| YouTube Channel

सन्देशः (sandezaH)

 
Apte Hindi
Hindi
सन्देशः
पुं*
 - सम् + दिश् + घञ्
"सूचना, समाचार, खबर"
सन्देशः
पुं*
 - सम् + दिश् + घञ्
"संदेश, संवाद"
सन्देशः
पुं*
 - सम् + दिश् + घञ्
"आज्ञा, आदेश"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 वार्ता, वृतान्तः, समाचारः, सन्देशः, सन्दिष्टः, सवादः, वृत्तम्, वर्तमानम्, प्रवृत्तिः, किंवदन्ती, उदन्तः, उदन्तकः, लोकवादः, लोकप्रवादः, जनवादः, जनश्रुतिः, वाचिकम्, सूचना
noun
घटनानां वृत्तान्तः यः आकाशवाणीदूरदर्शनादितः प्राप्तः।
"पूर्वं भवन्तः हिन्दीभाषायां विश्वस्य वार्ताः अश्रुण्वन्।"
Synonyms:
 सन्देशः, सन्दिष्टः, वार्ता, दूत्यम्, दौत्यम्, वृतान्तः, वाचिकम्, निर्देशः, निर्दिष्टम्, आदेशः, समाचारः, आज्ञा, शासनम्, शास्तिः, वक्तव्यम्, वचनम्, प्रेषः
noun
सोद्देश्यं लिखितः उक्तः वा वचनोपन्यासः।
"यदा भ्रातुः विवाहस्य सन्देशः प्राप्तः तदा सः मुदितः।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: सन्देशः
Root: सन्देश
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ सन्देशवचनम्
Meaning(s):
⇒ Message
Shloka(s):
2|4|25|1 ► आख्यायनी तु सन्देशो दिष्टं संवदनं च तत्। (अन्तरिक्षकाण्डः/शब्दाध्यायः)
2|4|25|2 ► संवादनं वाचिकं च वलना त्वतिचाटुवाक्॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/शब्दाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|4|25|1 ⇢ आख्यायनी (आख्यायनी) (स्त्री) ⇒ Message ⇒ सन्देशवचनम्
➠ 2|4|25|1 ⇢ सन्देशः (सन्देश) (पुं) ⇒ Message ⇒ सन्देशवचनम्
➠ 2|4|25|1 ⇢ दिष्टम् (दिष्ट) (नपुं) ⇒ Message ⇒ सन्देशवचनम्
➠ 2|4|25|1 ⇢ संवदनम् (संवदन) (नपुं) ⇒ Message ⇒ सन्देशवचनम्
➠ 2|4|25|2 ⇢ संवादनम् (संवादन) (नपुं) ⇒ Message ⇒ सन्देशवचनम्
Related word(s):
Tamil
Tamil
ஸந்தே3ச’: : செய்தி, உத்தரவு, கட்டளை, சமாசாரம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सन्देशः,
पुं,
 (सं + दिश + घञ् ।) संवादः !इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, मेघदूते । ७ ।“सन्देशं मे हर धनपतिक्रोधविश्लेषितस्यगन्तव्या ते वसतिरलका नाम यक्षेश्वराणाम् ॥
”)स्वनामख्यातमिष्टान्नविशेषश्च ॥
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“दिश अतिसर्जने”@} 2 अतिसर्जनम् = त्यागः, दानं च।
देशकः-शिका, देशकः-शिका, 3 दिदिक्षकः-क्षिका, देदिशकः-शिका
4 उपदेष्टा-ष्ट्री, देशयिता-त्री, दिदिक्षिता-त्री, देदिशिता-त्री
5 दिशन्-ती, देशयन्-न्ती, दिदिक्षन्-न्ती
-- देक्ष्यन्-न्ती-ती, देशयिष्यन्-न्ती-ती, दिदिक्षिष्यन्-न्ती-ती
-- दिशमानः, देशयमानः, दिदिक्षमाणः, देदिश्यमानः
देक्ष्यमाणः, देशयिष्यमाणः, दिदिक्षिष्यमाणः, देदिशिष्यमाणः
6 दिक्-दिग्-दिशौ-दिशः, दिशा
-- -- -- 7 दिष्टम्-दिष्टः-दिष्टवान्, देशितः, दिदिक्षितः, देदिशितः-तवान्
8 दिशः, 9 उपदेशी, प्रादेशिनी, देशः, दिदिक्षुः, देदिशः
देष्टव्यम्, देशयितव्यम्, दिदिक्षितव्यम्, देदिशितव्यम्
देशनीयम्, देशनीयम्, दिदिक्षणीयम्, देदिशनीयम्
देश्यम्, देश्यम्, दिदिक्ष्यम्, देदिश्यम्
10 ईषद्देशः-दुर्देशः-सुदेशः
-- -- -- दिश्यमानः, देश्यमानः, दिदिक्ष्यमाणः, देदिश्यमानः
11 देशः, 12 प्रादेशः, सन्देशः, उपदेशः, देशः, दिदिक्षः, देदिशः
देष्टुम्, देशयितुम्, दिदिक्षितुम्, देदिशितुम्
दिष्टिः, 13 दिष्टिः, देशना, दिदिक्षा, देदिशा
देशनम्, देशनम्, दिदिक्षणम्, देदिशनम्
दिष्ट्वा, देशयित्वा, दिदिक्षित्वा, देदिशित्वा
अतिदिश्य, उपदेश्य, प्रदिदिक्ष्य, प्रदेदिश्य
14 नाम्न्यादेशं नामादिश्य वा युध्यन्ते।
देशम् २ देष्ट्वा २ देशम् २ देशयित्वा २ दिदिक्षम् २ दिदिक्षित्वा २ देदिशम् २
देदिशित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (८४१)
02
=>
 (६-तुदादिः-१२८३। सक। अनि। उभ।)
03
=>
 [[१। सन्नन्तात् ण्वुलि, ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वे, ‘व्रश्च--’ (८-२-३६) इत्यादिना षत्वे, ‘षढोः कः सि’ (८-२-४१) इति तकारस्य ककारे च रूपमेवम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
04
=>
 [[२। तृचि, ‘व्रश्च--’ (८-२-३६) इत्यादिना शकारस्य षकारे, तकारस्य, ‘ष्टुना ष्टुः’ (८-४-४१) इति ष्टुत्वेन टकारे च रूपम्। एवं तव्यदादिष्वपि ज्ञेयम्।]]
05
=>
 [[३। शतरि, ‘तुदादिभ्यः--’ (३-१-७७) इति शः विकरणप्रत्ययः। तस्य शित्त्वेन सार्वधातुकत्वाद् ङिद्वद्भावातिदेशाच्चाङ्गस्य गुणो न। एवं शानजन्तेऽपि ज्ञेयम्।]]
06
=>
 [[४। ‘ऋत्विग्दधृक्स्रग्दिगुष्णिग्--’ (३-२-५९) इत्यादिना क्विन्नन्तो निपातितः। तेन, ‘क्विन्प्रत्ययस्य कुः’ (८-२-६२) इति शकारस्य कुत्वम्। व्रश्चादिषत्वस्यापवादोऽयम्। चर्त्वविकल्पः। ‘आपं चैव हलन्तानां यथा वाचा निशा दिशा।।’ इति भागुरिवचनात् स्त्रियां टाब् भवति।]]
07
=>
 [[५। दिष्टं = दैवम्। ‘दैवं दिष्टं भागधेयं भाग्यं--’ इत्यमरः। ‘क्तिच्क्तौ च संज्ञायाम्’ (३-३-१७४) इति संज्ञायां क्तप्रत्ययः।]]
08
=>
 [[६। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कप्रत्ययः।]]
09
=>
 [[७। ताच्छील्ये, साधुकारिणि वा णिनिप्रत्ययान्तोऽयम्।]]
10
=>
 [पृष्ठम्०७४७+ २४]
11
=>
 [[१। दिश्यतेऽनेनेति देशः = स्थलम्। ‘अकर्तरि च कारके संज्ञायाम्’ (३-३-१९) इति कर्मणि घञ्।]]
12
=>
 [[२। प्रदिश्यत इति प्रदेशः = अग्रभागः। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति संज्ञायां घञ्। ‘उपसर्गस्य घञ्यमनुष्ये बहुलम्’ (६-३-१२२) इति दीर्घः। तत्र ‘बहुलम्’ इत्युक्तेः प्रादेशः इत्यपि साधुः।]]
13
=>
 [[३। दिष्टिः = दैवम्। ‘क्तिच्क्तौ च संज्ञायाम्’ (३-३-१७४) इति संज्ञायां क्तिच्।]]
14
=>
 [[४। द्वितीयान्ते नामनि उपपदे, आङ्पूर्वकादस्मात् णमुल् भवति ‘नाम्न्यादिशि- ग्रहोः’ (३-४-५८) इत्यनेन। ‘तृतीयाप्रभृतीन्यन्यतरस्याम्’ (२-२-२१) इति समासविकल्पः।]]