| YouTube Channel

सम्पाति (sampAti)

 
शब्दसागरः
English
सम्पाति
f.
 (-तिः) The son of GARUDA, a fabulous bird.
E.
 सम्, पा intensi-
tive, to cherish or drink, अति Unādi
aff.
or सम् + पत्-णिच्-इन् ।
Capeller Eng
English
संपाति
m.
N.
 of a fabulous bird.
Yates
English
स-म्पाति (तिः) 2.
m.
 The son of
Garuḍa
a fabulous bird.
Wilson
English
सम्पाति
m.
 (-तिः) The son of GARUḌA, a fabulous bird.
E.
 सम्, पा intensitive, to cherish or drink, अति Uṇādi
aff.
Apte 1890
English
संपातिः N. of a fabulous bird, son of Garuḍa and elder brother of Jaṭāyu.
Monier Williams Cologne
English
सम्-पाति
m.
N.
 of a fabulous bird (the eldest son of Aruṇa or Garuḍa and brother of Jaṭāyu),
MBh.
R.
&c.
of a king,
MBh.
of a son of Bahugava and father of Ahaṃ-yāti (cf. सं-याति),
Hariv.
of a monkey,
R.
of a Rākṣasa, ib.
Monier Williams 1872
English
सम्-पाति, इस्, m., N. of a fabulous bird (the eldest
son of Garuḍa and elder brother of Jaṭāyu)
a proper
N., (also written सं-याति।)
Benfey
English
संपाति संपाति, i. e. सम्-पत् + इ,
m.
A fabulous bird, Mahāvīrac. 74, 1.
Apte Hindi
Hindi
सम्पातिः
पुं*
 - सम् + पत् + णिच + इन्
"एक पौराणिक पक्षी, गरुड़ का पुत्र, जटायु का बड़ा भाई"
L R Vaidya
English
saMpAti {% m. %} Name of a fabulous bird, brother of Jaṭāyu.
Mahabharata
English
Sampāti^1, a vulture, brother of Jaṭāyus. § 128 (Aṃśāvat.): I, 66, 2634 (with Jaṭāyus son of Aruṇa and Śyenī).--§ 425 (Hanūmad-Bhīmasaṃv.): III, 148, 11205 (all. to § 534).-§ 530 (Viśvāvasumokshaṇa): III, 279, 16045 (brother of Jaṭāyus).--§ 534 (Hanūmatpratyāg.): III, 282, 16245, 16248 (directed Hanūmat, etc., to Lankā).
Sampāti^2, a Kuru warrior. § 592 (Saṃśaptakavadhap.): --VII, 20, 804 (in the bosom of Droṇa's gāruḍa vyūha).
पुराणम्
English
सम्पाति १ / SAMPĀTI I. A bird. The elder brother of jaṭāyu.1) Birth. aruṇa and garuḍa were the sons born to prajāpati kaśyapa by his wife vinatā. Two sons named sampāti and jaṭāyu were born to aruṇa. (For further details see under jaṭāyu, para 1).2) sampāti in the rāmāyaṇa. Once sampāti and his younger brother jaṭāyu flew to the Sun. To protect his younger brother jaṭāyu who had neared the Sun, sampāti opened his wings which were burnt and he fell on the shore of the salt sea. At this time an army of the monkeys, with hanūmān at their head came there, in search of sītā. sampāti gave them directions of the path they were to follow. (Detailed story is given under rāma and Mālī
सम्पाति २ / SAMPĀTI II. A rākṣasa (giant). The son of kumbhīnadī the sister of kaikasī. (See under kaikasī).
सम्पाति ३ / SAMPĀTI III. A warrior who fought against the pāṇḍavas on the kaurava side. He took his place at the ‘hṛdaya’ (centre) of the garuḍavyūha set up by droṇa. (droṇa parva, Chapter 20, Verse 12).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सम्पातिः,
पुं,
 अरुणपुत्रः । स च जटायुषोऽग्रजोभ्राता । यथा, रामायणे । ४ । ५६ । २ ।“सम्पातिर्नाम नाम्ना तु चिरजीवी विहङ्गमः ।भ्राता जटायुषः श्रीमान् विख्यातबलपौरुषः ॥
”(यथा च तत्रैव गरुडवाक्ये । ३ । १४ । ३२ ।“द्वौ पुत्रौ विनतायास्तु गरुडोऽरुण एव च ।तस्माज्जातोऽहमरुणात् सम्पातिश्च ममाग्रजः ॥
”यथाच महाभारते । १ । ६६ । ७० ।“अरुणस्य भार्य्या श्येनी तु वीर्य्यवन्तौ महा-बलौ ।सम्पातिं जनयामास वीर्य्यवन्तं जटायुषम् ॥
”तथा तत्रैव । ३ । २७८ । १ ।“सखा दशरथस्यासीत् जटायुररुणात्मजः ।गृध्रराजो महावीरः सम्पातिर्यस्य सोदरः ॥
”अस्य पक्षदहन-विररणम् । यथा, रामायणे ।४ । ५८ । ४ -- ७ ।“पुरा वृत्रवधे वृत्ते स चाहञ्च जयैषिणौ ।आदित्यमुपयातौ खे ज्वलन्तं रश्मिमालिनम् ॥
आवृत्याकाशमार्गेण जवेन स्वर्गतौ भृशम् ।मध्यं प्राप्ते तु सूर्य्ये तु जटायुरवसीदति ॥
तमहं भ्रातरं दृष्ट्वा सूर्य्यरश्मिभिरर्द्दितम् ।पक्षाभ्यां छादयामास स्नेहात् परमविक्लवम् ॥
निर्दग्धपक्षः पतितो बिन्ध्येऽहं वानरर्षभाः ।अहमस्मिन् वसन् भ्रातुः प्रवृत्तिं नोपलक्षये ।जटायुषस्त्वेवमुक्तो भ्रात्रा सम्पातिना तदा ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सम्पाति
पु०
 सम् + पत--णिच्--इन् । जटायुयो ज्येष्ठभ्रातरिपक्षिभेदे रामा० । स्वार्थे क । तत्रैव । साम्पतिरिव का-यति कै--क । सम्पातिक गरुडज्येष्ठतनये शब्दमा० ।
Capeller
German
संपाति
m.
 N. eines fabelhaften Vogels.