| YouTube Channel

साम्य (sAmya)

 
शब्दसागरः
English
साम्य
n.
(-म्यं)
1. Equality, sameness.
2. Likeness, similarity.
3.
Indifference.
E.
सम same, and ष्यञ्
aff.
Capeller Eng
English
साम्य
n.
equality, resemblance or likeness to (instr.
±सह,
gen.
,
loc.
, or —°)
right or normal condition
equanimity,
impartiality, justice.
Yates
English
साम्य (म्यं) 1.
n.
Sameness, likeness.
Spoken Sanskrit
English
साम्य - sAmya -
n.
- sameness
धारा - dhArA -
f.
- sameness
सदृशता - sadRzatA -
f.
- sameness
समता - samatA -
f.
- sameness
समिति - samiti -
f.
- sameness
लि - li -
m.
- sameness
ऐक्य - aikya -
n.
- sameness
सदृशत्व - sadRzatva -
n.
- sameness
साम्यत्व - sAmyatva -
n.
- sameness
ताद्धर्म्य - tAddharmya -
n.
- sameness of law
सारूप्य - sArUpya -
n.
- sameness in form
ऐकस्वर्य - aikasvarya -
n.
- sameness of tone
ताद्रूप्य - tAdrUpya -
n.
- sameness of form
समता - samatA -
f.
- sameness of level
एवम् - evam -
ind.
- sameness of manner
तादात्म्य - tAdAtmya -
n.
- sameness of nature
समर्थता - samarthatA -
f.
- sameness of meaning
सम्मति - sammati -
f.
- sameness of opinion
ऐकमन्य - aikamanya -
n.
- sameness of opinion
तादर्थ्य - tAdarthya -
n.
- sameness of meaning
ऐकार्थ्य - aikArthya -
n.
- sameness of meaning
समर्थत्व - samarthatva -
n.
- sameness of meaning
दिक्साम्य - diksAmya -
n.
- sameness of direction
तात्कर्म्य - tAtkarmya -
n.
- sameness of occupation
ऐकश्रुत्य - aikazrutya -
n.
- sameness of tone or accent
सालिङ्ग्य - sAliGgya -
n.
- sameness of characteristics
ऐकशब्द्य - aikazabdya -
n.
- sameness or identity of words
साधर्म्य - sAdharmya -
n.
- sameness or identity of nature
सारूप्य - sArUpya -
n.
- sameness or similarity of form
ऐकमत्य - aikamatya -
n.
- conformity or sameness of opinions
सावर्णलक्ष्य - sAvarNalakSya -
n.
- mark of sameness of colour or caste
सर्वसमता - sarvasamatA -
f.
- sameness or identity with all things
साध्यसमत्व - sAdhyasamatva -
n.
- sameness with the point to be proved
सालक्षण्य - sAlakSaNya -
n.
- sameness of characteristics or attributes
सम - sama -
n.
- sameness of objects compared to one another
तादात्म्य - tAdAtmya -
n.
- sameness or identity of nature or character with
सामर्थ्य - sAmarthya -
n.
- sameness of aim or object or meaning or signification
साम्य - sAmya -
n.
- sameness
साम्य - sAmya -
n.
- resemblance
साम्य - sAmya -
n.
- equality
साम्य - sAmya -
n.
- homogeneousness
साम्य - sAmya -
n.
- equipoise
साम्य - sAmya -
n.
- time
साम्य - sAmya -
n.
- likeness
साम्य - sAmya -
n.
- evenness
साम्य - sAmya -
n.
- equal or normal state
साम्य - sAmya -
n.
- measure
साम्य - sAmya -
n.
- equality of rank or position
साम्य - sAmya -
n.
- impartiality
साम्य - sAmya -
n.
- justice
साम्य - sAmya -
n.
- equability towards
साम्य - sAmya -
n.
- identity with
साम्य - sAmya -
n.
- indifference
साम्य - sAmya -
n.
- equilibrium
साम्य-वाद - sAmya-vAda -
m.
- socialism
अस्थायि साम्य - asthAyi sAmya -
n.
- temporary equilibrium [ Econ. ]
Wilson
English
साम्य
n.
(-म्यं)
1 Equality, sameness.
2 Likeness, similarity.
E.
सम same, and यञ्
aff.
Apte
English
साम्यम् [sāmyam] ता [tā] त्वम् [tvam], ता त्वम् 1 Equality, sameness, evenness
प्रवृत्तं कर्म संसेव्य देवानामेति साम्यताम्
Ms.*
12.9
भवन्ति साम्ये$पि निविष्टचेतसाम्
Ku.*
5.31.
Likeness, resemblance, similarity
स्पष्टं प्रापत् साम्यमुर्वीधरस्य
Śi.*
18.38
H.*
1.45
Ki.*
17.51.
Equability.
Concord, harmony.
Indifference, impartiality, sameness of view
येषां साम्ये स्थितं मनः
Bg.*
5.19.
Measure, time.
Comp.
-ग्राहः one who beats time. -तालविशारद
a.
one versed in time and measure
गीतवादित्रकुशलाः साम्यतालविशारदाः
Mb.
* 2.4.38.
Apte 1890
English
साम्यं 1 Equality, sameness, evenness
Ku. 5. 31.
2 Likeness, resemblance, similarity
स्पष्टं प्रापत्साम्यमुवींधरस्य Śi. 18. 38
H. 1. 45
Ki. 17. 51.
3 Equability.
4 Concord, harmony.
5 Indifference, impartiality, sameness of view
येषां साम्ये मनः स्थितं Bg. 5. 19.
Monier Williams Cologne
English
साम्य
n.
(fr. 2. सम) equality, evenness, equilibrium, equipoise, equal or normal state (acc. with नी, ‘to bring to that st°’, ‘calm’),
MBh.
Kāv.
&c.
likeness, sameness, identity with (instr. with and without सह, or
gen.
, or
loc.
, or comp. ),
MuṇḍUp.
MBh.
&c.
equality of rank or position,
Mn.
Yājñ.
VarBṛS.
homogeneousness (of sounds),
Vop.
measure, time,
MBh.
equability towards (loc. or प्रति), impartiality, indifference,
Bhag.
Kum.
BhP.
justice (साम्यम्-√ कृ, ‘to act justly towards [loc. ]’),
MBh.
v.l. for शल्या, Kāvyād. i, 39.
Monier Williams 1872
English
साम्य साम्य, अम्, n. (fr. 1. सम), even-
ness, equality, parity, sameness, equipoise
likeness,
similarity
harmony
equability
impartiality, indif-
ference.
—साम्य-ता, f. or साम्य-त्व, अम्, n.
equality, sameness.
—साम्य-बोधक, अस्, इका, अम्,
expressive of similarity.
—साम्यावस्था (°य-अव्°),
f. equal state, equipoise.
Macdonell
English
साम्य sām-ya,
n.
[sama] equality, identity, 🞄likeness (with, to, in. ± saha, g., lc., —°)
🞄equality (of rank or position)
equilibrium, 🞄normal condition
equability, towards (lc., 🞄prati)
justice: -ṃ kṛ, act justly towards (lc.)
🞄-ṃ nī, quench (fire)
appease, satisfy: -tā,
f.
🞄equality, with (g., —°)
-avasthā,
f.
condition 🞄of equilibrium, normal state
-avasthāna, 🞄n. id..
Benfey
English
साम्य साम्य, i. e. सम + य,
n.
1.
Equality, Man. 11, 195.
2. Equability,
Bhag. 6, 33.
3. Harmony, Daśak. in
Chr. 180, 4,
4. Likeness, similarity, Kir.
17, 51.
--
Comp.
त्रि-,
n.
equality of the
three fundamental qualities, Bhāg. P.
2, 7, 40.
Apte Hindi
Hindi
साम्यम्
नपुं*
- सम + ष्यञ्
"बराबरी, समता, समतलता"
साम्यम्
नपुं*
- सम + ष्यञ्
"समानता, मिलना-जुलना, सादृश्य"
साम्यम्
नपुं*
- सम + ष्यञ्
तु्ल्यता
साम्यम्
नपुं*
- सम + ष्यञ्
"सांमजस्य, अन्तरभाव, निष्पक्षपातिता, ऐकमत्य"
साम्यम्
नपुं*
- सम+ष्यञ्
"माप, समय"
L R Vaidya
English
sAmya {% n. %} 1. Evenness, equality, parity
2. likeness, similarity, साम्यं गतेनाशनिना मघोनः Kir.xvii.51
3. equality, indifference, येषां साम्यस्थितं मनः Bg.v.19.
Bopp
Latin
साम्य n. (a सम similis, aequalis, s. य) aequalitas, aequabili-
tas. BH. 6. 33.
Indian Epigraphical Glossary
English
sāmya (EI 23), often written for svāmya
cf. leja-sāmya
standing for tejaḥ-svāmya.
Lanman
English
sāmya, n. equality. [2samá, 1211.]
Abhyankara Grammar
English
साम्य similarity, homogeneity: descri- bed to be of two kinds- in words and in sense
cf. किं पुनः शब्दतः साम्ये संख्यातानुदेशो भवत्याहोत्विदर्थतः M. Bh. om P. I. 3. 10 Vart 3
cf. also स्थानकरण- कालादिभि: तौल्यम् T. Pr XXIV. 5.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
bsgrun ldom
साम्य (?)
sA mya
साम्य
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
औपम्यमनुकारोऽनुहारः साम्यं तुलोपमा
कक्षोपमानमर्चा तु प्रतेर्मा यातना निधिः १४६३
छाया छन्दः कायो रूपं बिम्बं मानकृती अपि
-wordlist-
औपम्य (क्ली), अनुकार (पुं), अनुहार (पुं), साम्य (क्ली), तुला (स्त्री), उपमा (स्त्री), कक्षा (स्त्री), उपमान (क्ली), अर्चा (स्त्री), प्रतिमा (स्त्री), प्रतियातना (स्त्री), प्रतिनिधि (पुं), प्रतिच्छाया (स्त्री), प्रतिच्छन्द (पुं), प्रतिकाय (पुं), प्रतिरूप (क्ली), प्रतिबिम्ब (क्ली), प्रतिमान (क्ली), प्रतिकृति (स्त्री)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
वद् वा यथा तथैवैवं साम्येऽहो ही विस्मये
-wordlist-
वद् (अ), साम्य (क्ली), वा (अ), साम्य (क्ली), यथा (अ), साम्य (क्ली), तथा (अ), साम्य (क्ली), एव (अ), साम्य (क्ली), एवम् (अ), साम्य (क्ली), अहो (अ), विस्मय (क्ली), ही (अ), विस्मय (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
लय
लय, साम्य
तालः कालक्रियामानं लयः साम्यमुदाहृतम्
verse 1.1.1.94
page 0012
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
साम्यं,
क्ली,
(समस्य भावः सम + ष्यञ् ।)समता तुल्यत्वम् यथा, --“चाण्डालान्त्यस्त्रियो गत्वा भुक्त्वा प्रति-गृह्य ।पतत्यज्ञानतो विप्रो ज्ञानात् साम्यन्तु गच्छति
”इति प्रायश्चित्ततत्त्वम्
साम्यन्त्वेकस्थानत्वम् इति मुग्धबोधव्याक-रणम्
(साम्यावस्थापन्ने, त्रि यथा, भाग-वते १२ ।“नमः शान्ताय घोराय मूढाय गुणधर्म्मिणे ।निर्व्विशेषाय साम्याय नमो ज्ञानघनाय
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
साम्य समस्य भावः ग्यञ् तुल्यत्वप्रयोजके साधारणधर्मे
Capeller
German
साम्य
n.
Gleichheit, Ähnlichkeit, Übereinstimmung
mit (Instr. mit u. ohnr सह,
Gen. , Loc. o. —°)
Gleichmut, Harmonie.
Adj. sich gleich bleibend, gewöhnlich,
normal.
Burnouf
French
साम्य साम्य
n.
(सम) identité.
Stchoupak
French
साम्य-
nt. égalité, identité, accord parfait (avec, instr. avec ou
sans -सह, loc. ifc., rar. gén.
-अम् इ- ou उपे- devenir
identique à, ne faire qu'un)
égalité de rang, de situation, de puissance,
etc.
équilibre, état normal
égalité d'humeur, sang-froid,
impartialité (envers, loc. avec {%-prati
-aṃ nī- %} calmer)
justifier
(-अं कृ- rendre justice à, loc.)
a. ordinaire, moyen, normal
qui
est toujours le même, égal envers tous
-ता-
f.
-त्व- nt.
égalité.
°ग्राह- ag. qui bat la mesure.
°ताल-विशारद- a. connaissant à fond le temps et la mesure.