सभा (sabhA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 सभा f.
  (-भा)
	 1. A house.
	 2. An assembly. a meeting.
	 3. A Court of
Justice.
	 4. A gambling-house.
	 5. A much frequented place.
 E.
  स
for सह together,  भा to shine,  affs. अङ् and टाप् ।

Capeller Eng

English

 सभा॑ f.
  house or hall for public meetings,  esp.
   
gambling-house,  council-chamber, 
court of justice,  court or
palace of a prince
 place of refuge,  asylum
 assembly,  society,  esp.
   
good society.

Yates

English

 सभा (भा) 1.
f.
  A house
 an assembly.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	 meeting
समागम 	-	 samAgama 	-	 m.
  	-	 meeting
मिलन 	-	 milana 	-	 n.
  	-	 meeting
मेलन 	-	 melana 	-	 n.
  	-	 meeting
सम्मेलनं करोति  { कृ } 	-	 sammelanaMkaroti{kR} 	-	 verb 	-	 holdameeting
मित्रमिलन 	-	 mitramilana 	-	 n.
  	-	 meetingthefriends
प्रतीप 	-	  pratIpa 	-	 adj.
  	-	 meeting
लग्न 	-	  lagna 	-	 adj.
  	-	 meeting
सञ्चरण 	-	  saJcaraNa 	-	 adj.
  	-	 meeting
सञ्चारिन् 	-	  saJcArin 	-	 adj.
  	-	 meeting
सङ्गिन् 	-	  saGgin 	-	 adj.
  	-	 meeting
समागमिन् 	-	  samAgamin 	-	 adj.
  	-	 meeting
संनिपातिन् 	-	  saMnipAtin 	-	 adj.
  	-	 meeting
सम्भावना 	-	  sambhAvanA 	-	 f.
  	-	 meeting
समिति 	-	  samiti 	-	 f.
  	-	 meeting
गोष्ठी 	-	  goSThI 	-	 f.
  	-	 meeting
परिषद् 	-	  pariSad 	-	 f.
  	-	 meeting
समागति 	-	  samAgati 	-	 f.
  	-	 meeting
समजज्या 	-	  samajajyA 	-	 f.
  	-	 meeting
समापत्ति 	-	  samApatti 	-	 f.
  	-	 meeting

सभा 	-	  sabhA 	-	 f.
  	-	 congregation
सङ्घ 	-	  saGgha 	-	 m.
  	-	 congregation
निकाय 	-	  nikAya 	-	 m.
  	-	 congregation
समाज 	-	  samAja 	-	 m.
  	-	 congregation
विदथ 	-	  vidatha 	-	 n.
  	-	 congregation
समर्य 	-	  samarya 	-	 n.
  	-	 congregation
कुल्य 	-	  kulya 	-	 adj.
  	-	  belonging to a congregation or corporation

सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	 society
समाज 	-	 samAja 	-	 m.
  	-	 society
गोष्ठी 	-	  goSThI 	-	 f.
  	-	 society
पर्षद् 	-	  parSad 	-	 f.
  	-	 society
सङ्गणिका 	-	  saGgaNikA 	-	 f.
  	-	 society
सङ्गति 	-	  saGgati 	-	 f.
  	-	 society
समिति 	-	  samiti 	-	 f.
  	-	 society
सङ्घ 	-	  saGgha 	-	 m.
  	-	 society
संसर्ग 	-	  saMsarga 	-	 m.
  	-	 society
उपगम 	-	  upagama 	-	 m.
  	-	 society
संवास 	-	  saMvAsa 	-	 m.
  	-	 society
साहचर्य 	-	  sAhacarya 	-	 n.
  	-	 society
मण्डल 	-	  maNDala 	-	 n.
  	-	 society
साहित्य 	-	  sAhitya 	-	 n.
  	-	 society
साह्य 	-	  sAhya 	-	 n.
  	-	 society
सभामध्ये 	-	  sabhAmadhye 	-	 ind.
  	-	  in society
सभान्तरे 	-	  sabhAntare 	-	 ind.
  	-	  in society
सभा 	-	  sabhA 	-	 f.
  	-	  good society
पङ्क्तिदोष 	-	  paGktidoSa 	-	 m.
  	-	 society-bane
नरसंसर्ग 	-	  narasaMsarga 	-	 m.
  	-	  human society

सभा 	-	  sabhA 	-	 f.
  	-	 council
परिषद् 	-	  pariSad 	-	 f.
  	-	 council
समिति 	-	  samiti 	-	 f.
  	-	 council
परिषद्य 	-	  pariSadya 	-	 m.
  	-	 councillor
परिषत्पुरुष 	-	  pariSatpuruSa 	-	 m.
  	-	 councilman
परिषद्या,  परिषन्महिला 	-	  pariSadyA,  pariSanmahilA 	-	 f.
  	-	 councilwoman
चिन्तावेश्मन् 	-	  cintAvezman 	-	 n.
  	-	 council room
परिषत्-पटल 	-	  pariSat-paTala 	-	 n.
  	-	 council board
परिषत्-पटल 	-	  pariSat-paTala 	-	 n.
  	-	 council table
युद्ध-परिषद् 	-	  yuddha-pariSad 	-	 f.
  	-	 council of war
परिषद्यता 	-	  pariSadyatA 	-	 f.
  	-	 councillorship
समास्ते  { सम् -आस् } 	-	  samAste  { sam -As } 	-	 verb 	-	  hold a council
समन्त्रयति  { सम्मन्त्र् } 	-	  samantrayati  { sammantr } 	-	 verb 	-	  hold a council
मन्त्रिßपरिषद् 	-	  mantrißpariSad 	-	 f.
  	-	  cabinet council
सभा 	-	  sabhA 	-	 f.
  	-	 council-chamber
मन्त्रगृह 	-	  mantragRha 	-	 n.
  	-	 council chamber
सदोगृह 	-	  sadogRha 	-	 n.
  	-	 council-chamber
शिष्टसभा 	-	  ziSTasabhA 	-	 f.
  	-	 council of state
शिष्टसभा 	-	  ziSTasabhA 	-	 f.
  	-	  advisory council
अधिविद्य-परिषद् 	-	  adhividya-pariSad 	-	 f.
  	-	  academic council

सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	 meeting
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	 society
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  palace
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  congregation
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  court of a king or of justice
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  large assembly-room or hall
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  conclave
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  council-chamber
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  social party
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  house for lodging and accommodating travellers 
 an eating-house
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  assembly
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  public audience
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  committee
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  good society
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  assemblage
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  place for public meetings
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  court
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  gambling-house
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  large assembly room
सभा 	-	 sabhA 	-	 f.
  	-	  council
संविधान-सभा 	-	  saMvidhAna-sabhA 	-	 f.
  	-	  Constituent Assembly

 
   सभा  sabhA f.
   council-chamber  
   मन्त्रगृह  mantragRha n.
   council chamber    
   सदोगृह  sadogRha n.
   council-chamber     
            

 
   सभा  sabhA f.
   house for lodging and accommodating travellers 
 an eating-house     
            

Wilson

English

 सभा
f.
  (-भा)
1 A house.
2 An assembly,  a meeting.
E.
  स for सह together,  भा to shine,  affs. अङ् and टाप्.

Apte

English

सभा [sabhā],  [सह भान्ति अभीष्टनिश्चयार्थमेकत्र यत्र गृहे Tv.]

An assembly,  a council,  conclave
 पण्डितसभां कारितवान् Pt.*
  1
 न सा सभा यत्र न सन्ति वृद्धाः H.*
  1.

Company,  society,  meeting,  large number.

Council chamber or hall
 ततः सभां करिष्यामि पाण्डवस्य यशस्विनीम् Mb.
 *  2.3.4
12.47.7.

A court of justice.

A public audience (modernlevee.)

A gambling-house.

Any room or place much frequented.

A house for lodging travellers (धर्मशाला).

An eating house.

Comp.
  आचारः the customs of society.

court-manners.

आस्तारः an assistant at an assembly.

a member of a society.-उचितः a learned Brāhmaṇa,  an educated person. -उद्देशः the neighbourhood of any place of meeting.-कारः the builder of a hall. -गृहम् an assembly-hall.

पतिः,  नायकः the president of a society,  chairman. 

the keeper of a gaming-house. -परिषद् the session of an assembly. -पालः the keeper of a public building or assembly. -पूजा worship or reverence paid to the audience. -मण्डपः an assembly hall. -मध्ये ind.
  in society. -योग्य a.
  suitable for society. -सद् m.
 

an assistant at an assembly or meeting.

a member of an assembly or meeting.

an assessor,  a juror. -साहः a victor in a debating hall.

Apte 1890

English

 सभा [सह भांति अभीष्टनिश्चयार्थमेकत्र यत्र गृहे Tv.] 1 An assembly,  a council,  conclave
 पंडितसभां कारितवाम् Pt. 1
 न सा सभा यत्र न संति वृद्धाः H. 1. 
2 Company,  society,  meeting,  large number. 
3 Council-chamber or hall. 
4 A court of justice. 
5 A public audience (modern levee). 
6 A gambling-house. 
7 Any room or place much frequented. 
Comp. 
आचारः {1} the customs of society. {2} court-manners. 
आस्तारः {1} an assistant at an assembly. {2} a member of a society. 
उचितः a learned Brāhmaṇa,  an educated person. 
पतिः,  
नायकः {1} the president of a society,  chairman. {2} the keeper of a gaminghouse. 
पूजा worship or reverence paid to the audience. 
सद् m. {1} an assistant at an assembly or meeting. {2} a member of an assembly or meeting. {3} an assessor,  a juror. 

Monier Williams Cologne

English

 सभा॑ f.
  (of unknown derivation,  but probably to be connected with 7. स
 ifc.  also सभ,  n.
 
 cf.
   Pāṇ.
  ii,  4,  23 &c.
  ,  and एक-सभ॑) an assembly,  congregation,  meeting,  council,  public audience,  RV.
   &c.
   &c.
  

 social party,  society,  good society (See comp. )

 Society (personified as a daughter of Prajāpati),  AV.
  

 a place for public meetings,  large assembly-room or hall,  palace,  court of a king or of justice,  council-chamber,  gambling-house &c.
  ,  ib.

 a house for lodging and accommodating travellers,  Mn.
  
 MBh.
  
 &c.
  
 an eating-house (See महा-स्°).

 सभा [cf.   Goth.
  sibja
 Germ.
   sippa,  Sippe
 Angl.Sax.  sibb
 Eng.
  god-sib,  gossip. ]

Monier Williams 1872

English

 सभा सभा,  f. (said to be fr. rt. 1. भा
with स,  because people,  सह भान्ति,  ‘appear
together’ at a place of meeting),  an assembly,  con-
gregation,  meeting,  company,  society,  good society
Society (personified as a daughter of Prajā-pati)
 a
council,  council-chamber,  hall
 a court of justice
a court,  palace [cf. राज-स्°]
 a public audience, 
levee
 a gaming room,  gambling house
 any
house or large room or frequented place.
—सभा-
चातुर्य,  अम्,  n. politeness in society.
—सभाचार
(°भा-आच्°),  अस्,  m. the customs or usages of society, 
court-manners.
—सभा-धैर्य,  अम्,  n. boldness in
company.
—सभा-नर,  अस्,  m. a proper N.
—स-
भा-नायक,  अस्,  or सभा-पति,  इस्,  m. the president
of an assembly,  chairman
 the keeper of a gaming
house.
—सभा-पर्वन्,  अ,  n.,  N. of the second book
of the Mahā-bhārata (which describes the holding of
a great assembly at Hastināpura and the gambling
between Yudhi-ṣṭhira and Śakuni,  in which the
former staked and lost all his possessions,  including
his territory and his wife Draupadī).
—सभा-पूजा, 
f. respect or reverence paid to the audience (in the
prelude of a drama).
—सभा-मण्डन,  अम्,  n. the
adorning or arranging of an assembly-room.
—सभा-
वशकर,  अस्,  ई,  अम्,  controlling or influencing an
assembly.
—सभा-सद्,  त्,  m. one who sits at an
assembly,  a member of any society or company, 
an assistant at an assembly or meeting
 (in law) an
assessor,  one who sits in a court of justice,  a judge.
—सभा-सह,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. one who restrains
or rules an assembly.
—सभा-सिंह,  अस्,  m.,  N. of
a king.
—सभास्तार (°भा-आस्°),  अस्,  m. an assistant
at an assembly,  one of a society or company.
—सभा-
स्थ,  अस्,  आ,  अम्,  being at an assembly or court
 (अस्), 
m. one who sits in an assembly
 a courtier.
—स-
भोचित (°भा-उच्°),  अस्,  आ,  अम्,  fit for an assembly, 
fit for good society
 (अस्),  m. a learned Brāhman, 
any learned or educated person.
—सभोद्देश (°भा-
उद्°),  the neighbourhood of any place of meeting
the precincts of a house,  &c.

Macdonell

English

 सभा sabhā́,  f.
  assembly hall,  gambling house
 🞄assembly,  company
 court of a king 🞄or of justice (C.)
 travellerʼs shelter,  refuge,  🞄cabin (C.): —°,  palace,  court,  temple,  assembly 🞄or company of (C.): -gata,  pp. appearing 🞄in court
 -gṛha,  n.
  assembly hall.

Benfey

English

 सभा सभा,  f.
 
 1. An assembly,  Man. 
8,  11
 council,  Rām.  2,  63,  36,  Seramp
 2. A much frequented place,  Man.  9, 
264.
 3. A court of justice,  Man.  8,  12
Pañc. iii. d. 109.
 4. A house.
 5. A
palace,  Johns. Sel. 94,  57
 Rājat. 5,  391.
 -- Comp.
  राजसभा,  i. e.
राजन्-,  f.
  a
royal assembly,  a court,  Lass. 2,  2.
स्त्री-सभ,  n.
  an assembly of females.
ह्रस्व-सभा,  f.
  a small hall
 cf. 
सभ्य।

Hindi

विधानसभा

Apte Hindi

Hindi

सभा
स्त्री*
  - सह भान्ति अभीष्टनिश्चयार्थमेकत्र यत्र गृहे
"जलसा,  परिषद,  गुप्तसभा"

सभा
स्त्री*
  - सह भान्ति अभीष्टनिश्चयार्थमेकत्र यत्र गृहे
"समिति,  समाज,  सम्मिलन,  बड़ी संख्या"

सभा
स्त्री*
  - सह भान्ति अभीष्टनिश्चयार्थमेकत्र यत्र गृहे
"परिषद्-कक्षा,  या सभा भवन"

सभा
स्त्री*
  - सह भान्ति अभीष्टनिश्चयार्थमेकत्र यत्र गृहे
न्यायालय

सभा
स्त्री*
  - सह भान्ति अभीष्टनिश्चयार्थमेकत्र यत्र गृहे
सार्वजनिक जलसा

सभा
स्त्री*
  - सह भान्ति अभीष्टनिश्चयार्थमेकत्र यत्र गृहे
जूआ खाना

सभा
स्त्री*
  - सह भान्ति अभीष्टनिश्चयार्थमेकत्र यत्र गृहे
कोई भी स्थान जहाँ लोग प्रायः आते जाते हों

सभा
स्त्री*
  - "सह+भा+क+टाप्, सहस्य सः"
यात्रियों के लिए अतिथिशाला

सभा
स्त्री*
  - "सह+भा+क+टाप्, सहस्य सः"
भोजनशाला

L R Vaidya

English

 saBA {% f. %} 1. An assembly,  a council,  न सा सभा यत्र न संति वृद्धाः Hit.i.
a much frequented place
a court of justice
a public audience,  a levee
a gambling house.

Bopp

Latin

 सभा f. (ut videtur,  BAH. e स cum et भा lumen)
1) domus.
2) conventus,  coetus. HIT. 7. 7. 10.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

समिति
स्त्री
समिति,  सभा,  संयुग,  अवनि,  समय,  सङ्ग्राम
सभा समितिरित्युक्ता समितिः संयुगावनी ।
समितिः समयो ज्ञेयः सङ्ग्रामः समितिर्मतः ॥ ७६ ॥
verse 1.1.1.76
page 0006

Indian Epigraphical Glossary

English

 sabhā (SII 2
 SITI
 ASLV),  same as mahāsabhā
 the body
of the Mahājanas
 the assembly of a Brāhmaṇa village of the
Tamil-speaking area,  such an assembly of a non-Brāhmaṇa
village being called ūr
 local assembly of a Brāhmaṇa village
same as Tamil kuṟi.
(EI 22),  the Buddhist saṅgha.

Lanman

English

 sabhā́,  f. house or hall for public meetings, 
 esp. gambling-house
 assembly,  19^3
society,  19^1. [orig.,  perhaps,  ‘family’:
cf. Goth. sibja,  ‘relationship, ’ AS. sibb, 
‘relationship,  related’
 Old Eng. god-sib, 
‘related in God, ’ i. e. ‘a sponsor in baptism, ’
Eng. gossip,  ‘sponsor,  familiar friend, 
tattler’
 Ger. Sipp,  masc.,  ‘relative, ’
Sippe,  fem.,  ‘relationship,  kindred.’]

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  सभा,  परिषद्,  समितिः
noun
 
विचार-विमर्शार्थं जनानाम् एकत्रीकरणम्।
 "सभायां भिन्नान् विषयान् अधिकृत्य विचार-विमर्शः जातः।"

Synonyms:
  सभा,  परिषत्,  गोष्ठी,  समितिः
noun
 
जनानाम् औपचारिकः सङ्घः।
 "सभायाम् उपस्थितानां सर्वेषाम् अहं हार्दिकम् अभिनन्दनं करोमि।"

Synonyms:
  सभा,  घटा,  परिषद्,  पर्षद्
noun
 
कस्यचित् विशेषस्य कार्यस्य कृते जनानां सम्मेलनम्।
 "अहं सज्जनानां सभायां भागं ग्रहीतुं गच्छामि।"

Synonyms:
  सभा,  गोष्ठी,  परिषद्,  संनयः
noun
 
एकस्थाने समागताः बहवः जनाः।
 "निर्वाचनसमये स्थाने स्थाने सभाः दृश्यन्ते।"

Synonyms:
  सभा,  परिषत्,  समितिः,  संसत्,  आस्थानी,  सदः
noun
 
विचारविनिमयार्थे सम्मिलिताः जनाः।
 "कृषकाणां सभायां कृषकस्य विकल्पविषये विचारविनिमयः कृतः।"

Synonyms:
  गृहम्,  गेहम्,  उद्वसितम्,  वेश्म,  सद्म,  निकेतनम्,  निशान्तम्,  नत्स्यम्,  सदनम्,  भवनम्,  अगारम्,  सन्दिरम्,  गृहः,  निकायः,  निलयः,  आलयः,  वासः,  कुटः,  शाला,  सभा,  पस्त्यम्,  सादनम्,  आगारम्,  कुटिः,  कुटी,  गेबः,  निकेतः,  साला,  मन्दिरा,  ओकः,  निवासः,  संवासः,  आवासः,  अधिवासः,  निवसति,  वसति,  केतनम्,  गयः,  कृदरः,  गर्तः,  हर्म्यम्,  अस्तम्,  दुरोणे,  नीलम्,  दुर्याः,  स्वसराणि,  अमा,  दमे,  कृत्तिः,  योनिः,  शरणम्,  वरूथम्,  छर्दिछदि,  छाया,  शर्म,  अजम्
noun
 
मनुष्यैः इष्टिकादिभिः विनिर्मितं वासस्थानम्।
 "गृहिण्या एव गृहं शोभते।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khab
१) कुल २) गृह ३) ४) पुरी ५) सभा ६) सूचिका ७) सूची

khos pa
सभा

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
सभ्याः सदस्याः पार्षद्याः सभास्ताराः सभासदः ॥ ४८० ॥
सामाजिकाः सभा संसत्समाजः परिषत्सदः ।
पर्षत्समज्यागोष्ठ्यास्था आस्थानं समितिर्घटा ॥ ४८१ ॥
-wordlist-
 
सभ्य (पुं),  सदस्य (पुं),  पार्षद्य (पुं),  सभास्तार (पुं),  सभासद (पुं),  सामाजिक (पुं),  सभा (स्त्री),  संसद् (स्त्री),  समाज (पुं),  परिषद् (स्त्री),  सदस् (स्त्री),  पर्षद् (स्त्री),  समज्या (स्त्री),  गोष्ठी (स्त्री),  आस्था (स्त्री),  आस्थान (क्ली),  समिति (स्त्री),  घटा (स्त्री)

--source--
 
गेहभूर्वास्तु गेहे तु गृहं वेश्म निकेतनम् ॥ ९८९ ॥
मन्दिरं सदनं सद्म निकाय्यो भवनं कुटः ।
आलयो निलयः शाला सभोदवसितं कुलम् ॥ ९९० ॥
धिष्ण्यमावसथं स्थानं पस्त्यं संस्त्याय आश्रयः ।
ओको निवास आवासो वसतिः शरणं क्षयः ॥ ९९१ ॥
धामागारं निशान्तं च कुट्टिमं त्वस्य बद्धभूः ।
-wordlist-
 
गेहभू (स्त्री),  वास्तु (पुंक्ली),  गेह (पुंक्ली),  गृह (पुंक्ली),  वेश्मन् (क्ली),  निकेतन (क्ली),  मन्दिर (स्त्रीक्ली),  सदन (क्ली),  सद्मन् (क्ली),  निकाय्य (पुं),  भवन (पुंक्ली),  कुट (पुं),  आलय (पुं),  निलय (पुं),  शाला (स्त्री),  सभा (स्त्री),  उदवसित (क्ली),  कुल (क्ली),  धिष्ण्य (क्ली),  आवसथ (क्ली),  स्थान (क्ली),  पस्त्य (क्ली),  संंस्त्याय (पुं),  आश्रय (पुं),  ओकस् (क्ली),  निवास (पुं),  आवास (पुं),  वसति (स्त्री),  शरण (क्ली),  क्षय (पुं),  धामन् (क्ली),  अगार (क्ली),  निशान्त (क्ली),  कुट्टिम (क्ली),  बद्धभू (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

समाज
समाज,  संसद्,  आस्थानी,  सभा,  परिषद्,  सदस्
समाजः संसदास्थानी सभा स्यात्परिषत्सदः ।
verse 4.1.1.745
page 0085

समिति
समिति,  सङ्गति,  सभा
समितिः सङ्गतिसभयोः ककुदं शृङ्गे विदुः प्रधानेऽपि ।
verse 5.1.1.821
page 0094

नाममाला

Sanskrit

परिषद्,  सभा,  आस्थान
परिषत्सभाऽस्थानपती राजसूयो नृपक्रतुः ॥ ११२ ॥
verse 0.1.1.112
page 0056

Tamil

ஸபா4 : சபை,  குழு,  சமாஜம்.

Mahabharata

English

Sabhā = Sabhāparvan. § 4 (Anukram.): I,  1,  88 (ºāraṇyaviṭaṅkarān,  sc. Bhāratadrumaḥ).

Vedic Reference

English

 Sabhā is the name of an ‘assembly’ of the Vedic Indians as
well as of the ‘hall’ where they met in assembly. It is often
mentioned in the Rigveda^1 and later, ^2 but its exact character is
not certain. The hall was clearly used for dicing, ^3 presumably
when the assembly was not transacting public business: a
dicer is called sabhā-sthāṇu,  ‘pillar of the assembly hall, ’ doubt-
less because of his constant presence there.^4 The hall also
served,  like the Homeric λέσχη,  as a meeting-place for social
intercourse and general conversation about cows and so forth, ^5
possibly for debates and verbal contests.^6
According to Ludwig, ^7 the Sabhā was an assembly not of all
the people,  but of the Brahmins and Maghavans (‘rich
patrons’). This view can be supported by the expressions
sabheya,  ‘worthy of the assembly, ’ applied to a Brahmin, ^8 rayiḥ
sabhāvān,  ‘wealth fitting for the assembly, ’^9 and so on. But
Bloomfield^10 plausibly sees in these passages a domestic use of
Sabhā,  which is recognized by the St. Petersburg Dictionary
in several passages^11 as relating to a house,  not to the assembly
at all. Zimmer^12 is satisfied that the Sabhā was the meeting-
place of the village council,  presided over by the Grāmaṇī.
But of this there is no trace whatever. Hillebrandt^13 seems
right in maintaining that the Sabhā and the Samiti cannot be
distinguished,  and that the reference to well-born (su-jāta)^14
men being there in session is to the Āryan as opposed to the
Dāsa or Śūdra,  not to one class of Āryan as opposed to the
other. Hillebrandt also sees in Agni ‘of the hall’ (sabhya) a
trace of the fire used in sacrifice on behalf of the assembly
when it met.^15
Women did not go to the Sabhā, ^16 for they were,  of course, 
excluded from political activity. For the Sabhā as a court-
house,  cf. Grāmyavādin. There is not a single notice of the
work done by the Sabhā.
1) vi. 28,  6
 viii. 4,  9
 x. 34,  6. Cf.
sabhā-saha,  ‘eminent in the assembly, ’
x. 71,  10.
2) Av. v. 31,  6
 vii. 12,  1,  2
 viii. 10,  5
xii. 1,  56
 xix. 55,  6
 Taittirīya Saṃ-
hitā,  i. 7,  6,  7
 Maitrāyaṇī Saṃhitā, 
iv. 7,  4
 Vājasaneyi Saṃhitā,  iii. 45
xvi. 24
 xx. 17
 Taittirīya Brāhmaṇa, 
i. 1,  10,  6
 Śatapatha Brāhmaṇa,  ii. 3, 
2,  3
 v. 3,  1,  10
 Kauṣītaki Brāhmaṇa, 
vii. 9,  etc.
3) Rv. x. 34,  6
 Av. v. 31,  6
 xii. 3,  46
(here dyūta is used in place of Sabhā).
4) Vājasaneyi Saṃhitā,  xxx. 18
 Tait-
tirīya Brāhmaṇa,  iii. 4,  16,  1,  with
Sāyaṇa's note. Zimmer,  Altindisches
Leben,  172,  inclines to see in the formula
(Vājasaneyi Saṃhitā,  iii. 45
 xx. 17
Taittirīya Saṃhitā,  i. 8,  3,  1
 Kāṭhaka
Saṃhitā,  ix. 4
 Maitrāyaṇī Saṃhitā, 
i. 10,  2) ‘what sin we have committed
in the village,  the jungle,  the Sabhā’
a reference to attacks on the great
(Mahīdhara on Vājasaneyi Saṃhitā, 
iii. 45),  or partiality in deciding dis-
putes (Mahīdhara,  ibid.,  xx. 17). But
it may refer to gambling or other non-
political activity,  as Eggeling,  Sacred
Books of the East,  12,  398,  takes it, 
though he renders it differently,  ibid., 
44,  265.
5) Rv. vi. 28,  6. Cf. viii. 4,  9. So
in Av. vii. 12,  2,  the assembly is hailed
as nariṣṭā,  ‘merriment.’ But the same
hymn (vii. 12,  3) contains a clear refer-
ence to serious speech in the Sabhā.
For the blending of serious political
work and amusement,  cf. Tacitus, 
Germania,  22.
6) So Zimmer,  op. cit.,  174,  takes
sabheya in Rv. ii. 24,  13.
7) Translation of the Rigveda,  3,  253-
256. He quotes for this view Rv.
viii. 4,  9
 x. 71,  10 (passages which
are quite vague). Cf. also Rv. vii. 1,  4
Av. xix. 57,  2.
8) Rv. ii. 24,  13. Cf. i. 91,  20
 Av.
xx. 128,  1
 Vājasaneyi Saṃhitā,  xxii. 22, 
etc. Max Müller,  Sacred Books of the
East,  32,  276,  sees in sabheya the im-
plication of ‘courtly manners, ’ but this
is rather doubtful
 manner is not con-
spicuous in Vedic society as in Homeric.
9) Rv. iv. 2,  5
 in i. 167,  3,  sabhāvatī
is applied to ‘speech, ’ or perhaps to
yoṣā,  ‘woman.’
10) Journal of the American Oriental
Society,  19,  13.
11) Av. viii. 10,  5 (where the sense
is,  however,  clearly ‘assembly’
 see
viii. 10,  6)
 Taittirīya Saṃhitā,  iii. 4, 
8,  6
 Taittirīya Brāhmaṇa,  i. 1,  10,  3
Chāndogya Upaniṣad,  viii. 14 (but here
the sense is certainly ‘assembly hall, ’
see v. 3,  6,  where the king is described
as going to the assembly hall: sabhā-ga)
The exact sense given by the St. Peters-
burg Dictionary is the ‘society room’
in a dwelling-house.
12) Altindisches Leben,  174. But he
ignores Śatapatha Brāhmaṇa,  iii. 3,  4, 
14
 Chāndogya Upaniṣad,  v. 3,  6, 
which show that the king went to the
Sabhā just as much as to the Samiti, 
and he cannot adduce any passage to
show that the Grāmaṇī presided.
13) Vedische Mythologie,  2,  123-125.
14) Rv. vii. 1,  4.
15) Agni is sabhya,  Av. viii. 10,  5
xix. 55,  6. For the Rv.,  see iii. 23,  4
v. 3,  11
 vii. 7,  5.
16) Maitrāyaṇī Saṃhitā,  iv. 7,  4.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  172-
174.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  सभा
Root:  सभा
Gender:  स्त्री
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ court
⇒ palace
⇒ meeting
⇒ council
⇒ society
⇒ conclave
⇒ assembly
⇒ committee
⇒ assemblage
⇒ congregation
⇒ social party
⇒ good society
⇒ gambling-house
⇒ council-chamber
⇒ public audience
⇒ large assembly room
⇒ place for public meetings
⇒ large assembly-room or hall
⇒ court of a king or of justice
⇒ house for lodging and accommodating travellers 
 an eating-house
Shloka(s): 
2|7|15|1 ► समज्या परिषद्गोष्ठी सभासमितिसंसदः। (ब्रह्मवर्गः)
2|7|15|2 ► आस्थानी क्लीबमास्थानं स्त्रीनपुंसकयोः सदः॥ (ब्रह्मवर्गः)
3|3|88|1 ► आस्थानी यत्नयोरास्था प्रस्थोऽस्त्री सानुमानयोः। (नानार्थवर्गः)
3|3|153|2 ► निर्यासेऽपि कषायोऽस्त्री सभायां च प्रतिश्रयः॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|7|15|1 ⇢ समज्या (समज्या) (स्त्री)
➠ 2|7|15|1 ⇢ परिषत् (परिषद्) (स्त्री) ⇒ group, circle, meeting, council, conclave, audience, assembly, besetting, surrounding
➠ 2|7|15|1 ⇢ गोष्ठी (गोष्ठी) (स्त्री) ⇒ club, meeting, society, assembly, fellowship, partnership, association, family connection, family connections
➠ 2|7|15|1 ⇢ सभा (सभा) (स्त्री) ⇒ court, palace, meeting, council, society, conclave, assembly, committee, assemblage, congregation, social party, good society, gambling-house, council-chamber, public audience, large assembly room, place for public meetings, large assembly-room or hall, court of a king or of justice, house for lodging and accommodating travellers 
 an eating-house
➠ 2|7|15|1 ⇢ समितिः (समिति) (स्त्री) ⇒ war, herd, plot, flock, league, battle, meeting, council, society, likeness, sameness, assembly, encounter, assembling, association, hostile meeting, coming together, rule of life or conduct
➠ 2|7|15|1 ⇢ संसत् (संसद्) (स्त्री) ⇒ session, congress, parliament, advisory body, multitude number, sitting together, assembly meeting, advisory committee, one who sits together, court of justice or of a king, one who sits at or takes part in a sacrifice
➠ 2|7|15|2 ⇢ आस्थानी (आस्थानी) (स्त्री)
➠ 2|7|15|2 ⇢ आस्थानम् (आस्थान) (नपुं) ⇒ base, site, place, ground, assembly, assembly room, hall of audience
➠ 2|7|15|2 ⇢ सदाः (सदस्) (स्त्री)
➠ 2|7|15|2 ⇢ सदः (सदस्) (नपुं)
➠ 3|3|88|1 ⇢ आस्था (आस्था) (स्त्री) ⇒ prop, zeal, hope, stay, care, state, assent, regard, support, promise, assembly, condition, confidence, consideration, place or means of abiding
➠ 3|3|153|2 ⇢ प्रतिश्रयः (प्रतिश्रय) (पुं) ⇒ help, house, asylum, refuge, shelter, dwelling, assembly, almshouse, assistance, jaina-monastery, place of refuge, place of sacrifice, receptacle recipient, place where food is given away
Related word(s): 
जातिः ➡ मानवनिर्मितिः
परा_अपरासंबन्धः ➡ पानसभा
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ सामाजिकाः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 सभा,  स्त्री,
   (सह भान्ति शोभन्ते यत्रेति । भादीप्तौ + भिदादित्वात् अधिकरणे अङ् । सहस्यसः ।) सह भान्ति अत्र । मज्लिस् इति पार-सीक भाषा । पञ्चायित इति हिन्दी भाषा ।मिटिं इति इङ्गरेजी भाषा । तत्पर्य्यायः ।समज्या २ परिषत् ३ गोष्ठी ४ समितिः ५संसत् ६ आस्थानी ७ आस्थानम् ८ सदः ९समाजः १० । इत्यमरः ॥
 पर्षत् ११ इति जटा-धरः ॥
 तल्लक्षणादि यथा । मनुः ।“यस्मिन् देशे निषीदन्ति विप्रा वेदविदस्त्रयः ।राज्ञः प्रतिकृतो विद्वान् ब्राह्मणस्तां सभांविदुः ॥
” * ॥
विद्वत्संहतावपि सभापर्य्यायपरिषच्छब्दमाहस एव ।“त्रैविद्यो हैतुकस्तर्की निरुक्तो धर्म्मपाठकः ।त्रयश्चाश्रमिणः पूर्व्वे परिषत् स्याद्दशावराः ॥
”त्रैविद्यः त्रिवेदपारगः । हैतुकः सद्युक्ति-व्यवहारी । अतएवामरसिंहः । सभा सदसिसभ्ये च । अत्र भा दीप्तिः प्रकाशो ज्ञानमितियावत् । तया सह साक्षात् परम्परया वा वर्त्ततेइति सभा ॥
 * ॥
 कात्यायनः ।“कुलशीलवयोवृत्तवित्तवद्भिरधिष्ठितम् ।बणिगभिः स्यात कतिपयैः कुलवृद्धैरधिष्ठि-तम् ॥
”सद इति शेषः । इति व्यवहारतत्त्वम् ॥
 * ॥
सामाजिकः । द्यूतम् । एहम् । इति मेदिनी ।समूहः । इति हेमचन्द्रः ॥
 * ॥
 सभायां एकाकि-गमननिषेधो यथा,  --“नैकश्चरेत् सभां विप्रः समवायञ्च वर्ज्ज-येत् ॥
”इति कौर्म्मे उपविभागे १५ अध्यायः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 सभा स्त्री सह भान्ति अभीष्टनिश्चयार्थमेकत्र यत्र गृहे ।बहूनां समावेशनस्थाने २ तदधिष्ठायिजनसमूहे च अ-मरः “यस्मिन् देशे निषीदन्ति विप्रा वेदविदस्त्रयः ।राज्ञः प्रतिकृतो विद्वान् ब्राह्मणस्तां सभां विदुः” । विद्व-तसंहतावपि सभापर्य्यायपरिषच्छब्दमाह “त्रैविद्या०हैतुकस्तर्की निरुक्तो धर्मपाठकः । त्रयश्चाश्रमिणः पूर्वेपरिषत् स्याद्दशावरा” मनुः । ३ द्रूते ४ गृहे मेदि० ५ समूहेहेमच० । समूहपरत्वे ६ त० न०
  । दासीसभं नृपसभ-मित्यादि । व्यवहारदर्शनार्थसमास्थानञ्च वीरमि० दर्शितंयथा वृहस्पतिः “दुर्गमध्ये गृहं कुर्य्याज्जलवृक्षन्वितंपृथक् । प्राग्दिशि प्राङ्मुखीं तस्य लक्षण्याङ्कल्पयेत्स-भाम् । प्रतिमालेख्यदेवैश्च युक्तामग्न्यम्बुना तथा” इतिलक्षण्यां वास्तुशास्त्रोक्तलक्षणेन लक्षिताम् । अग्न्य-म्बुनेति समाहारद्वन्द्वः । सभाया धर्माभिकरणत्वंकात्यायन आह “धर्मशास्त्रानुसारेण अर्थशास्त्रवियेच-नम् । यत्राधिक्रियते स्थाने धर्माधिकरणं हि तदिति” ।तत्र सभ्योपवेशनमाह मनुः “यस्मिन् देशे इत्यादि” प्रागुक्तम्त्रय इत्युपलक्षणम् अधिकानामपि स्मृतत्वात् । तच्चवक्ष्यते । अधिकृतो विद्वान् प्राड्विवाकः अत्र प्रविशेत्सभाम् सभामेव प्रविश्येत्यादिवचनात् समा सुख्यव्यवहार-दर्शनख्यानम् । अन्यान्यमुख्यानि व्यवहारस्थनानावाक्या-दवगन्तष्यानि । “दश स्थानानि वादानां पञ्च चैवाब्रवीद्भृगुः । निर्णयं येन गच्छन्ति विवादं प्राप्य वादिनः ।आरण्यास्तु स्वकैः कुर्य्युः मार्थिकाः सार्थिकैस्तथा ।सैनिकाः सैनिकैरेव ग्रामेऽप्युभयवासिभिः । उभयानुम-तञ्चैव मृह्यते स्थानमीप्सितम् । कुलिकाः सार्थमुख्याश्चपुरग्रामनिवासिनः । ग्रामपौरगणश्रेण्याश्चातुर्विद्ययवर्गिणः । कुलानि कुलिकाश्चैव नियुक्ता नृपतिस्तथा”इति । स्वकैरारण्यवैः ग्रामेऽपीत्यपिशब्दाद् वे ग्रामे-ऽरण्यादौ च निवसन्ति ते उभयवासिभिर्निर्णयं कुर्य्यु-रुभयव्यवहराभिज्ञत्वात्तेषाम् कुलिकाः कुलश्रेष्ठाः ।सार्थो श्रामदेवयात्रादौ मिलितो जनसङ्घः तन्मुख्याःसार्थवाहादयः । पुरं मुख्यनगरम् तस्मादर्वाचीनोग्राम इति पुरग्रामनिवासिनोर्भेदः सार्थकुलिकादीनिपञ्च स्थानानि तानि चारण्याकादीनामेव,  ग्रामादीनिदश स्थानानि साधारणानि । ग्रामो ग्रामाकारेणावस्थि-तोजनः । पौरः पुरवासिनां समूहः “श्रेण्यो रज-काद्यष्टादश हीनजातयः । चातुर्विद्यः आन्विक्षिक्या-दिविद्याचतुष्टयोपेतः वर्गिणा गणप्रभृतयः । राज्ञःसभाप्रवेशस्तत्रैव दर्शितः । तत्र मनुः “व्यवहारान् दिव-क्षुस्तु ब्राह्मणैः सह पार्थिवः । मन्त्रज्ञैर्मन्त्रिभिश्चैव वि-नीतः प्रविशेत् सभाम् । तत्रासीनः स्थितो वापि पा-णिमुद्यम्य दक्षिणम् । विनीतवेषाभरणः प्रश्येत् का-र्य्याणि कार्य्यिणाम् । प्रत्यहं देशदृष्टैश्च शास्त्रदृष्टैश्चहेतुभिः । अष्टादशसु मार्गेषु निबद्धानि पृथक् पृ-थक् । धर्मासनमधिष्ठाय संवीताङ्गः समाहितः ।प्रणम्य लोकपालेभ्यः कार्य्यदर्शनमारभेत्” इति

Capeller

German

 सभा॑ f.
  Versammlungs-,  bes. Spielhaus, 
Fürstenhof,  Gerichtshalle,  Einkehr für
Reisende
 Versammlung,  Gesellschaft
von (—°).

Grassman

German

 sabhā́,  f. [vgl. Ku. Zeitschr. 〔4, 370〕],  1〉 Versammlung,  Schar der Versammelten,  z. B. zur Berathung,  zum Opfer oder zum Würfelspiel,  Versammlungssaal,  Spielhaus
 2〉 Stammgenossenschaft,  Stamm,  Sippe (s. sabhā́vat).
-ā́m 1〉 candrás yāti 〰 úpa (índrasya sákhā) {624, 9}
 〰 eti kitavás {860, 6}.
-ā́su 1〉 bṛhát vas váyas ucyate 〰 {469, 6}.

Burnouf

French

 सभा सभा f.
  maison. 
		 Assemblée,  réunion. 
सभापति m.
  maître d'une maison de jeu.
सभासद् m.
  personne assistant à une réunion. 
सभास्तार m.
  (स्तॄ) mms.

Stchoupak

French

 सभा-
 f.
  maison ou salle commune,  salle de réunion,  salle de jeux 
assemblée,  société 
 cour royale,  cour de justice,  palais,  salle du conseil
(royal) 
 hôtellerie.
°कार- ag. constructeur d'une salle,  etc.
°ग- ag. qui va dans une réunion. 
°नर- m.
  n.
  de 2 personnages.
°पति- m.
  président d'une assemblée,  du conseil 
 n.
  de Bhūtakarman. 
°परिषद्- f.
  séance,  session d'une assemblée,  du conseil.
°पर्वन्- nt. titre d'une section du MhBh.
°पाल- m.
  tenancier d'une maison de jeux.
°मण्डप- m.
  nt. salle de réunion. 
°वश-कर- a. qui surveille ou influence une assemblée.
°सद्- °सद- m.
  qui assiste ou participe à une assemblée,  membre
d'une société 
 juge.
सभाक्ष- m.
  n.
  d'un homme.
सभारण्य-विटङ्कवन्त्- a. qui a pour point culminant les Sabhā° et
Araṇya-parvan. 
सभावसर- m.
  l'occasion d'une assemblée.
सभास्तार- m.
  membre d'une assemblée,  du tribunal 
 partenaire (au
jeu).
सभोपविष्ट- a. v. qui préside une cour de justice.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.