| YouTube Channel

साधक (sAdhaka)

 
शब्दसागरः
English
साधक
mfn.
(-कः-का-कं) Completing, perfecting, finishing, who or what
effects or completes.
f.
(-धका or धिका)
1. Fulfilling.
2. Effecting by
magic.
3. Skilful, adept.
4. Aiding, helping.
E.
साध् to finish, ण्वुल्
aff.
Capeller Eng
English
साधक
f.
°धिका accomplishing, effecting (gen. or
—°)
helping, useful
m.
assistant, worshipper, sorcerer.
Yates
English
साधक (कः-का-कं)
a. Completing.
Spoken Sanskrit
English
साधक - sAdhaka -
m.
- achiever
साधक - sAdhaka -
adj.
- efficient
साधक - sAdhaka -
adj.
- completing
साधक - sAdhaka -
adj.
- fulfilling
साधक - sAdhaka -
adj.
- adapted to any purpose
साधक - sAdhaka -
adj.
- effective
साधक - sAdhaka -
adj.
- productive of
साधक - sAdhaka -
adj.
- finishing
साधक - sAdhaka -
adj.
- useful
साधक - sAdhaka -
adj.
- accomplishing
साधक - sAdhaka -
adj.
- effecting by magic
साधक - sAdhaka -
adj.
- perfecting
साधक - sAdhaka -
adj.
- energizing
साधक - sAdhaka -
adj.
- demonstrating
साधक - sAdhaka -
adj.
- advantageous
साधक - sAdhaka -
adj.
- proving
साधक - sAdhaka -
adj.
- conclusive
साधक - sAdhaka -
adj.
- magical
साधक - sAdhaka -
m.
- worshipper
साधक - sAdhaka -
m.
- assistant
साधक - sAdhaka -
m.
- skilful or efficient woman
साधक - sAdhaka -
m.
- magician
साधक - sAdhaka -
m.
- efficient or skilful person
साधक - sAdhaka -
m.
- adept
साधक - sAdhaka -
n.
- proof
साधक - sAdhaka -
n.
- argument
साधक sAdhaka
m.
achiever
साधक sAdhaka
adj.
energizing
Wilson
English
साधक
mfn.
(-कः-का-कं) Completing, perfecting, finishing, who or
what effects or completes.
E.
साघ to finish, ण्वुल्
aff.
Apte
English
साधक [sādhaka],
a.
[साध्-ण्वुल्, सिध्-णिच् ण्वुल् साधादेशः वा Tv.] (-धका or -धिका
f.
)
Accomplishing, fulfilling, effecting, completing.
Efficient, effective
त्वं सर्वतोगामि साधकं
Ku.*
3.12.
Skilful, adept.
Effecting by magic, magical.
Assisting, helping.
Conclusive.
कः A magician.
One possessed of supernatural powers, a yogin
अविचलितमनोभिः साधकैर्मय्यमाणः
Māl.
5.1.-का
N.
of Durgā.
Apte 1890
English
साधक a. [साध्-ण्वुल्, सिध्-णिच् ण्वुल् साधादेशः वा Tv.] (धका or धिका f.) 1 Accomplishing, fulfilling, effecting, completing.
2 Efficient, effective
Ku. 3. 12.
3 Skilful, adept.
4 Effecting by magic, magical.
5 Assisting, helping.
कः A magician, one possessed of supernatural powers, a yogin
Māl. 5. 1.
का N. of Durgā.
Monier Williams Cologne
English
साधक mf(इका)n. effective, efficient, productive of (gen. or comp. ), accomplishing, fulfilling, completing, perfecting, finishing,
MBh.
Kāv.
&c.
energizing (said of the fire supposed to burn within the heart and direct the faculty of volition),
Suśr.
adapted to any purpose, useful, advantageous,
MBh.
Pur.
effecting by magic, magical,
Pañcat.
Rājat.
demonstrating, conclusive, proving,
Sarvad.
साधक
m.
an assistant,
Kāv.
an efficient or skilful person, (esp. ) an adept, magician,
Kathās.
a worshipper,
Mālatīm.
साधक
n.
(prob.)
=
साधन, proof, argument,
Kap.
Monier Williams 1872
English
साधक, अस्, अका or इका, अम्, effective, accom-
plishing, fulfilling, completing, perfecting, finishing
effecting by magic, magical
an efficient or skilful
person, adept
aiding, helping, an assistant
(अका),
f. epithet of Durgā
(इका), f. a skilful or efficient
woman
[cf. साधिका, s. v.]
Macdonell
English
साधक sādh-aka,
a.
(ikā) accomplishing, 🞄bringing about, effecting, productive of (g., 🞄—°)
effective, efficient
adapted to the purpose, 🞄useful
magical
proving
m.
assistant
🞄worshipper
magician: -tva,
n.
magic
🞄-varti,
f.
magical wick.
Benfey
English
साधक साध् + अक,
I.
adj.
,
f.
धिका,
1. Accomplishing.
2. Helping, Indr.
5, 56.
3. Magical, Pañc. 241, 2
an
adept, Mālat. 74, 6
9, 7 (Prākṛ.).
II.
f.
इका, Deep sleep (= सुषुप्ति, a vedantic
term).
--
Comp.
उत्तर-,
m.
one who ac-
complishes what remains, an assistant,
Lass. 3, 20.
कार्य-,
adj.
,
f.
धिका,
accomplishing one's aim, Hit. i. d. 34,
M.M.
Hindi
Hindi
एक आकांक्षी साधक,
Apte Hindi
Hindi
साधक
वि* - "साध् + ण्वुल्, सिध् + णिच् + ण्वुल् साधादेशः वा"
"सम्पन्न करने वाला, पूरा करने वाला, कार्यान्वित करने वाला, पूर्ण करने वाला"
साधक
वि* - "साध् + ण्वुल्, सिध् + णिच् + ण्वुल् साधादेशः वा"
"दक्ष, प्रभावशाली"
साधक
वि* - "साध् + ण्वुल्, सिध् + णिच् + ण्वुल् साधादेशः वा"
"कुशल, निपुण"
साधक
वि* - "साध् + ण्वुल्, सिध् + णिच् + ण्वुल् साधादेशः वा"
"जादू से कार्य में परिणत करने वाला, ऐन्द्रजालिक"
साधक
वि* - "साध् + ण्वुल्, सिध् + णिच् + ण्वुल् साधादेशः वा"
"सहायक, मददगार"
साधक
वि* - साध्+ण्वुल्
"उपसंहारात्मक, उपसंहार परक"
L R Vaidya
English
sADaka {% a. (f. धका or धिका) %} 1. Effecting, accomplishing, fulfilling
2. effecting by magic, magical
3. efficient, skilful, adept
4. aiding, helping.
Bopp
Latin
साधक (r. साध् s. अक) utilis. IN. 5. 56.
Kridanta Forms
Sanskrit
साध् (सा॒धँ꣡ संसिद्धौ - स्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = साधनम्
अनीयर् = साधनीयः - साधनीया
ण्वुल् = साधकः - साधिका
तुमुँन् = साद्धुम्
तव्य = साद्धव्यः - साद्धव्या
तृच् = साद्धा - साद्ध्री
क्त्वा = साद्ध्वा
ल्यप् = प्रसाध्य
क्तवतुँ = साद्धवान् - साद्धवती
क्त = साद्धः - साद्धा
शतृँ = साध्नुवन् - साध्नुवती
Abhyankara Grammar
English
साधक instrument of an activity: c. सर्वाणि कारकाणि साधकानि M. Bh. on I. 1.42
cf also साधकं निर्वर्तकं कारकसंज्ञं भवतीति वक्तव्यम् M. Bh. on I. 4.23. See the word कारक above.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
साधक m. Zauberer, Haravijaya 20, 28
Stein zu Rājat. 6, 12. [Z.]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
grub par byed pa
१) निष्पत्ति २) साधक ३) सिद्धि
sgrub mkhan
साधक
sgrub pa po
१) प्रतिपत्तृ २) साधक
sgrub par byed pa
१) प्रसाधक २) विधि ३) साधक ४) साधन ५) साधयति
sgrub byed
१) अर्जक २) क्रियाकर ३) प्रार्थयन्ते ४) विधि ५) संप्रधारण ६) साधक ७) साधन ८) साधनकार ९) साध्य
bsgrub pa
१) अर्जन २) ३) निर्हार ४) प्रतिपत्ति ५) प्रतिपद् ६) विधान ७) विधि ८) ९) समुदागत १०) समुदानयन ११) साधक १२) साधन १३) साधित १४) साध्य १५) सिद्धि १६)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
साधकः,
पुं,
(साध्यति निष्पादयति कार्य्यमिति ।साध + ण्वुल् ।) साधनकर्त्ता निष्पादकः ।तस्य लक्षणं यथा, --“अतः परं प्रवक्ष्यामि साधकानान्तु लक्षणम् ।धर्म्मशीलास्तपोयुक्ताः सत्यवादिजितेन्द्रियाः ।मात्स्यर्य्येण परित्यक्ताः सर्व्वसत्त्वहिते रताः
कर्म्मशीलास्तथोत्साहा मर्त्त्यलोकेऽजुगुप्सकाः ।परस्परसुसन्तुष्टानुकूलाः साधकस्य तु ।ईदृशैः साधनं कुर्य्यात् सुसहायैः सहैव तु
”इति देवीपुराणे नन्दामाहात्म्यसमाप्ताध्यायः
अपि ।“चतुर्धा साधको ज्ञेयो मृदुर्मध्याधिमात्रकः ।अधिमात्रतमः श्रेष्ठो भवाब्धौ लङ्घनक्षमः
मन्दोत्साही सुसंमूढो व्याधिस्थो गुरुदूषकः ।लोभी पापमतिश्चैव बह्वाशी वनिताश्रयः
चपलः कातरो रोगी पराधीनोऽतिनिष्ठुरः ।मन्दाचारो मन्दवीर्य्यो ज्ञातव्यो मृदुना नरः
द्वादशाब्दे भवेत् सिद्धिरेतस्य यत्नतः परम् ।मन्त्रयोगाधिकारी ज्ञातव्यो गुरुणा ध्रुवम्
१समबुद्धिः क्षमायुक्तः पुण्यकाङ्क्षी प्रियंवदः ।मध्यस्थः सर्व्वकार्य्येषु सामान्यः स्यान्न संशयः ।एतज्ज्ञात्वैव गुरुभिर्दीयते युक्तितो लयः
स्थिरबुद्धिर्लये युक्तः स्वाधीनो वीर्य्यवानपि ।महाशयो दयायुक्तः क्षमावान् वीर्य्यवानपि
शूरो लयश्च श्रद्धावान् गुरुपादाब्जपूजकः ।योगाभ्यासरतश्चैव ज्ञातव्यश्चाधिमात्रकः
एतस्य सिद्धिः षड्वर्षैर्भवेदभ्यासयोगतः ।एतस्मै दीयते धीरैर्हठयोगस्य साधकः
महावीर्य्यान्वितोत्साही मनोज्ञः शौर्य्यवानपि ।शास्त्रज्ञोऽभ्यासशीलश्च निर्म्ममश्च निराकुलः
नवयौवनसम्पन्नो मिताहारी जितेन्द्रियः ।निर्भयश्च शुचिर्दक्षो दाता सर्व्वजनाश्रयः
अधिकारी स्थिरो धीमान् यथेच्छावस्थितःक्षमी ।सुशीलो धर्म्मचारी गुप्तचेष्टः प्रियंवदः
शास्त्रविश्वाससम्पन्नो देवतागुरुपूजकः ।जनसङ्गविरक्तश्च महाव्याधिविवर्ज्जितः
अणिमाव्रतयोग्यश्च सर्व्वयोगस्य साधकः ।त्रिभिः संवत्सरैः सिद्धिरेतस्य स्यान्न संशयः ।सर्व्वयोगाधिकारी नात्र कार्य्या विचा-रणा
इति शिवसंहिता
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
साधक
त्रि०
साध--ण्वुल्, सिध्--णिच्--ण्वुल् साधादेशः वा ।१ साधनकर्त्तरि कारके तन्त्रोक्ते मन्त्रादिसिद्धिकारकेशिष्ये “साधकः सिद्धिमाप्नुयात्” इति तन्त्रम् ।स्त्रियां टाप् अत इत्त्वम् साधिका सा दुर्गायां“साधनात् सिद्धिरित्युक्ता साधिका वाऽथ ईश्वरी”देवीपु० ४५ अ० जन्मतारावधिकेषु षष्ठपञ्चदशचतु-र्विंशनक्षत्रेषु
पु०
“जन्मसम्पद्विपत् क्षेम प्रत्यरिःसाधकी बधः मित्रं परममित्रञ्च जन्मर्क्षात् गणयेत्त्रिधा” ज्यो० त० अनुमापके
त्रि०
Capeller
German
साधक,
f.
°धिका zu Stande bringend, ausführend
(Gen. o. —°), wirksam (Superl.
°तम), zweckmäßigig.
m.
Verrichter, Gehilfe,
Zauberer.
Stchoupak
French
साधक-
ag. qui opère, qui effectue, qui exerce un effet sur (gén.
ifc.)
efficace, utile, rationnel, conforme au but
adorateur (d'un dieu)
Yogin doué d'une puissance surnaturelle, magicien
-ता-
f.
utilité,
efficacité
-त्व- nt. magie, sorcellerie.
°वर्ति-
f.
mèche magique.