| YouTube Channel

ष्ट्यै (STyai)

 
शब्दसागरः
English
ष्ट्यै r. 1st cl. (स्त्यायति)
1. To sound.
2. To crowd or swarm.
3. To
envelope.
4. To spread about
also स्त्यै ।
Yates
English
ष्ट्यै स्त्यायति 1.
a. To sound, to
swarm
to envelope.
Wilson
English
ष्ट्यै r. 1st cl. (स्त्यायति)
1 To sound.
2 To crowd or swarm.
3 To envelope.
Monier Williams Cologne
English
ष्ट्यै See √ स्त्यै.
Monier Williams 1872
English
ष्ट्यै ष्ट्यै। See rt. स्त्यै।
Benfey
English
ष्ट्यै ष्ट्यै, see स्त्यै।
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 स्त्यै
मूलधातुः:
 ष्ट्यै
धात्वर्थः:
 शब्द-सङ्घातयोः
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 अनिट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 स्त्यायति
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ष्ट्यै, संहतौ । ध्वनौ । इतिकविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०पर०-अक०-अनिट् ।) अन्तःस्थाद्ययुक्तदन्त्य-वर्गाद्यमध्यः षयोगात् टः । तेन तष्ट्यौ । तष्ट्या-सति । ताष्ट्यायते । संहतिः समूहः । ष्ट्यायतिलोकः एकत्र समूहायते शब्दायते वा इत्यर्थः ॥
दन्त्यविधौ ष्ट्यैष्वक्कष्ठिवां वर्ज्जनान्न दन्त्यः । इतिदुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ष्ट्यै संहतौ ध्वतौ च अक०
भ्वा०
पर०
 अनिट् । स्त्यायति ।अस्त्यासीत् इत्येके । षत्यायति इत्येवेति ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
ष्ट्यै
मानकरूपान्तरम् - स्त्यै
स्त्यै शब्द, संघातयोः
- ष्ट्यायति स्त्यायति उभयोरुपदेशे उपादानाद् धात्वादेः षः सः (6164) नास्ति सत्यः प्रपूर्वस्य (6123) इति सम्प्रसारणम्, प्रस्त्योऽन्यतरस्याम् (8254) इति वा निष्ठानत्वम्-प्रस्तीतः प्रस्तीमः श्यास्त्या (उ0 246) इतीनच् स्त्येनः स्तेनयतेः (10279) स्तेनः स्त्यातेर्ड्रट् ( उ04165) स्त्री 880, 881
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ष्ट्यै शब्दसंघातयोः”@} 2 ‘शब्दसंघातयोर्धात्वोः स्त्यायत्येकस्य सो न षः।’ 3 इति देवः।
4 प्रस्तीमः-प्रस्तीतः, प्रस्तीमवान्-प्रस्तीतवान्, 5 प्रसंस्तीतः, 6 स्त्यातः-संस्त्यानः, 7 स्त्री, इति विशेषरूपाणि।
सामान्यरूपाणि भौवादिककायतिवत् 8 बोध्यानि।
9
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१८७३)
02
=>
 (१-भ्वादिः-९११। अक। अनि। पर।)
03
=>
 (श्लो। ७)
04
=>
 [[४। प्रपूर्वकस्यास्य निष्ठायाम्, ‘स्त्यः प्रपूर्वस्य’ (६-१-२३) इति यकारस्य सम्प्रसारणे, पूर्वरूपे, दीर्घे च, ‘प्रस्त्योऽन्यतरस्याम्’ (८-२-५४) इति निष्ठातकारस्य मकारादेश- विकल्पः। मकारादेशाभावपक्षे ‘संयोगादेरातो धातीर्यण्वतः’ (८-२-४३) इति निष्ठानत्वं न भवति
\n\n सम्प्रसारणस्य नित्यत्वात्, सम्प्रसारणे कर्तव्ये निष्ठानत्वस्यासिद्धत्वात्।]]
05
=>
 [[५। ‘प्रस्त्यः’ इत्येव वक्तव्ये ‘स्त्यः प्रपूर्वस्य’ (६-१-२३) इति वचनम्--प्रशब्दो यस्मात् धातूपसर्गसमुदायात् पूर्वः, तस्मादपि प्रसारणं भवतीति ज्ञापनार्थम्। तेन प्रसंस्तीतः इत्यत्रापि सम्प्रसारणादिकम्।]]
06
=>
 [[६। प्रभिन्नोपसर्गोपपदस्य शुद्धस्य च धातोः न सम्प्रसारणादिकम्। अत्र ‘संयोगादेरातो धातोर्यण्वतः’ (८-२-४३) इति निष्ठानत्वम्। अत्र सर्वत्रापि स्त्याधातुग्रहणेषु ‘ष्ट्यै’ इत्यस्य ‘स्त्यै’ इत्यस्य च ग्रहणं सर्वसम्मतम्। यदाह वामनः ‘सम्प्रसारणविधौ षोपदेशोऽप्ययं स्त्यारूपो गृह्यते’ (६-१-२३) इति।]]
07
=>
 [[७। ‘स्त्यायतेर्ड्रट्’ (पञ्च। उ। ४-१६५) इति ड्रट्प्रत्यये डित्त्वाट्टिलोपे वलि लोपे, टित्त्वात् ङीपि च स्त्री इति सम्पद्यते।]]
08
=>
 (२६३)
09
=>
 [पृष्ठम्१३५६+ २८]