| YouTube Channel

सदन (sadana)

 
शब्दसागरः
English
सदन
n.
(-नं)
1. A house.
2. Water.
3. Perishing, decaying.
4. Exhaus-
tion.
5. A sacrificial hall.
E.
षद् to go or perish,
aff.
युच् or ल्युट्
Capeller Eng
English
स॑दन
f.
causing settlement or stay.
n.
seat, place,
abode, home, house (adj. —° living in)
settling down, coming to rest.
Yates
English
सदन (नं)
n.
A house
water
pe-
rishing, exhaustion.
Wilson
English
सदन
n.
(-नं)
1 A house.
2 Water.
3 Perishing, decaying.
4 Exhaustion.
E.
षद to go or perish,
aff.
युच्.
Apte
English
सदनम् [sadanam], [सीदत्यस्मिन् सद् आधारे ल्युट्]
A house, palace, mansion.
Sinking down, decaying, perishing.
Languor
exhaustion, fatigue.
Water.
A sacrificial hall.
The abode of Yama.
Sitting, a seat.
Apte 1890
English
सदनं [सीदत्यस्मिन् सद् आधारे ल्युट्] 1 A house, palace, mansion.
2 Sinking down, decaying, perishing.
3 Languor
exhaustion, fatigue.
4 Water.
5 A sacrificial hall.
6 The abode of Yama.
7 Sitting, a seat.
Monier Williams Cologne
English
स॑दन mf(ई)n. causing to settle down or remain,
RV.
स॑दन
n.
a seat, dwelling, residence, house, home (often ifc.
=
‘abiding or dwelling in’),
RV.
&c.
&c.
settling down, coming to rest,
RV.
relaxation, exhaustion,
Suśr.
water (= उदक),
Naigh.
i, 12
the abode of sacrifice, sacrificial hall,
MW.
the abode of Yama, ib.
Monier Williams 1872
English
सदन, अम्, n. sinking or settling down, sitting,
a seat
a dwelling, residence, house, palace
the
abode of sacrifice, sacrificial hall
the abode of Yama
perishing, decaying
exhaustion
water (= उदक,
Naigh. 1. 12).
—सदना-सद्, त्, त्, त्, Ved. sitting
on a seat.
Macdonell
English
सदन sád-ana,
a.
(ī) causing to settle or 🞄remain (RV.¹)
n.
seat, place, abode, house, 🞄home
a.
dwelling in (—°).
Benfey
English
सदन सद् + अन,
n.
1. A house,
Pañc. ii. d. 64
a palace, Pañc. i. d.
352.
2. Decaying, perishing.
3. Ex-
haustion.
4. Water.
--
Comp.
राजस-
दन, i. e.
राजन्-,
m.
a palace.
Apte Hindi
Hindi
सदनम्
नपुं*
- सद् + ल्युट्
"घर, महल, भवन"
सदनम्
नपुं*
- सद् + ल्युट्
"म्लान होना, क्षीण होना, नष्ट होना"
सदनम्
नपुं*
- सद् + ल्युट्
"अवसाद, श्रान्ति, क्लान्ति"
सदनम्
नपुं*
- सद् + ल्युट्
हानि
सदनम्
नपुं*
- सद् + ल्युट्
यज्ञ-भवन
सदनम्
नपुं*
- सद् + ल्युट्
यम का आवास स्थान
L R Vaidya
English
sadana {% n. %} 1. A house, a palace
2. decaying, perishing
3. exhaustion
4. water
5. a sacrificial hall.
Bopp
Latin
सदन n. (r. सद् ire s. अन) domus, palatium. DR. 2. 4.
Lanman
English
sádana, n. seat
generalized, like Eng.
seat and Lat. sēdes, place (75^7), dwelling.
[√sad.]
Kridanta Forms
Sanskrit
सद् (ष॒दॢँ꣡ विशरणगत्यवसादनेषु - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = सदनम्
अनीयर् = सदनीयः - सदनीया
ण्वुल् = सादकः - सादिका
तुमुँन् = सत्तुम्
तव्य = सत्तव्यः - सत्तव्या
तृच् = सत्ता - सत्त्री
क्त्वा = सत्त्वा
ल्यप् = प्रसद्य
क्तवतुँ = सन्नवान् - सन्नवती
क्त = सन्नः - सन्ना
शतृँ = सीदन् - सीदन्ती
सद् (ष॒दॢँ꣡ विशरणगत्यवसादनेषु - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् = सदनम्
अनीयर् = सदनीयः - सदनीया
ण्वुल् = सादकः - सादिका
तुमुँन् = सत्तुम्
तव्य = सत्तव्यः - सत्तव्या
तृच् = सत्ता - सत्त्री
क्त्वा = सत्त्वा
ल्यप् = प्रसद्य
क्तवतुँ = सन्नवान् - सन्नवती
क्त = सन्नः - सन्ना
शतृँ = सीदन् - सीदन्ती / सीदती
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khang pa
१) आगार २) आवसथ ३) कुटिका ४) कुटी ५) गृह ६) गेह ७) धामन् ८) प्रासाद ९) भवन १०) मन्दिर ११) लयन १२) वेशमन् १३) शाला १४) संगीतिप्रासाद १५) सदन
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गेहभूर्वास्तु गेहे तु गृहं वेश्म निकेतनम् ९८९
मन्दिरं सदनं सद्म निकाय्यो भवनं कुटः
आलयो निलयः शाला सभोदवसितं कुलम् ९९०
धिष्ण्यमावसथं स्थानं पस्त्यं संस्त्याय आश्रयः
ओको निवास आवासो वसतिः शरणं क्षयः ९९१
धामागारं निशान्तं कुट्टिमं त्वस्य बद्धभूः
-wordlist-
गेहभू (स्त्री), वास्तु (पुंक्ली), गेह (पुंक्ली), गृह (पुंक्ली), वेश्मन् (क्ली), निकेतन (क्ली), मन्दिर (स्त्रीक्ली), सदन (क्ली), सद्मन् (क्ली), निकाय्य (पुं), भवन (पुंक्ली), कुट (पुं), आलय (पुं), निलय (पुं), शाला (स्त्री), सभा (स्त्री), उदवसित (क्ली), कुल (क्ली), धिष्ण्य (क्ली), आवसथ (क्ली), स्थान (क्ली), पस्त्य (क्ली), संंस्त्याय (पुं), आश्रय (पुं), ओकस् (क्ली), निवास (पुं), आवास (पुं), वसति (स्त्री), शरण (क्ली), क्षय (पुं), धामन् (क्ली), अगार (क्ली), निशान्त (क्ली), कुट्टिम (क्ली), बद्धभू (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आवास
आवास, आवसथ, गृह, भवन, स्थान, निशान्त, कुल, संस्त्याय, निलय, निकाय्य, उटज, गेह, कुट, मन्दिर, धिष्ण्य, धामन्, निकेतन, सदन, पस्त्य, वास्तु, क्षय, शाला, वेश्मन्, निवेशन, उदवसित, सद्मन्, ओकस्, शरण, अगार, निवसन, आलय
आवासावसथं गृहं भवनं स्थानं निशान्तं कुलं,
संस्त्यायो निलयो निकाय्यमुटजं गेहं कुटं मन्दिरम्
धिष्ण्यं धाम निकेतनं सदनं पस्त्यं वास्तु क्षयः
शाला वेश्म निवेशनोदवसिते प्रोक्ते सद्मौकसी २९१
शरणमगारं निवसनमालय एकार्थवाचकाः शब्दाः
verse 2.1.1.291
page 0035
नाममाला
Sanskrit
सदन, सद्म, भवन, धिष्ण्य, वेश्मन्, मन्दिर, गेह, निकेतन, आगार, निशान्त, निवृत, गृह, वसति, आवसथ, आवास, स्थान, धामन्, आस्पद, पद, निकाय, निलय, पस्त्य, शरण, आलय
सदनं सद्म भवनं धिष्ण्यं वेश्माथ मन्दिरम्
गेहं निकेतनागारं निशान्तं निवृतं गृहम् १३२
वसत्यावसथावासं स्थानं धामास्पदं पदम्
निकायं निलयं पस्त्यं शरणं विदुरालयम् १३३
verse 0.1.1.132
page 0067
Vedic Reference
English
Sadana. See Gṛha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
सदन,
क्ली,
(सीदन्त्यत्रेति सद् + अधिकरणेल्युट् गृहम् इत्यमरः
(यथा, रामा-यणे ६४ ३६ ।तिष्ठ मा मागमः पुत्त्रः यमस्य सदनं प्रति ।श्वो मया सह गन्तासि जनन्या समे-धितः
”)जलम् इति मेदिनी
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
सदन
न०
सीदत्यस्मिन् + सद--आधारे ल्युट् गृहे अमरः ।२ जले मेदि० भावे ल्युट् स्थितौ
न०
Capeller
German
स॑दन,
f.
zum Sitzen o. Verweilen bringend.
n.
das Niedersitzen, zur Ruhe
Kommen, Erschlaffung
Sitz, Stätte,
Heimat
adj. —° wohnend in.
Grassman
German
1. sádana, n. [von sad] Sitz, Ort des Sitzens oder des Aufenthaltes, Wohnsitz, Haus
insbesondere 2〉 mit Gen., oder 3〉 einem Adjectiv, welches genetivischen Sinn hat
4〉 von der Stätte des Gottesdienstes, wo sich die Götter niederlassen
5〉 das Sichniederlassen, zur Ruhe kommen. Vergl. nṛ-ṣádana u. s. w.
-am {104, 5}
{231, 4}
{265, 12}. 2〉 rayīṇā́m {96, 7}
{448, 2}
ródasīos {117, 10}
eṣām {265, 9}
vés {288, 6}
rāyás {288, 21}. 4〉 {783, 6} (śyenás yónim āsádam).
-āya 5〉 apā́m {919, 5}.
-āt 2〉 ṛtásya {164, 47}
{317, 3}
{552, 1}.
-e {148, 3} (nítye)
{264, 9} (bhū́mim sasattha)
{397, 12} (bṛ́haspátim sādayadhvam)
{639, 15}
{804, 2} (sī́dan)
{864, 2}. 2〉 vivásvatas {53, 1}
{268, 7}
{285, 3}
{838, 7}
{901, 1}
devásya {144, 2} (neben yónau)
pṛthivyā́s {452, 5}
ṛtásya {338, 4}
{569, 2}
{784, 6} (neben yónau)
{926, 10}
{1028, 4}
divás {552, 3}
devā́nām {633, 2}
inásya {789, 4}
svarī́ṇām {894, 7}
nas {969, 4}. 3〉 pā́rthive {169, 6}
{706, 5}
své {481, 5}. 4〉 {31, 17}
{95, 8}
{122, 6}
{189, 4} (priyé)
{306, 8}
{401, 1}
{540, 1}
{647, 5}
{837, 9} (neben sadhásthe).
-āni {803, 1}
{55, 6} (kṛtrímā). 2〉 asyās {113, 2}. 4〉 {181, 5}.
-eṣu 2〉 pṛthivyā́s {56, 6}
ṛtásya {225, 13}
mitrásya {798, 11}. 4〉 {317, 5}.
2. sádana, a. [von sad], das Niedersitzen, Einkehren (der Götter) bewirkend.
[N. s. f.] dī́dhitis {186, 11} (neben apiprā́ṇī).
Burnouf
French
सदन सदन
n.
(sfx. अन) résidence.
Eau.
Stchoupak
French
सदन-
nt. siège, résidence, endroit, patrie, demeure, maison
ifc.
résidant à.