समीरण (samIraNa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 समीरण m.
  (-णः)
	 1. Air,  wind.
	 2. A plant,  commonly Maruvaka.
	 3. A
traveller.
	 n.
  (-णं) Throwing.
 E.
  सम् completely,  ईर् to go,  aff.
   ल्युट् ।

Capeller Eng

English

 समीरण a.
  setting in motion,  exciting
 m.
  = prec.
 ,  also
the god of the wind. 

Yates

English

 समी_रण (णः) 1.
m.
  Idem
 a plant, 
Maruā
 a traveller.
n.
  Throwing.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   समीरण  samIraNa  adj.
   setting in motion  
   समीरण  samIraNa  adj.
   promoting   
   समीरण  samIraNa  adj.
   stimulating  
   समीरण  samIraNa  adj.
   causing activity   
   समीरण  samIraNa  m.
   breeze  
   समीरण  samIraNa  m.
   wind   
   समीरण  samIraNa  m.
   breath  
   समीरण  samIraNa  m.
   traveller   
   समीरण  samIraNa  m.
   marjoram or a similar plant  
   समीरण  samIraNa  m.
   air   
   समीरण  samIraNa  m.
   wind of the body  
   समीरण  samIraNa  n.
   throwing   
   समीरण  samIraNa  n.
   hurling     
            

Wilson

English

 समीरण
m.
  (-णः)
1 Air,  wind.
2 A plant,  commonly Marüa.
3 A traveller.
n.
  (-णं) Throwing.
E.
  सम् completely,  ईर to go,  aff.
   ल्युट्.

Apte

English

समीरणः [samīraṇḥ],  1 Air,  wind
 समीरणो नोदयिता भवेति व्यादिश्यते केन हुताशनस्य Ku.*
  3.21
1.8.

The breath.

A traveller.

N.
  of a plant (मरुबक).

Wind of the body (of which there are five).

Numbrer 'five.'-णम् Throwing,  sending forth.

Apte 1890

English

 समीरणः 1 Air,  wind
 समीरणो नोदयिता भवेति व्यादिश्यते केन हुताशनस्य Ku. 3. 21
 1. 8. 
2 The breath. 
3 A traveller. 
4 N. of a plant (मरुबक). 
णं Throwing,  sending forth. 

Monier Williams Cologne

English

 सम्-ईरण mfn.
   setting in motion,  causing activity,  stimulating,  promoting,  MBh.
  
 R.
 
 Car.

 सम्-ईरण m.
  (ifc.  f(आ). ) breeze,  wind,  air,  breath (also ‘the god of wind’),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 wind of the body (of which there are five See वायु),  Suśr.
 

 N.
  of the number ‘five’,  VarBṛS.
 

 a traveller,  L.
 

 marjoram or a similar plant,  L.
 

 सम्-ईरण (अम्),  n.
  setting in motion,  TPrāt.
  

 hurling,  throwing,  MBh.
  

Monier Williams 1872

English

 सम्-ईरण,  अस्,  m. breeze,  wind,  air
 the breath
a traveller
 the plant Maruvaka
 (अम्),  n. the act
of sending forth or emitting,  throwing.
—समीरण-
सहाय,  अस्,  आ,  अम्,  accompanied by the wind, 
fanned by the breeze (as a forest fire).

Benfey

English

 समीरण समीरण,  i. e. सम्-ईर् + अन, 
 I. m.
 
 1. Air,  Mālat. 148,  20
 wind, 
Arj. 4,  7.
 2. A traveller.
 3. A plant, 
commonly Maruvaka.
 II. n.
  Throw-
ing.

Apte Hindi

Hindi

समीरणः
पुं*
  - सम् + ईह् + ल्युट्
"हवा,  वायु"

समीरणः
पुं*
  - सम् + ईह् + ल्युट्
साँस

समीरणः
पुं*
  - सम् + ईह् + ल्युट्
यात्री

समीरणः
पुं*
  - सम् + ईह् + ल्युट्
"एक पौधे का नाम,  मरुबक"

समीरणम्
नपुं*
   - सम् + ईह् + ल्युट्
"फेंकना,  भेजना"

समीरणः
पुं*
  - सम्+ईर्+णिच्+ल्युट्
पाँच की संख्या

L R Vaidya

English

 samIraRa {% (I) m. %} 1. Air,  wind,  दरी मुखोत्थेन समीरणेन K.S.i.8,  R.vi.26
 2. a traveller
 3. a kind of plant (मरुबक).

 samIraRa {% (II) n. %} Throwing.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

७,  अग,  अचल,  अद्रि,  अनिल,  अश्व,  ऋषि,  कलत्र,  कुलाचल,  क्षितिभृत् क्ष्माधर,  क्ष्माभूत्,  गन्धन्वह,  गन्धवह,  गिरि,  घोटा,  छन्द,  छन्दस्,  तत्त्व,  तापस,  तुरग,  तुरङ्ग,  दिविचर,  द्वीप,  धरणिधर,  धराधर,  धरित्रीधर,  धातु,  धी,  नग,  पन्नग,  पर्वत,  पवन,  भय,  भूधर,  भूध,  भूभृत्,  मरुत्,  महीधर,  महीघ्र,  मातृका,  मारुत,  मुनि,  यति,  लोक,  वक्री,  वाजि,  वात,  वायु,  वार,  वासर,  व्यसन,  शिला,  शिलोच्चय,  शैल,  सप्त,  समीर,  समीरण,  स्थिर,  स्वर,  हय

Bopp

Latin

 समीरण m. (r. ईर् praef. सम् s. अन) id. A. 4. 7.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

मारुत
पु
मारुत,  समीरण
त्रिदशा मरुतः प्रोक्ता मारुतोऽपि समीरणः ।
verse 2.1.1.80
page 0013

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वायुः समीरसमिरौ पवनाशुगौ नभःश्वासो नभस्वदनिलश्वसनाः समीरणः ।
वातोऽहिकान्तपवमानमरुत्प्रकम्पनाः कम्पाङ्कनित्यगतिगन्धवहप्रभञ्जनाः ॥ ११०६ ॥
मातरिश्वा जगत्प्राणः पृषदश्वो महाबलः ।
मारुतः स्पर्शनो दैत्यदेवो झञ्झा स वृष्टियुक् ॥ ११०७ ॥
-wordlist-
 
वायु (पुं),  समीर (पुं),  समिर (पुं),  पवन (पुं),  आशुग (पुं),  नभःश्वास (पुं),  नभस्वत् (पुं),  अनिल (पुं),  श्वसन (पुं),  समीरण (पुं),  वात (पुं),  अहिकान्त (पुं),  पवमान (पुं),  मरुत् (पुं),  प्रकम्पन (पुं),  कम्पाङ्क (पुं),  नित्यगति (पुं),  गन्धवह (पुं),  प्रभञ्जन (पुं),  मातरिश्वन् (पुं),  जगत्प्राण (पुं),  पृषदश्व (पुं),  महाबल (पुं),  मारुत (पुं),  स्पर्शन (पुं),  दैत्यदेव (पुं),  झञ्झा (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

पवन
पवन,  श्वसन,  वायु,  मरुत्,  अनिल,  मारुत,  जगत्प्राण,  पृषदश्व,  पवमान,  प्रभञ्जन,  स्पर्शन,  वात,  नभस्वत्,  मातरिश्वन्,  समीर,  समीरण,  सदागति,  गन्धवह,  हरि,  महाबल
पवनः श्वसनो वायुर्मरुदनिलो मारुतो जगत्प्राणः ।
पृषदश्वः पवमानः प्रभञ्जनः स्पर्शनो वातः ॥ ७५ ॥
नभस्वान्मातरिश्वा च समीरश्च समीरणः ।
सदागतिर्गन्धवहो हरिः प्रोक्तो महाबलः ॥ ७६ ॥
verse 1.1.1.75
page 0010

नाममाला

Sanskrit

पवन,  पवमान,  वायु,  वात,  अनिल,  मरुत्,  समीरण,  गन्धवाह,  श्वसन,  सदागति,  नभस्वत्,  मातरिश्वन्,  चरण्यु,  जवन,  प्रभञ्जन
पवनः पवमानश्च वायुर्वातोऽनिलो मरुत् ।
समीरणो गन्धवाहः श्वसनश्च सदागतिः ॥ ६२ ॥
नभस्वान् मातरिश्वा च चरण्युर्जवनस्तथा ।
प्रभञ्जनः अस्य पर्यायपुत्रौ भीमाञ्जनात्मजौ ॥ ६३ ॥
verse 0.1.1.62
page 0033

Mahabharata

English

Samīraṇa^1 = Vāyu (the wind),  q.v.--Do.^2 = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 समीरणः,  पुं,
   (समीरयतीति । सम् + ईर + ल्युः ।)वायुः । (यथा,  कुमारे । १ । ८ ।“यः पूरयन् कीचकरन्ध्रभागान्दरीमुखोत्थेन समीरणेन ।उद्गास्यतामिच्छति किन्नराणांतानप्रदायित्वमिवोपगन्तुम् ॥
”)मरुवकः । इत्यमरः । २ । ४ । ७९ ॥
 पथिकः । इतिमेदिनी ॥
 (क्ली,   सं + ईर + ल्युट् । प्रेरणम् ।यथा,  महाभारते । ८ । ८४ । २३ ।“शराभिघाताच्च रुषा च राजन्स्वया च भासास्त्रसमीरणाच्च ॥
” * ॥
प्रेरके,  त्रि । यथा,  हरिवंशे । १०२ । २२ ।“सोऽपिबत् पाण्डुराभ्राभस्तत्कालं ज्ञातिभिर्वृतः ।वनान्तरगतो रामः पानं मदसमीरणम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 समीरण पु०
  सम् + ईर--ल्यु । १ वायौ २ मरुवकवृक्षे अमरः ३ पथिके मेदि० । भावे ल्युट् । सम्यगुक्तौ न०
  ।

Capeller

German

 समीरण bewegend,  anregend. m.
  Wind
o. Windgott. n.
  das Bewegen,  Schleudern. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.