| YouTube Channel

सामान्यतोदृष्ट (sAmAnyatodRSTa)

 
Spoken Sanskrit
English
सामान्यतोदृष्ट - sAmAnyatodRSTa -
n.
 - generalization from particulars
अव्यापकता - avyApakatA -
f.
 - non-comprehensiveness or generalization
अव्यापकत्व - avyApakatva -
n.
 - non-comprehensiveness or generalization
परिग्रहार्थीय - parigrahArthIya -
adj.
 - having the sense of comprehension i.e. generalization
सामान्यतोदृष्ट sAmAnyatodRSTa
n.
 generalization from particulars
सामान्यतोदृष्ट sAmAnyatodRSTa
n.
 particular kind of induction or inference
Monier Williams Cologne
English
सामान्य—°तो-दृष्ट
n.
 (scil. अनुमान
in log.) a partic. kind of induction or inference (e.g. generalizing from every day occurrences
accord.
 to the Sāṃkhya and Nyāya it furnishes evidence of what transcends the senses such as the paths of the heavenly bodies, the existence of air ether, soul, space, time
&c.
 ), generalization from particulars,
Nyāyad.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सामान्यतोदृष्ट
न०
 सामान्यतः सामान्यस्य सामान्यात् वादृष्टं दर्शनम् । १ अनुमानभेदे “अथ तत्पूर्वकं त्रिविधमनुमानंपूर्ववच्छेषवत् सामान्यतो दृष्टञ्च” गौ० सू० “पूर्ववदिति यत्रकारणेन कार्य्यमनुमीयते यथा मेघोन्नत्या भविष्यतिवृष्टिरिति शेषवत्तत् यत्र कार्य्येण कारणमनुमीयते पूर्वो-दकविपरीतकमुदकं नद्याः पूर्णत्वं शीघ्रत्वञ्च दृष्ट्वा स्रोत-सोऽनुमीयते भूता वृष्टिरिति । सामान्यतो दृष्टम् व्रज्या-पूर्वकमन्यत्र दृष्टस्यान्यत्र दर्शनमिति । तथा चादित्यस्य ।तस्मादस्त्यप्रत्यक्षाप्यादित्यस्य व्रज्येति” अथ वा यत्रा-प्रत्यक्षे लिङ्गलिङ्गिनो सम्बन्धे केनचिदर्थेन लिङ्गस्यसामान्यादप्रत्यक्षो लिङ्गी गम्यते । यथेच्छादिभिरात्मा ।इच्छादयो गुणाः, गुणाश्च द्रव्यसंस्थानाः, तद् यदेषांस्थान स आत्मेति” वात्स्या० । २ कार्य्यकारणभिन्नलिङ्गकेअनुमानभेदे यथा पृथिवीत्वेन द्रव्यत्वानुमानम् । ३ अन्व-यव्यतिरेक्यनुमाने च । यथा वह्निमान् धूमादित्यादिउभयव्याप्तिसम्भवेन अत्रोभयानुमानसम्भवात् गौ० सू० वृ० ।