सिका (sikA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“तुस शब्दे”@} 2 तोसकः-सिका, तोसकः-सिका, तुतुसिषकः-तुतोसिषकः-षिका, तोतुसकः- सिका
तोसिता-त्री, तोसयिता-त्री, तुतुसिषिता-तुतोसिषिता-त्री, तोतु- सिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककुचधातुवत् 3 ज्ञेयानि।
क्विपि--तू-तुसौ-तुसः, इति रूपाणीति विशेषः।
घञि 4 तोसः।
01 (७५९)
02 (१-भ्वादिः-७१०। अक। सेट्। पर।)
03 (२००)
04 [[B। ‘--तोसह्रासविहीनशङ्खजनितह्लासाद् रसद्दिक्तटम्।।’ धा। का। १। ८८।]]
1 {@“बिस प्रेरणे”@} 2 ‘विस--’ इति कुत्रचिद् दृष्टः पाठोऽप्रामाणिकः।
बेसकः-सिका, बेसकः-सिका, बिबेसिषकः-बिबिसिषकः-षिका, बेबिसकः- सिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि दैवादिककुस्यतिवत् 3 ज्ञेयानि।
4 बिस्तः, बिसम्।
5 बिसितम्।
01 (१११७)
02 (४-दिवादिः-१२१७। अक। अनि। पर।)
03 (२३४)
04 [[४। औणादिके (द। उ। ६-७) तन्प्रत्यये, ‘तितुत्रतथ--’ (७-२-९) इत्यादिना इण्निषेधे च रूपमेवम्। केचित्तु धातोरस्य सेट्त्वेऽपि, ‘अपरिमाणबिस्ताचित--’ (४-१-२२) इत्यत्र बिस्त इति निपातनान्निष्ठायामनिट्त्वमिति साधयन्ति। शास्त्रस्य सङ्कोचे प्रमाणाभावात् तच्चिन्त्यम्।]]
05 [[आ। ‘… वेदव्योषकृदप्लुषो बिसितधीकुस्यज्जनांहोबुसम्।’ धा। का। २। ६६।]]
1 {@“बुस उत्सर्गे”@} 2 बोसकः-सिका, बोसकः-सिका, बुबुसिषकः-बुबोसिषकः-षिका, बोबुसकः- सिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि दैवादिककुस्यतिवत् 3 ज्ञेयानि।
4 बुसम्, 5 6 खलेबुसम्, 7 बुस्तः।
8
01 (११२६)
02 (४-दिवादिः-१२१९। सक। सेट्। पर।)
03 (२३४)
04 [[५। इगुपधलक्षणे कप्रत्यये रूपमेवम्। बुसम् = धान्यादीनां निस्सारो भागः।]]
05 [[B। ‘… वेदव्योषकृदप्लुषो बिसितधीकुस्यज्जनांहोबुसम्।’ धा। का। २। ६६।]]
06 [[६। यस्मिन् काले खले बुसं वर्तते स कालः = खलेबुसम्। तिष्ठद्गुप्रभृतिषु (२-१-१७) पाठात् अव्ययीभावसमासः, सप्तम्या अलुक् च।]]
07 [[७। औणादिके (द। उ। ६-७) तन्प्रत्यये, ‘तितुत्रत--’ (७-२-९) इत्यादिना इण्निषेधे च रूपमेवम्। यद्वा, अर्धर्चादिषु (२-४-३१) बुस्त इति पाठान्निष्ठायामनिट्त्वमिति बोध्यम्।]]
08 [पृष्ठम्०९३०+ २७]
1 {@“मुस खण्डने”@} 2 “आत्रेयस्तु कातन्त्रे मूर्धन्यान्तोऽयम्।
तथा च ‘राघवस्यामुषः कान्ताम्’ 3 इति प्रयोगश्च, इति पाठान्तरमप्याह।” इति मा।
धा।
वृत्तौ।
मोसकः-सिका, मोसकः-सिका, मुमोसिषकः-मुमुसिषकः-षिका, मोमुसकः- सिका
मोसिता-त्री, मोसयिता-त्री, मुमोसिषिता-मुमुसिषिता-त्री, मोमु- सिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि भौवादिककोसतिवत् 4 ज्ञेयानि।
5 6 मुसलम्-मुसली, 7 मुस्ता, 8 9 मुस्तकम्, इत्यादीनि रूपाण्यस्य धातोः विशेषेण भवन्ति।
01 (१२९१)
02 (४-दिवादिः-१२२०। सक। सेट्। पर।)
03 (भ। का। १५-१६)
04 (२३४)
05 [पृष्ठम्१०४२+ २६]
06 [[१। ‘वृषादिभ्यश्चित्’ (द। उ। ८-१०९) इति कलप्रत्यये मुसलम् इति रूपम्। गौरादिपाठान्ङीषि मुसली इति रूपम्। मुसली = गृहगोधिका।]]
07 [[२। बाहुलकात् औणादिके तन्प्रत्यये ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इतीण्निषेधे रूपम्। अथवा, ‘व्रातालातसुतपुतचित्तनिमित्तमुस्त--’ इत्यादिना भोजेन क्तप्रत्यये निपातितः।’ इति धा। का। व्याख्यानात् (२-६६) एवं रूपमिति ज्ञेयम्।]]
08 [[आ। ‘मुस्तामोष्यमसः किटिस्त्वमसमो लुठ्यन् खलानोकसः…।।’ धा। का। २। ६६।]]
09 [[३। ‘संज्ञायाम्’ (४-३-११७) इति कन्प्रत्यये रूपं भवति। अर्धर्चादिगणे (२-४-३१) पाठात् पुंनपुंसकलिङ्गत्वम्। ‘भद्रं स्यान्मङ्गले हेम्नि मुस्तके करणान्त्तरे’ इति मेदिनी।]]
1 {@“रस आस्वादनस्नेहनयोः”@} 2 अदन्तः।
‘शब्दे शपि रसेत्, स्नेहास्वादयो रसयेद्रसेः।’ 3 इति देवः।
रसकः सिका, रिरसयिषकः-षिका
रसयिता-त्री, रिरसयिषिता-त्री
4 रसयन्-न्ती, रिरसयिषन्-न्ती
रसयिष्यन्-न्ती-ती, रिरसयिषिष्यन्- न्ती-ती
रसयमानः, रिरसयिषमाणः, रसयिष्यमाणः, रिरसयिषिष्यमाणः, सुरः-सुरसौ-सुरसः
रिरसयिट्-यिषौ-यिषः, रसितम्-तः, रिरसयिषि- तम्-तः-तवान्
5 रसः, विरसः, सुरसः, सुरसी, रिरसयिषुः
रसयि- तव्यम्, रिरसयिषितव्यम्
रसनीयम्, रिरसयिषणीयम्
रस्यम्, रिरसयिष्यम्, ईषद्रसः-दूरसः-सुरसः
रस्यमानः, रिरसयिष्यमाणः, रसः, रिरसयिषः, रसयितुम्, रिरसयिषितुम्
रसना, रिरसयिषा, रसनम्, रिरसयिषणम्, रसयित्वा, रिरसयिषित्वा
6 प्ररसय्य, प्ररिरसयिष्य, रसम् २, रसयित्वा २, रिरसयिषम् २, रिरसयिषित्वा २
इति विशेषः।
01 (१३८५)
02 (१०-चुरादिः-१९३१। सक। सेट्। उभ।)
03 (श्लो। १९३)
04 [[आ। ‘देवौघे हृतदुःखने रसयति व्याकर्षदेनं क्षितौ।।’ धा। का। ३। ६२।]]
05 [[१। रस्यन्ते आस्वाद्यन्तेऽनेन इति ‘एरच्’ (३-३-५६) इति अचि रूपम्। घञ् वा इति केचित्।]]
06 [[२। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-१६) इति णेरयादेशः।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.