूरम्
नपुं*
   - स्यन्द् + उरन् सम्प्रसारणम्
लाल रंग का सूरमा

L R Vaidya

English

 siMdUra {% (I) m. %} A sort of tree.

 siMdUra {% (II) n. %} Red lead,  विकचनवकुसुंभस्वच्छसिंदूरभासा Rt.i.24.

Indian Epigraphical Glossary

English

 sindūra (IA 19),  corruption of sindhura,  an elephant.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 सिन्दूर *sort of tree,  Vās. 247,  2.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
सिन्दूरं नागजं नागं रक्तं शृङ्गारभूषणम् ।
चीनपिष्टं हंसपादकुरुविन्दे तु हिङ्गुलः ॥ १०६१ ॥
-wordlist-
 
सिन्दूर (क्ली),  नागज (क्ली),  नागरक्त (क्ली),  शृङ्गारभूषण (क्ली),  चीनपिष्ट (क्ली),  हंसपाद (पुं),  कुरुविन्द (पुं),  हिङ्गुल (पुं)

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  सिन्दूरम्
Root:  सिन्दूर
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ minium
⇒ red lead
⇒ vermilion
Shloka(s): 
2|9|105|1 ► डिण्डीरोऽब्धिकफः फेनः सिन्दूरं नागसंभवम्। (वैश्यवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|9|105|1 ⇢ सिन्दूरम् (सिन्दूर) (नपुं)
➠ 2|9|105|1 ⇢ नागसम्भवम् (नागसम्भव) (नपुं)
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ धातुविशेषः
जातिः ➡ मूलकम्
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सिन्दूरं,  क्ली,
   (स्यन्दते इति स्यन्दू ङ क्षरणे +“स्यन्देः सम्प्रसारणञ्च ।” उणा० १ । ६९ ।इति ऊरन् । सम्प्रसारणञ्च ।) रक्तवर्णचूर्ण-विशेषः । सिँदूर इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।नागसम्भवम् २ । इत्यमरः । २ । ९ । १०५ ॥
नागरेणुः ३ रक्तम् ४ सीमन्तकम् ५ नागजम् ६नागगर्भम् ७ शोणम् ८ वीररजः ९ गणेश-भूषणम् १० सन्ध्यारागम् ११ शृङ्गारकम् १२सौगाग्यम् १३ अरुणम् १४ मङ्गल्यम् १५ ।अस्य गुणाः । कटुत्वम् । तिक्तत्वम् । उष्णत्वम् ।व्रणविरोपणत्वम् । कुष्ठास्रभ्रमकण्डूतिविसर्पशम-नत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
 * ॥
 अपि च ।“सिन्दूरं रक्तरेणुञ्च नागगर्भञ्च सीसजम् ।सीसोपधातुः सिन्दूरं गुणैस्तत् सीसवन्मतम् ॥
संयोगजप्रभावेण तस्याप्यन्ये गुणाः स्मृताः ।सिन्दूरमुष्णं वीसर्पकुष्ठकण्डविषापहम् ।भग्नसन्धानजननं व्रणशोधनरोहणम् ॥
” * ॥
सिन्दूरस्य शोधनमाह ।“दुग्धाम्लयोगतस्तस्य विशुद्धिर्गदिता बुधैः ।”इति भावप्रकाशः ॥
 * ॥
सिन्दूरदानमन्त्रो यथा,  --“सिन्दूरञ्च वंरं रम्यं भाले शोभाविवर्द्धनम् ।पूरणं भूषणानाञ्च सिन्दूरं प्रतिगृह्मताम् ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे २१ अध्यायः ॥
 * ॥
तस्य धारणात् पत्युरायुर्व्वृद्धिर्भवति । यथा,  --“हरिद्रां कुङ्कु मञ्चैव सिन्दूरं कज्जलं तथा ।कार्पासकञ्च ताम्बूलं माङ्गल्याभारणं शुभम् ॥
केशसंस्कारकवरीकरकर्णविभूषणम् ।भर्त्तुरायुष्यमिच्छन्ती दूरयेन्न पतिव्रता ॥
”इति काशीखण्डे ४ अध्यायः ॥

 सिन्दूरः,  पुं,
   (स्यन्दते इति । ऊरन् ।) वृक्ष-विशेषः । इति मेदिनी ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 सिन्दूर न०
  स्यन्द--ऊरन् संप्रसारणम् । स्वनामख्याते रक्त-वर्णे १ चूर्णभेदे अमरः २ वृक्षभेदे पु०
  मेदि० ।“सीसोपधातुः सिन्दूरं गुणैस्तत् सीसवन्मतम् । संयोग-जपभावेन तस्याप्यन्ये गुणाः स्मृताः । सिन्दूरमुष्णंवीसर्पकुष्ठकण्डूविषापहम् । भग्नसन्धानजननं व्रणशो-धनरोपणम्” “दुग्धाम्लयोगतस्तस्य विशुद्धिर्गदितो बुधैः”भावप्र० । भर्तुरायुर्वृद्धये सधषया तद्धारणस्यावश्यकतायषोक्तं काशीख० ४ अ० “हरिद्रां कुङ्कुमं चैव सिन्दूरंकज्जलं तथा । कुर्पासकञ्च ताम्बूलं माङ्गल्याभरणं शुभम् ।कशसस्कारकवरीकरकर्णविभूषणम् । भर्तुरायुष्यमि-च्छन्ती दीरयेच्च पतिव्रता” ।

Capeller

German

 सिन्दूर m.
  desgl.
 n.
  Mennig.

Burnouf

French

 सिन्दूर सिन्दूर m.
  esp. d'arbre. -- N. minium.  -- F.
[ई] étoffe ou vêtement rouge.
		 La रोचनी
 le lythrum
fruticosum,  bot.
सिन्दूरकारण n.
  (कृ) plomb.
सिन्दूरतिलक m.
  éléphant. -- F. femme marquée du tilaca sur
le front.

Stchoupak

French

 सिन्दूर-
 nt. minium 
 m.
  sorte d'arbre 
 -इत- a. v. rougi (au
minium).
°तिलक- m.
  marque frontale faite au minium. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.