| YouTube Channel

सारङ्ग (sAraGga)

 
शब्दसागरः
English
सारङ्ग
mfn.
 (-ङ्गः-ङ्गी-ङ्गं) Variegated, of a variegated colour.
m.
 (-ङ्गः)
1.
Variegated colour.
2. A lion.
3. An elephant.
4. The spotted deer.
5. The Chātaka, (Cuculus melanoleucos.)
6. The Kokila or Indian
cuckoo.
7. A large kind of crane, (Ardea Sarunga, CAREY.)
8. A
peacock.
9. A cloud.
10. A tree.
11. A parasol.
12. A garment,
cloth, clothes.
13. Hair.
14. A lotus.
15. A flower.
16. A conch-
shell.
17. A jewel.
18. Gold.
19. A bow.
20. KĀMADEVA.
21.
Sandal.
22. Camphor.
23. The earth.
24. Night.
25. Light.
26.
A large bee.
27. A kind of musical instrument.
28. An ornament.
29. Śiva.
f.
 (-ङ्गी)
1. A sort of fiddle.
2. A kind of spotted deer.
E.
 सृ to go, अङ्गच् Unādi
aff.
 , or सार strength, &c., गम् to go,
खच्
aff.
also शारङ्ग.
Capeller Eng
English
सार॑ङ्ग dappled
relating to the dappled antelope.
m.
 a
kind of antelope,
sev.
 birds, a bee.
सारङ्ग॑,
f.
 dappled
relating to the dappled antelope.
m.
 a kind of antelope,
sev.
 birds, a bee.
Yates
English
सारङ्ग (ङ्गः-ङ्गी-ङ्गं)
a. Variegated. 1.
m.
 The
chātaka
a deer
ele-
phant
flamingo
tree
cloth,
hair
gold, &c.
f.
 (ई) A fiddle.
Wilson
English
सारङ्ग
mfn.
 (-ङ्गः-ङ्गी-ङ्गं) Variegated, of a variegated colour.
m.
(-ङ्गः)
1 Variegated colour.
2 A lion.
3 An elephant.
4 A deer.
5 The Cātaka, (Cuculus melanoleucos.)
6 The Koïl or Indian cuckoo.
7 A large kind of crane, (Ardea Sarunga, CAREY.)
8 A peacock.
9 A cloud.
10 A tree.
11 A parasol.
12 A garment, cloth, cloths.
13 Hair.
14 A lotus.
15 A flower.
16 A conch shell.
17 A jewel.
18 Gold.
19 A bow.
20 KĀMADEVA.
21 Sandal.
22 Camphor.
23 The earth.
24 Night.
25 Light.
f.
 (-ङ्गी) A sort of fiddle.
E.
 सृ to go, अङ्गच् Uṇādi
aff.
 , or सार strength, &c., गम to
go, खच्
aff.
also शारङ्ग.
Apte
English
सारङ्ग [sāraṅga],
a.
 (-ङ्गी
f.
 ) [सारम् अङ्गमस्य शकं] Spotted, variegated.
ङ्गः The variegated colour.
The spotted deer
एष राजेव दुष्यन्तः सारङ्गेणातिरंहसा
Ś.*
 1.5.
A deer in general
सारङ्गास्ते जललवमुचः सूचयिष्यन्ति मार्गम्
Me.*
 21. where it is preferable to take this sense rather than that of 'elephant' or 'bee').
A lion.
An elephant.
A large black bee
Mb.
 * 12.178.7.
The cuckoo.
A large crane.
The flamingo.
A peacock.
An umbrella.
A cloud.
A garment.
Hair.
A conch-shell.
N.
 of Śiva.
The god of love.
A lotus.
Camphor.
A bow.
Sandal.
A kind of musical instrument.
An ornament.
Gold.
The earth.
The Chātaka bird.
A flower.
Night.
Light.
A devotee
सारङ्गाणां पदाम्बुजम्
Bhāg.*
 1.11.26 (com. सारं श्रीकृष्णं गायन्ति ते भक्ताः).
A particular Rāga.
Comp.
 -जः a deer.
Apte 1890
English
सारंग a. (गी f.) [सारं अंगमस्य शकं°] Spotted, variegated.
गः 1 The variegated colour.
2 The spotted deer, an antelope
एष राजेव दुष्यंतः सारंगेणातिरंहसा Ś. 1. 5.
3 A deer in general
सारंगास्ते जललवमुचः सूचयिष्यंति मार्गं Me. 21 (where it is preferable to take this sense rather than that of ‘elephant’ or ‘bee’).
4 A lion.
5 An elephant.
6 A large black bee.
7 The cuckoo.
8 A large crane.
9 The flamingo.
10 A peacock.
11 An umbrella.
12 A cloud.
13 A garment.
14 Hair.
15 A conch-shell.
16 N. of Śiva.
17 The god of love.
18 A lotus.
19 Camphor.
20 A bow.
21 Sandal.
22 A kind of musical instrument.
23 An ornament.
24 Gold.
25 The earth.
26 The Cātaka bird.
27 A flower.
28 Night.
29 Light.
Monier Williams Cologne
English
सार॑ङ्ग or सारङ्ग॑ mf(ई)n. (sometimes written शार्°
either
fr.
 स-रङ्ग, ‘having colour
&c.
 ’, or for शराङ्ग or सार्°, ‘having a dappled body’), of a variegated colour, dappled, spotted (cf. कृष्ण-स्°, लोहित-स्°),
AV.
Br.
MBh.
derived from the antelope called Sāraṅga,
L.
सार॑ङ्ग
m.
 (ifc. f(आ). ) a kind of spotted antelope,
Kāv.
Kathās.
&c.
सार॑ङ्ग
m.
N.
 of various birds (esp. a kind of Viṣkira or Pratuda [qq.vv.]
a peacock
the Indian cuckoo
the Rāja-haṃsa
the Cātaka
&c.
 ),
Kāv.
Suśr.
Car.
&c.
a bee,
BhP.
a kind of metre,
Col.
(in music) a partic. Rāga,
Saṃgīt.
(only
L.
 , ‘an elephant
lion
cloud
tree
umbrella
parasol
garment
clothes
hair
lotus
flower
conch-shell
sort of musical instrument
ornament
jewel
gold
a bow
sandal
camphor
the earth
light
night’)
N.
 of Śiva,
MBh.
of Kāma-deva,
L.
of the father of Bhaṭṭa Rāghava,
Cat.
(with कवि) of a poet, ib.
Monier Williams 1872
English
सारङ्ग सारङ्ग, अस्, ई, अम्, (probably fr.
अ-रङ्ग, ‘having colour, &c.
’ but cf. शार,
शारङ्ग
according to Uṇādi-s. I. 121. fr. rt. सृ),
of a variegated colour, variegated, spotted [cf. कृष्-
ण-स्°, लोहित-स्°]
(अस्), m. a variegated colour
the spotted antelope
a deer
a lion
an elephant
the Cātaka bird, Cuculus Melanoleucus
the Indian
cuckoo
a kind of large crane, Ardea Sarunga
a
peacock
the Rāja-haṃsa
a large bee
a cloud
a tree
an umbrella, parasol
a garment, cloth,
cloths
hair
a lotus
a flower
a conch-shell
a
sort of musical instrument
an ornament, jewel
gold
a bow
epithet of Śiva
of Kāma-deva
sandal
camphor
the earth
night
light
(ई), f.
a kind of spotted doe or antelope
a sort of violin.
—सारङ्ग-देव, अस्, m., N. of a king.
—सारङ्ग-
रङ्ग-दा, f., N. of a commentary on the Kṛṣṇa-
karṇāmṛta.
Macdonell
English
सारङ्ग sāráṅga (or á, ŚB.),
a.
 (ī) variegated, 🞄spotted
m.
 N., among other birds, of the 🞄Cātaka: ī,
f.
 kind of spotted deer
-locanā,
f.
 gazelle-eyed woman
-akṣī,
f.
 id..
Benfey
English
सारङ्ग सारङ्ग (cf. शारङ्ग),
I.
adj.
Variegated, spotted.
II.
m.
1. Varie-
gated colour.
2. A lion.
3. An ele-
phant.
4. A deer, Vikr. 63, 9
Śāk-
5, 5.
5. The Cātaka, Cuculus mela-
noleucus, Megh. 21.
6. The Indian
cuckoo.
7. A kind of crane.
8. A
peacock.
9. A large bee, Nalod. 1, 44.
10. A cloud.
11. A tree.
12. A parasol.
13. A garment.
14. Hair.
15. A lotus.
16. A flower.
17. A conch-shell.
18.
A jewel.
19. Gold.
20. A bow.
21.
Kāmadeva, the god of love.
22. Sandal.
23. Camphor.
III.
f.
 गी, A sort of
fiddle.
--
Comp.
कृष्ण-,
I.
adj.
 black-
pied.
II.
m.
 the black-pied antelope,
Śāk. 61, 14 (v. r.).
Apte Hindi
Hindi
सारङ्ग
वि* - सृ + अङ्गच् + अण्
"चितकबरा, रंगबिरंगा"
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
रंगबिरंगा रंग
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
"चित्रमृग, कुरंग"
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
हरिण
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
सिंह
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
हाथी
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
भौरां
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
कोयल
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
सारस
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
राजहंस
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
मोर
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
छतरी
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
बादल
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
परिधान
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
बाल
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
शंख
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
शिव का नाम
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
कामदेव
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
कमल
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
कपूर
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
धनुष
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
चन्दन
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
एक प्रकार का वाद्ययंत्र
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
आभूषण
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
सोना
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
पृथ्वी
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
रात
सारङ्गः
पुं*
 - सृ + अङ्गच् + अण्
प्रकाश
L R Vaidya
English
sAraMga {% (I) a. (f. गी) %} Variegated, spotted.
sAraMga {% (II) m. %} 1. Variegated colour
2. a lion
3. the spotted deer, एष राजेव दुष्यन्तः सारंगेणातिरंहसा Sak.i.
4. an elephant, सारम्गास्ते जललवमुचः सूचयिष्यन्ति मार्गम् Megh.i.20
5. the Indian cuckoo
6. a kind of large crane
7. a peacock
8. the flamingo
9. a large bee
10. a cloud
11. a parasol, an umbrella
12. a garment
13. hair
14. a lotus
15. a conch-shell
16. a kind of musical instrument
17. an ornament
18. gold
19. a bow
20. the god of love
21. sandal
22. camphor
23. the earth
24. night
25. light
26. an epithet of Śiva.
Bopp
Latin
सारङ्ग m. dorcas, antilope
scribitur etiam शा°. SAK. 4. 5.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
सारङ्ग
पु
सारङ्ग, धनुर्विशेष, वायु, जाति, नामघातकिन्, कुक्कुट, भ्रमर, खड्गभेद, कमल, कुञ्जर, चातक, पर्वत, हरिण
सारङ्गो धनुषो नाम सारङ्गो वायुरित्यपि ।
सारङ्गो नाम जातिश्च सारङ्गो नामघातकी ॥ ९२ ॥
सारङ्गः कुक्कुटो ज्ञेयः सारङ्गो भ्रमरो मतः ।
सारङ्गः खड्गभेदः स्यात् सारङ्गः कमलाह्वयः ॥ ९३ ॥
सारङ्गः कुञ्जरः ख्यातः सारङ्गश्चातको मतः ।
सारङ्गः पर्वतो ज्ञेयः सारङ्गो हरिणो मतः ॥ ९४ ॥
verse 1.1.1.92
page 0007
हरिण
पु
हरिण, पाण्डुर, सारङ्ग
हरिणः पाण्डुरो वर्णः सारङ्गो हरिणो मतः ॥ ४३ ॥
verse 2.1.1.43
page 0010
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
सारङ्ग father of Bhaṭṭa Rāghava (Nyāyasāravicāra). Hall
p. 26.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Sāraṅga, n. of a nāga king: Māy 〔246.20〕.
Lanman
English
sāraṅga, a. dappled
as m. antelope.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
सारङ्ग m. *Elefant, S I, 349, 3.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 शबल, पृक्ष, सारङ्ग
adjective
नानावर्णयुक्तः।
"सः शबलं मृगं पालयति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मृगः कुरङ्गः सारङ्गो वातायुहरिणावपि ।
-wordlist-
मृग (पुं), कुरङ्ग (पुं), सारङ्ग (पुं), वातायु (पुं), हरिण (पुं)
--source--
चातकः स्तोकको बप्पीहः सारङ्गो नभोऽम्बुपः ॥ १३२९ ॥
-wordlist-
चातक (पुं), स्तोकक (पुं), बप्पीह (पुं), सारङ्ग (पुं), नभोऽम्बुप (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
एण
एण, कुरङ्ग, हरिण, मृग, सारङ्ग, ऋष्य, पृषत, रुरु, न्यङ्कु, रङ्कु, वातप्रमी, शम्बर, कृष्णसार
एणः कुरङ्गो हरिणो मृगः स्यात्
सारङ्ग ऋष्यः पृषतो रुरुश्च ।
न्यङ्कुस्तथा रङ्कुरिति प्रसिद्धा,
वातप्रमीशम्बरकृष्णसाराः ॥ २३० ॥
verse 2.1.1.230
page 0028
सारङ्ग
सारङ्ग, चातक
भृङ्गः कलिङ्गो धूम्याटः सारङ्गश्चातको मतः ।
verse 2.1.1.248
page 0030
सारङ्ग
सारङ्ग, शबल
सारङ्गः शबलो वर्णः कल्माषः कृष्णपाण्डुरः ॥ ७३६ ॥
verse 4.1.1.736
page 0085
Mahabharata
English
Sāraṅga = Śiva (1000 names^2).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सारङ्गः,
पुं,
 (सरतीति । सृ गतौ + “सृवृञो-र्वृद्धिश्च ।” उणा० १ । १२१ । इति अङ्गच् ।वृद्धिश्च ।) चातकपक्षी । इत्यमरः । २ । ५ । १७ ॥
(यथा, रामायणे । २ । ६३ । १६ ।“उष्णमन्तर्द्दधे सद्यः स्निग्धा ददृशिरे घनाः ।ततो जहृषिरे सर्व्वे भेकसारङ्गवर्हिणः ॥
”)हरिणः । (यथा, भट्टिः । ३ । २६ ।“गोमायुसारङ्गगणाश्च सम्यक्नायासिषुर्भीममरासिषुश्च ॥
”)मातङ्गजः । इति मेदिनी ॥
पक्षिभेदः । भृङ्गः ।इति विश्वः ॥
यथा, --“नानुद्वेष्टि कलिं सम्राट् सारङ्ग इव सारभुक्कुशलान्याशु सिध्यन्ति नेतराणि कृतानि यत् ॥
”इति श्रीभागवते । १ । १८ । ७ ॥
“ननु अधर्म्महेतुं कलिं सर्व्वथा किं न हत्वान्तत्राह नानुद्वेष्टीति । सारङ्गो भ्रमर इव सार-ग्राही । सारमाह यत् यस्मिन् कुशलानिपुण्यानि आशु संकल्पमात्रेण फलन्ति इतराणिपापानि आशु न सिध्यन्ति यतस्तानि कृतान्येवसिध्यन्ति न तु संकल्पितमात्राणीति ।” इतिश्रीधरस्वामी ॥
* ॥
छत्रम् । राजहंसः । चित्र-मृगः । (यथा, महाभारते । ७ । २२ । २१ ।“आक्रीडन्तो वहन्ति स्म सारङ्गशवला हयाः ॥
”)वाद्यभेदः । अंशुकम् । इति शब्दरत्नावली ॥
नानावर्णः । मयूरः । कामदेवः । धनुः । केशः ।स्वर्णम् । आभरणम् । पद्यम् । शङ्खः । चन्दनम् ।कर्पूरम् । पुष्पम् । कोकिलः । मेघः । पृथिवी ।रात्रिः । दीप्तिः । सिंहः । इत्यनेकार्थकोषः ॥
* ॥
सारङ्गहरिणमांसगुणाः ।“सारङ्गं जाङ्गलं स्निग्धं मधुरं लघु वृष्यदम् ।”इति राजनिर्घण्टः ॥
सारङ्गः, त्रि, (सृ + अङ्गच् ।) शवलः । इत्य-मरः । ३ । ३ । २३ ॥
“शारङ्गश्चातके ख्यातःशवले हरिणेऽपि च । इति तालव्यादावजयः ।अतएव सारङ्गो दन्त्यादिस्तालव्यादिश्च ।” इतिभरतः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सारङ्ग पुंस्त्री० सृ--अङ्गच् । १ चातकस्वगे अमरः । २ हरिणं३ गजे मेदि० । ४ भृङ्गे ५ ?ख}गभेदे विश्वः । ६ छत्रे ७ राजहंसे८ चित्रमृगे ९ वाद्यभेदे १० वस्त्रे शब्दर० ११ नानावर्णे१२ मयूरे १३ कामदेबे १४ चापे १५ केशे १६ स्वर्ण १७ आभरणे१८ पद्मे १९शङ्खे २०चन्दने २१ कर्पूरे २२ पुष्पे २३ को-किले २४ मेघे २५ सिंहे २६ रात्रौ २७ भूमौ २८ दीप्तौ चनानार्थकोषः । शारमङ्गमस्य शक० । शारङ्गोऽपि चित्र-मृगादौ । चित्रवर्ण
त्रि०
 अमरः । सवत्र जातौ स्त्रियां ङीष्
Capeller
German
सार॑ङ्ग u. सारङ्ग॑,
f.
 सारङ्गी bunt, gefleckt.
m.
 eine Antilopernart (adj. —°
f.
 आ)
Bez. versch. Vögel.
Burnouf
French
सारङ्ग सारङ्ग a. bigarré. -- S.
m.
 tout objet de
plusieurs couleurs: coucou, daim, paon, éléphant, lion, flamant
terre, nuage, lumière, nuit, or, joyau
étoffe, vêtement
arc
cheveux, poil
lotus, sandal, camphre, etc.
Cf. शारङ्ग।
सारङ्गिक
m.
 chasseur, oiseleur.
Stchoupak
French
सारङ्ग-
-ई- a. tacheté, moucheté
m.
 oiseau Cātaka
abeille
variété d'antilope
f.
 femelle d'un certain oiseau (= -शार्ङ्गी-)
femelle de l'antilope mouchetée.
°ज-दृश्- °लोचना-
f.
 femme aux yeux de gazelle
-सारङ्गाक्षी- id.