| YouTube Channel

सरीसृपः (sarIsRpaH)

 
Apte
English
सरीसृपः [sarīsṛpḥ], A serpent
any creeping animal
वनं च दोषबहुलं बहुव्यालसरीसृपम्
Mb.
 * 3.2.3
यथा कश्चिद्वनं घोरं बहुसर्प- सरीसृपम्
Mb.
 * 12.3.51.
a.
Crawling, creeping
भूतेषु वीरुद्भ्य उदुत्तमा ये सरीसृपास्तेषु सबोधनिष्ठाः
Bhāg.*
 5.5.21.
Movable
सरीसृपं स्थाणु यदत्र दृश्यते 5.18.27.
Apte 1890
English
सरीसृपः A serpent.
Apte Hindi
Hindi
सरीसृपः
पुं*
 - कुटिलं सर्पति - सृप् + यङ (लुक्) + द्वित्वादि + अच्
साँप
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सर्पः, भुजगः, भुजङ्गः, अहिः, भुजङ्गम्, उरगः, पृदाकुः, आशीविषः, विषधरः, चक्री, व्यालः, सरीसृपः, कुण्डली, गूढपात्, चक्षुःश्रवा, काकोदरः, फणी, दर्वीकरः, दीर्घपृष्ठः, दन्दशूकः, विलेशयः, उरगः, पन्नगः, भोगौ, जिह्नगः, पवनाशनः, विलशयः, कुम्भीनसः, द्विरसनः, भेकभुक्, श्वसनोत्सुकः, फणाधरः, फणधरः, फणावान्, फणवान्, फणाकरः, फणकरः, समकोलः, व्याडः, दंष्ट्री, विषास्यः, गोकर्णः, उरङ्गमः, गूढपादः, विलवासी, दर्विभृत्, हरिः, प्रचालकी, द्विजिह्वः, जलरुण्डः, कञ्चुकी, चिकुरः, भुजः
noun
जन्तुविशेषः, सः अगात्रायतसशल्कजन्तुः यः उरसा गच्छति।
"सर्पाः शून्यागारे वसन्ति।"
Synonyms:
 उरगः, उरोगामी, उरोगः, उरोगमः, उरङ्गः, उरङ्गमः, सरीसृपः, अपदः, अपादः, सर्पी
noun
यः सृप्त्वा गच्छति।
"सर्पादयः उरगाः सन्ति।"
Synonyms:
 उरगः, सरीसृपः, सर्पणशीलः, उरोगः, उरंगमः
adjective
यः सर्पति।
"सर्पः एकः उरगः जन्तुः अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सरीसृपः,
पुं,
 (कुटिलं सर्पतीति । सृप् + यड्लुक् + पचाद्यच् ।) सर्पः । इत्यमरः । १ । ८ । ७ ॥
(यथा, महाभारते । ३ । २ । ३ ।“वनञ्च दोषबहुलं बहुव्यालसरीसृपम् ।परिक्लेशश्च वो मन्ये ध्रुवं तत्र भविष्यति ॥
” * ॥
जङ्गमे, त्रि । इति स्वामी ॥
यथा, भागवते ।५ । १८ । २७ ।“पातुं न शेकुर्द्बिपदश्चतुष्पदः ।सरीसृपं स्थाणु यदत्र दृश्यते ॥
”)