सरीसृप (sarIsRpa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सरीसृप m.
  (-पः) A snake.
 E.
  सृप् to go,  irr
 . reiterative form,  अच् aff.
  

Capeller Eng

English

 सरीसृप॑ a.
  crawling,  creeping
 m.
  n.
  a creeping animal.

Yates

English

 सरीसृप (पः) 1.
m.
  A snake
 a crab.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

सरीसृप 	-	 sarIsRpa 	-	 adj.
  	-	  reptile
सरीसृप 	-	 sarIsRpa 	-	 adj.
  	-	  creeping
सरीसृप 	-	 sarIsRpa 	-	 adj.
  	-	  crawling
सरीसृप 	-	 sarIsRpa 	-	 adj.
  	-	  snake
सरीसृप 	-	 sarIsRpa 	-	 m.
 n.
  	-	  creeping animal

 
   सरीसृप  sarIsRpa adj.
   reptile   
   पत्त्रवृश्चिक  pattravRzcika m.
   species of venomous reptile    
   प्रचलक  pracalaka m.
   species of venomous reptile   
   प्रकङ्कत  prakaGkata m.
   particular venomous worm or reptile      
            

Wilson

English

 सरीसृप
m.
  (-पः) A snake.
E.
  सृप to go,  irr
 . reiterative form,  and अच् aff.
  

Apte

English

सरीसृपः [sarīsṛpḥ],  A serpent
 any creeping animal
 वनं च दोषबहुलं बहुव्यालसरीसृपम् Mb.
 *  3.2.3
 यथा कश्चिद्वनं घोरं बहुसर्प- सरीसृपम् Mb.
 *  12.3.51. a.
  

Crawling,  creeping
 भूतेषु वीरुद्भ्य उदुत्तमा ये सरीसृपास्तेषु सबोधनिष्ठाः Bhāg.*
  5.5.21.

Movable
 सरीसृपं स्थाणु यदत्र दृश्यते 5.18.27.

Apte 1890

English

 सरीसृपः A serpent. 

Monier Williams Cologne

English

 सरीसृप॑ mfn.
   crawling,  creeping

 सरीसृप॑ mn.  (ifc.  f(आ). ) a creeping animal,  reptile,  snake,  RV.
   &c.
  ,  &c.
  

 सरीसृप॑ m.
  N.
  of Viṣṇu,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 सरीसृप सरीसृप,  अस्,  आ,  अम् (fr. the Intens.
of rt. सृप्),  crawling,  creeping
 (अस्),  m. a snake.

Macdonell

English

 सरीसृप sar-ī-sṛp-á,  a.
  [fr. intv. √ sṛp] 🞄creeping,  crawling
 m.
  (C.),  n.
  (V.) crawling 🞄animal.

Benfey

English

 सरीसृप सरीसृप,  i.e/ सरीसृप् (frequent. of सृप्), 
+ अ,  m.
  A snake.

Apte Hindi

Hindi

सरीसृपः
पुं*
  - कुटिलं सर्पति - सृप् + यङ (लुक्) + द्वित्वादि + अच्
साँप

L R Vaidya

English

 sarIsfpa {% m. %} A snake,  a reptile.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 सरीसृप m. °Schlange (pw nur "kriechendes Tier"],  S II,  204,  4 [I,  145,  13 v.u. Ko. ein höhlenbewohnendes Tier].

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
जाहको गात्रसंकोची मण्डली नकुलः पुनः ।
पिङ्गलः सर्पहा बभ्रुः सर्पोऽहिः पवनाशनः ॥ १३०२ ॥
भोगी भुजंगभुजगावुरगो द्विजिह्वव्यालौ भुजंगमसरीसृपदीर्घजिह्वाः ।
काकोदरो विषधरः फणभृत्पृदाकुर्दृक्कर्णकुण्डलिबिलेशयदन्दशूकाः ॥ १३०३ ॥
दर्वीकरः कञ्चुकिचक्रिगूढपात्पन्नगा जिह्मगलेलिहानौ ।
कुम्भीनसाशीविषदीर्घपृष्ठाः स्याद्राजसर्पस्तु भुजंगभोजी ॥ १३०४ ॥
-wordlist-
 
जाहक (पुं),  गात्रसङ्कोचिन् (पुं),  मण्डलिन् (पुं),  नकुल (पुं),  पिङ्गल (पुं),  सर्पहन् (पुं),  बभ्रु (पुं),  सर्प (पुं),  अहि (पुंस्त्री),  पवनाशन (पुं),  भोगिन् (पुं),  भुजङ्ग (पुं),  भुजग (पुं),  उरग (पुं),  द्विजिह्व (पुं),  व्याल (पुं),  भुजङ्गम (पुं),  सरीसृप (पुं),  दीर्घजिह्व (पुं),  काकोदर (पुं),  विषधर (पुं),  फणभृत् (पुं),  पृदाकु (पुं),  दृक्कर्ण (पुं),  कुण्डलिन् (पुं),  बिलेशय (पुं),  दन्दशूक (पुं),  दर्वीकर (पुं),  कञ्चुकिन् (पुं),  चक्रिन् (पुं),  गूढपाद् (पुं),  पन्नग (पुं),  जिह्मग (पुं),  लेलिहान (पुं),  कुम्भीनस (पुं),  आशीविष (पुं),  दीर्घपृष्ठ (पुं),  राजसर्प (पुं),  भुजङ्गभोजिन् (पुं)

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्

Sanskrit

--source--
 
नारायणे तीर्थपादः पुण्यश्लोको वलिंदमः ।
उरुक्रमोरुगायौ च तमोघ्नः श्रवणोऽपि च ॥ ६३ ॥
उदारथिर्लतापर्णः समुद्रः पांसुजालिकः ।
चतुर्व्यूहो नवव्यूहो नवशक्तिः प्रगण्डजित् ॥ ६४ ॥
द्वादशमूलः शतको दशावतार एकदृक् ।
हिरण्यकेशः सोमोऽहिस्त्रिधामा त्रिककुन्त्रिपात् ॥ ६५ ॥
मानंजरः पराविद्धः पृश्निगर्भोऽपराजितः ।
हिरण्यनाभः श्रीगर्भो वृषोत्साहः सहस्रजित् ॥ ६६ ॥
उर्ध्वकर्मा यज्ञधरो धर्मनेमिरसंयुतः ।
पुरुषो योगनिद्रालुः खण्डास्यः शलकाजितौ ॥ ६७ ॥
कालकुण्ठो वरारोहः श्रीकरो वायुवाहनः ।
वर्धमानश्चतुर्दंष्ट्रो नृसिंहवपुरव्ययः ॥ ६८ ॥
कपिलो भद्रकपिलः सुषेणः समितिंजयः ।
क्रतुधामा वासुभद्रो बहुरूपो महाक्रमः ॥ ६९ ॥
विधाताधार एकाङ्गो वृषाक्षः सुवृषोऽक्षजः ।
रन्तिदेवः सिन्धुवृषो जितमन्युर्वृकोदरः ॥ ७० ॥
बहुशृङ्गो रत्नबाहुः पुष्पहासो महातपाः ।
लोकनाभः सूक्ष्मनाभो धर्मनाभः पराक्रमः ॥ ७१ ॥
पद्महासो महाहंसः पद्मगर्भः सुरोत्तमः ।
शतवीरो महामायो ब्रह्मनाभः सरीसृपः ॥ ७२ ॥
वृन्दाङ्कोऽधोमुखो धन्वी सुधन्वा विश्वभुक्स्थिरः ।
शतानन्दश्चरुश्चापि यवनारिप्रमर्दनः ॥ ७३ ॥
यज्ञनेमिर्लोहिताक्ष एकपाद्द्विपदः कपिः ।
एकशृङ्गो यमकील आसन्दः शिवकीर्तनः ॥ ७४ ॥
शद्रुर्वंशः श्रीवराहः सदायोगी सुयामुनः ।
-wordlist-
 
तीर्थपाद (पुं),  पुण्यश्लोक (पुं),  बलिन्दम (पुं),  उरुक्रम (पुं),  उरुगाय (पुं),  तमोघ्न (पुं),  श्रवण (पुं),  उदारथि (पुं),  लतापर्ण (पुं),  सुभद्र (पुं),  पांशुजालिक (पुं),  चतुर्व्यूह (पुं),  नवव्यूह (पुं),  नवशक्ति (पुं),  षडङ्गजित् (पुं),  द्वादशमूल (पुं),  शतक (पुं),  दशावतार (पुं),  एकदृश् (पुं),  हिरण्यकेश (पुं),  सोम (पुं),  अहि (पुं),  त्रिधामन् (पुं),  त्रिककुद् (पुं),  त्रिपाद् (पुं),  मानञ्जर (पुं),  पराविद्ध (पुं),  पृश्निगर्भ (पुं),  अपराजित (पुं),  हिरण्यनाभ (पुं),  श्रीगर्भ (पुं),  वृषोत्साह (पुं),  सहस्रजित् (पुं),  ऊर्ध्वकर्मन् (पुं),  यज्ञधर (पुं),  धर्मनेमि (पुं),  असंयुत (पुं),  पुरुष (पुं),  योगनिद्रालु (पुं),  खण्डास्य (पुं),  शलिक (पुं),  अजित (पुं),  कालकुण्ठ (पुं),  वरारोह (पुं),  श्रीकर (पुं),  वायुवाहन (पुं),  वर्धमान (पुं),  चतुर्दंष्ट्र (पुं),  नृसिंहवपुस् (पुं),  अव्यय (पुं),  कपिल (पुं),  भद्रकपिल (पुं),  सुषेण (पुं),  समितिञ्जय (पुं),  क्रतुधामन् (पुं),  वासुभद्र (पुं),  बहुरूप (पुं),  महाक्रम (पुं),  विधातृ (पुं),  धार (पुं),  एकाङ्ग (पुं),  वृषाक्ष (पुं),  सुवृष (पुं),  अक्षज (पुं),  रन्तिदेव (पुं),  सिन्धुवृष (पुं),  जितमन्यु (पुं),  वृकोदर (पुं),  बहुशृङ्ग (पुं),  रत्नबाहु (पुं),  पुष्पहास (पुं),  महातपस् (पुं),  लोकनाभ (पुं),  सूक्ष्मनाभ (पुं),  धर्मनाभ (पुं),  पराक्रम (पुं),  पद्महास (पुं),  महहंस (पुं),  पद्मगर्भ (पुं),  सुरोत्तम (पुं),  शतवीर (पुं),  महामाय (पुं),  ब्रह्मनाभ (पुं),  सरीसृप (पुं),  वृन्दाङ्क (पुं),  अधोमुख (पुं),  धन्विन् (पुं),  सुधन्वन् (पुं),  विश्वभुज् (पुं),  स्थिर (पुं),  शतानन्त (पुं),  शरु (पुं),  यवनारि (पुं),  प्रमर्दन (पुं),  यज्ञनेमि (पुं),  लोहिताक्ष (पुं),  एकपाद् (पुं),  द्विपद (पुं),  कपि (पुं),  एकशृङ्ग (पुं),  यमकील (पुं),  आसन्द (पुं),  शिवकीर्तन (पुं),  शद्रु (पुं),  वंश (पुं),  श्रीवराह (पुं),  सदायोगिन् (पुं),  सुयामुन (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

विषधर
विषधर,  दन्दशूक,  पवनाशन,  सर्प,  सरीसृप,  उरुग,  व्याल,  भुजग,  भुजङ्ग,  कुम्भीनस,  पन्नग,  नाग,  भोगिन्,  अहि,  फणभृत्,  पृदाकु,  काकोदर,  कञ्चुकि,  चक्रिन्,  गूढपाद्,  द्विरसन,  काद्रवेय,  दर्वीकर,  अदृक्श्रुति,  भुजङ्गम,  आशीविष,  दीर्घपृष्ठ,  कुण्डलिन्,  जिह्मग
विषधरदन्दशूकपवनाशनसर्पसरीसृपोरुगव्याल-
भुजगभुजङ्गकुम्भीनसपन्नगनागभोगिनः ।
अहिफणभृत्पृदाकुकाकोदरकञ्चुकिचक्रिगूढपाद्, 
द्विरसनकाद्रवेयदर्वीकरदृक्श्रुतयो भुजङ्गमाः ॥ ६४० ॥
आशीविषो दीर्घपृष्ठः कुण्डली जिह्मगः स्मृतः ।
verse 3.1.1.640
page 0073

Vedic Reference

English

 Sarīsṛpa denotes in the Rigveda, ^1 and often later, ^2 any
‘creeping animal’ or ‘reptile.’
1) x. 162,  3.
2) Av. iii. 10,  6: xix. 7,  1
 48,  3,  etc.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सरीसृपः,  पुं,
   (कुटिलं सर्पतीति । सृप् + यड्लुक् + पचाद्यच् ।) सर्पः । इत्यमरः । १ । ८ । ७ ॥
(यथा,  महाभारते । ३ । २ । ३ ।“वनञ्च दोषबहुलं बहुव्यालसरीसृपम् ।परिक्लेशश्च वो मन्ये ध्रुवं तत्र भविष्यति ॥
” * ॥
जङ्गमे,  त्रि । इति स्वामी ॥
 यथा,  भागवते ।५ । १८ । २७ ।“पातुं न शेकुर्द्बिपदश्चतुष्पदः ।सरीसृपं स्थाणु यदत्र दृश्यते ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 सरीसृप पुंस्त्री० वक्रं सर्पति सृप--यङो लुक्,  अच् ।१ सर्पे अमरः । २ वृश्चिकादौ । ज्योतिषोक्तेषु ३ मीनवृ-श्चिककर्कटराशिषु “वृश्चिकराशिर्मुनिभिः सरीसृपत्वेननिर्दिष्टः” ज्यो० त० । “सृगपतिवशे तिष्ठन्त्येते विहायसरीसृपान्” ज्यो० त० बहुवचनात् मीनकर्कटयोर्ग्रहणम्

Capeller

German

 सरीसृप॑ schleichend,  kriechend. n.
  m.
  Kriechtier.

Grassman

German

 sarīsṛpá,  a.,  gleitend [vom Intens. von sṛp].
-ám gárbham (Leibesfrucht) {988, 3}.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.