| YouTube Channel

संस्तर (saMstara)

 
शब्दसागरः
English
संस्तर
m.
 (-रः)
1. A bed, a couch.
2. A bed made of leaves, &c.
3.
Sacrifice.
E.
 सम् before स्तृ to spread,
aff.
 अप् ।
Capeller Eng
English
संस्तर
m.
 a bed or couch of leaves or straw
cover,
veil
scattering or scattered mass
spreading, sacrificial act
(±यज्ञ°).
Yates
English
सं-स्तर (रः) 1.
m.
 A bed
bed of
leaves
sacrifice.
Wilson
English
संस्तर
m.
 (-रः)
1 A bed, a couch.
2 A bed made of leaves, &c.
3 Sacrifice.
E.
 सम् before स्तृ to spread,
aff.
 अप्.
Apte
English
संस्तरः [saṃstarḥ], 1 A bed, couch, layer
a bed of leaves
&c.
नवपल्लवसंस्तरे$पि ते
R.*
 8.57
नवपल्लवसंस्तरे यथा रचयिष्यामि तनुं विभावसौ
Ku.*
 4.34.
A sacrifice.
Propagation (of laws or customs).
Apte 1890
English
संस्तरः 1 A bed, couch, layer
a bed of leaves &c.
नवपल्लवसंस्तरेऽपि ते R. 8. 57
नवपल्लवसंस्तरे यथा रचयिष्यामि तनुं विभावसौ Ku. 4. 34.
2 A sacrifice.
Monier Williams Cologne
English
सं-स्तर a, °रण. See सं-√ स्तृ.
सं-स्तर b
m.
 (ifc. f(आ). ) a layer (of grass or leaves), bed, couch,
MBh.
Kāv.
&c.
a scattered mass (of flowers
&c.
 ),
MBh.
R.
a covering, cover, Kāvyād.
scattering, strewing (v.l. for -स्तरण),
Śak.
spreading, extension, propagation (of laws or customs),
Hariv.
a sacrifice or the ritual arrangements for a s° (generally ifc. , as in यज्ञ-स्°),
MBh.
R.
Monier Williams 1872
English
संस्तर सं-स्तर। See under सं-स्तृ।
सं-स्तर, अस्, m. a bed, couch
a bed made of
leaves, &c.
a sacrifice (or perhaps rather the ritual
arrangements for a sacrifice).
Benfey
English
संस्तर संस्तर, i. e. सम्-स्तृ + अ,
m.
1. A couch, a bed, Pañc. 117, 12
a
layer, MBh. 1, 4708.
2. Sacrifice, Rām.
1, 13, 23.
Apte Hindi
Hindi
संस्तरः
पुं*
 - सम् + स्तृ + अप्
"शय्या, पलंग, बिस्तर"
संस्तरः
पुं*
 - -
यज्ञ
L R Vaidya
English
saMstara {% m. %} 1. A couch, a bed, नवपल्लवसंस्तरेऽपि ते मृदु दूयेत यदंगमर्पितम् R.viii.57, K.S.iv.34
2. sacrifice.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
kun 'jug
१) आवेशन २) करण ३) विस्व ४) संस्तर
kun dang mthun par 'jug
करण / संस्तर
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अपटी काण्डपटः स्यात्प्रतिसीरा जवन्यपि ॥ ६८० ॥
तिरस्करिण्यथोल्लोचो वितानं कदकोऽपि च ।
चन्द्रोदये स्थुलं दूष्ये केणिका पटकुट्यपि ॥ ६८१ ॥
गुणलयनिकायां स्यात्संस्तरस्रस्तरौ समौ ।
-wordlist-
अपटी (स्त्री), काण्डपट (पुं), प्रतिसीरा (स्त्री), जवनी (स्त्री), तिरस्करिणी (स्त्री), उल्लोच (पुं), वितान (पुंक्ली), कदक (पुं), चन्द्रोदय (पुं), स्थूल (क्ली), दूष्य (क्ली), केणिका (स्त्री), पटकुटी (स्त्री), गुणलयनिका (स्त्री), संस्तर (पुं), स्रस्तर (पुं)
--source--
यज्ञो यागः सवः सत्त्रं स्तोमो मन्युर्मखः क्रतुः ।
संस्तरः सप्ततन्तुश्च वितानं बर्हिरध्वरः ॥ ८२० ॥
-wordlist-
यज्ञ (पुं), याग (पुं), सव (पुं), सत्त्र (क्ली), स्तोम (पुं), मन्यु (पुं), मख (क्ली), क्रतु (पुं), संस्तर (पुं), सप्ततन्तु (पुं), वितान (पुंक्ली), बर्हिस् (क्ली), अध्वर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
याग
याग, यज्ञ, क्रतु, स्तोम, सप्ततन्तु, मख, अध्वर, वितान, संस्तर, बर्हिस्, सव, सत्त्र
यागो यज्ञः क्रतुः स्तोमः सप्ततन्तुर्मखोऽध्वरः ।
वितानं संस्तरो बर्हिः सवः सत्त्रं च कथ्यते ॥ ४१४ ॥
verse 2.1.1.414
page 0048
संस्तर
संस्तर, प्रस्तर
संस्तरः प्रस्तरेऽप्युक्तो हनौ कुञ्जो रणे स्पशः ।
verse 5.1.1.818
page 0094
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
संस्तरः,
पुं,
 (संस्तीर्य्यते इति । सं + स्तॄ +अप् ।) शय्या । यज्ञः । इति हेमचन्द्रः ॥
पल्लवादिरचितशय्या । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, रघुः । ८ । ५७ ।“नवपल्लवसंस्तरेऽपि तेमृदु दूयेत् यदङ्गमर्पितम् ।तदिदं विषहिष्यते कथंवद बामोरु चिताधिरोहणम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
संस्तर
पु०
 सम् + स्तॄ--अप् । १ यज्ञे २ शथ्यायां हेमच० ३ पल्ल-वादिरचितशय्यायां च “नबपल्लवसंस्तरे यथेति” कुमारः
Capeller
German
संस्तर
m.
 Streu, das Bestreuen (auch
°ण
n.
 )
Lager, Decke.
Burnouf
French
संस्तर संस्तर
m.
 (स्तॄ) lit, couche.
Le lit de
kuśa de l'enceinte sacrée
le Sacrifice.
Stchoupak
French
सं-स्तर-
m.
 couche (d'herbe, de feuilles, etc.), jonchée
fait de
joncher, d'étendre, de s'étendre, d'avoir une grande extension ou portée
fait d'étendre le sacrifice, i. e. d'en accomplir les rites, sacrifice
-ण- nt. couche (d'herbe, etc.), jonchée, fait de joncher.