| YouTube Channel

श्रन्थ (zrantha)

 
शब्दसागरः
English
श्रन्थ
m.
(-न्थः)
1. Loosening, liberating.
2. Looseness, flaccidity.
3. Ty-
ing, binding, stringing.
4. A name of VISHṆU.
E.
श्रन्थ् to tie, &c.,
aff.
अच् or घञ्
Yates
English
श्रन्थ (न्थः) 1.
m.
A name of
Vishnu
looseness
loosening
binding.
Spoken Sanskrit
English
श्रन्थ zrantha
m.
stringing together
श्रन्थ zrantha
m.
loosening
श्रन्थ zrantha
m.
looseness
श्रन्थ zrantha
m.
binding
श्रन्थ zrantha
m.
tying
श्रन्थ zrantha
m.
looseness
शिथिल zithila
n.
looseness
वैजात्य vaijAtya
n.
looseness
शैथिल्य zaithilya
n.
looseness
शिथिलत्व zithilatva
n.
looseness
श्लथत्व zlathatva
n.
looseness
वैरल्य vairalya
n.
looseness or openness
अनवस्थिति anavasthiti
f.
looseness of character
चाल cAla
m.
looseness of the teeth
दन्तचाल dantacAla
m.
looseness of the teeth
अनवस्थान anavasthAna
n.
unsteadiness or looseness of conduct
दन्तवैदर्भ dantavaidarbha
m.
looseness of the teeth through external injury
Wilson
English
श्रन्थ r. 9th cl. (श्रथ्नाति)
1 To set free, to let loose, to liberate.
2 To gladden, to delight frequently.
3 To string, to tie together. r. 1st and 10th cls. (श्रन्थति श्रन्थयति)
To arrange, to place in order.
श्रन्थ
m.
(-न्थः)
1 Loosening, liberating.
2 Looesness, flaccidity.
3 Tying, binding, stringing.
4 A name of VIṢṆU.
E.
श्रन्थ to tie, &c.,
aff.
अच्.
Apte
English
श्रन्थः [śranthḥ], 1 Loosening, liberating.
Looseness.
Binding, tying together.
N.
of Viṣṇu.
Apte 1890
English
श्रंथः 1 Loosening, liberating.
2 Looseness.
3 Binding, tying together.
4 N. of Viṣṇu.
Monier Williams Cologne
English
श्रन्थ
m.
(only
L.
) loosening, looseness
tying, binding, stringing together
N.
of Viṣṇu.
Monier Williams 1872
English
श्रन्थ, अस्, m. loosening, liberating
looseness,
flaccidity
tying, binding, stringing together
N. of
Viṣṇu.
Benfey
English
श्रन्थ श्रन्थ् + अ,
m.
1. Tieing.
2.
Untieing.
3. Viṣṇu.
Apte Hindi
Hindi
श्रन्थः
पुं*
- श्रन्थ् + घञ्
"ढीला करना, स्वतन्त्र करना "
श्रन्थः
पुं*
- श्रन्थ् + घञ्
ढीलापन
श्रन्थः
पुं*
- श्रन्थ् + घञ्
विष्णु
L R Vaidya
English
SraMTa {% m. %} 1. Loosening, liberating
2. an epithet of Vishṇu.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
श्रन्थ्
मूलधातुः:
श्रन्थ
धात्वर्थः:
विमोचन-प्रतिहर्षयोः, सन्दर्भे
गणः:
क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
श्रथ्नाति
धातुः:
श्रन्थ्
मूलधातुः:
श्रन्थ
धात्वर्थः:
सन्दर्भे
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
श्रन्थयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
आधृषीयः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
श्रन्थँ श्रन्थ मोचन, हर्षणयोः
- श्रन्थ्नाति श्रथ्नीते मेखला स्वयमेव शश्रन्थ शश्रन्थतुः श्रेथतुः श्रन्थिष्यति श्रथ्यात् अश्रन्थीत् अश्रन्थिष्ट मेखला स्वयमेव शिश्रन्थिषति शाश्रथ्यते श्रन्थना श्रन्थित्वा श्रथित्वा 41
श्रन्थँ श्रन्थ
मानकरूपान्तरम् - ग्रन्थँ
ग्रन्थ सन्दर्भे
- ग्रथ्नाति ग्रथ्नीते माला स्वयमेव अग्रन्थिष्ट माला स्वयमेव ग्रन्थिः अर्थभेदात् श्रन्थेः पुनः पाठः श्रथ्नाति 43, 44
श्रन्थँ श्रन्थ
मानकरूपान्तरम् - ग्रन्थँ
ग्रन्थ सन्दर्भे
- ग्रन्थयति ग्रन्थति अन्यत्र ग्रथ्नाति ग्रन्थते श्रन्थयति श्रन्थति अन्यत्र श्रन्थते श्रथ्नाति 281, 182
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
श्रन्थ, कि दर्भे वधे इति कविकल्पद्रुमः
(चुरा०-पक्षे भ्वा०-सक०-सेट् ।) कि, श्रन्थ-यति श्रन्थति दर्भो ग्रन्थनम् इति दुर्गा-दासः
श्रन्थ, मोक्षे प्रतिहृषि इति कविकल्पद्रुमः
(क्र्या०-पर०-सक०-सेट् ।) ग, श्रथ्नाति वत्संलोकः मोचयतीत्यर्थः श्रथ्नाति शिशुं लोकःपुनः पुनर्हर्षयति इत्यर्थः शश्रन्थ इति दुर्गा-दासः
श्रन्थः,
पुं,
(श्रथ्नाति मोचयति भक्तान् संसारा-दिति श्रन्थ + अच् ।) विष्णुः इति त्रिकाण्ड-शेषः
(श्रन्थ + भावे घञ् ।) श्रन्थधात्वर्थो-ऽप्यत्र
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
श्रन्थ ग्रन्थने बधे वा
चु०
उभ०
पक्षे
भ्वा०
पर०
सक०
सेट् ।श्रन्थयति-ते श्रन्थति अशश्रन्थत् अश्रन्थीत्
श्रन्थ माचने प्रतिहर्षे क्र्या० प०
सक०
सेट् श्रथ्नाति अश्रन्थीत्
श्रन्थ
पु०
श्रन्थ--भावे घञ् खथने कर्त्तरि अच् सर्वसी-वनकर्त्तरि विष्णौ त्रिका०
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
श्रन्थँ श्रन्थ विमोचन, हर्षयोः
- इतो द्वादश सेटः परस्मैपदिनश्च श्रथ्नाति श्रथित्वा श्रन्थित्वा यक्चिणोः प्रतिषेधे श्रन्थग्रन्थब्रूञात्मनेपदाकर्मकाणाम् उपसंख्यानम् (तु0 3189 वा0)-श्रथ्नीते माला स्वयमेव, अश्रन्थिष्ट श्रन्थिग्रन्थिदन्भिस्वञ्जीनां (तु0 126 काशिका) लिटः कित्त्वं, एत्वं चोपसंख्यायते-श्रेथुः चुरादौ श्रन्थ ग्रन्थ संदर्भे (10226) वा णिच्-श्रन्थयति श्रन्थति ग्रन्थयति ग्रन्थति भ्वादौ श्रथि शैथिल्ये, ग्रथि कौटिल्ये (129, 30)-श्रन्थते, ग्रन्थते 38
श्रन्थँ श्रन्थ
मानकरूपान्तरम् - ग्रन्थँ
ग्रन्थ संदर्भे
-(अर्थविवरणम्) संदर्भो बन्धनम्
श्रन्थयति, ग्रन्थयति श्रन्थति, ग्रन्थति भ्वादौ श्रथि शैथिल्ये, ग्रथि कौटिल्ये (129, 30) श्रन्थते, ग्रन्थते क्र्य्यादौ (944, 46) श्रथ्नाति, ग्रथ्नाति 280, 281
धातुवृत्तिः
Sanskrit
श्रन्थँ श्रन्थ (अर्थः) विमोचन, प्रतिहर्षयोः
एतदादयः खच्यन्ता उदात्ता उदात्तेतः, विष्णातिस्त्वनिट् क्लिश्नातिस्तु विकल्पितेट् इष्णातिरपि वार्त्तिककारमतेन तादौ ( श्रथ्नाति श्रथ्नासि श्रथ्नीमः श्रथ्नीवः) "अनिदिताम्''इति नलोपः क्ङिति (शश्रन्य श्रेथतुः श्रेथुः शश्रन्थिथ श्रेथथुः श्रेथ शश्रन्थ श्रेथिव श्रेथिम) "श्रन्थिग्रन्थिदमि'' इत्यादिनालिटः कित्त्वात् "अनिदिताम्'' इति नलोपः क्ङिति अत्र हरदत्तः "एत्वाभ्यासलोपावत्र वक्तव्यौ' इति अन्यथा "असिद्धवदत्र'' इति नलोपस्यासिद्धत्वादत एकहल्मध्यस्थत्वाभावान्न तौ स्याताम् ये तु श्रन्थादीनां कित्त्वविकल्पमिच्छन्ति तेषां शश्रन्थतुरित्याद्यपि इदं कित्त्वं पिद्वचनेष्वपीति सुधाकरः तन्मते (शश्राथ श्रेथिथ शश्रथ शश्राथ ) इति ( श्रन्थिता श्रन्थिष्यति श्रथ्नातु श्रथ्नीताम् श्रथान ) "हलः श्नःशानच् इति शानचि हेर्लुक् ( श्रथ्नानि अश्रथ्नात् अश्रथ्नीताम् अश्रथ्नाः अश्रथ्नीव श्रथ्नीयात् श्रथ्नीयाताम् ) आशिषि ( श्रथ्यात् श्रथ्यास्ताम् ) कित्त्वादनुनासिकलोपः, ( अश्रन्थीत् अश्रन्थिष्टाम् अश्रन्थिषुः) शिश्रन्थिषति शाश्रथ्यते शाश्रन्थीति शाश्रन्ति )"झरो झरि'' इति थलोपो विकल्पेन, लोपाभावे "खरि च'' इति चर्त्वेन थकारस्य तकारः ( श्रन्थयति अशश्रन्थत् ) कर्मकर्तरि "णिश्रन्थि'' इत्यादिना यक्चिणोनिषेधात् श्रथ्नीते मेखला स्वयमेव, अश्रन्थिष्ट मेखला स्वयमेवेति भवति ( श्रन्थना ) "ण्यासश्रन्थो युच्'' इति युच्प्रत्ययः ( प्रश्रथः हिमश्रथः ) "अवोधौद्मप्रश्रथहिमश्रथा'' इति निपातनाद्घञि नलोपो वृद्ध्यभावश्च ( श्रन्थित्वा श्रथित्वा ) "नोपधात्थफान्ताद्वा'' इति कित्त्वविकल्पः श्रन्थत इति शैथिल्ये शपि 39
श्रन्थँ श्रन्थ
मानकरूपान्तरम् - ग्रन्थँ
ग्रन्थ (अर्थः) सन्दर्भे
(श्रन्थयति ग्रन्थयति श्रन्थति ग्रन्थति ) "णिश्रन्थिग्रन्थि'' इति' वचनात् ग्रन्थयते स्वयमेवेति भवति श्रथ्नाति ग्रथ्नातीति श्नि, श्रथ्नते ग्रन्थतइति शैथिल्यकौटिल्ययोः शपि 296
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“श्रन्थ विमोचनप्रतिहर्षयोः”@} 2 ‘… सन्दर्भे’ इति केचित्।
प्रश्रथः--हिमश्रथः, 3 श्रन्थित्वा-श्रथित्वा, 4 5 श्रेथिवान्, 6 श्रन्थना इति विशेषरूपाणि।
इतराणि सर्वाण्यपि क्रैयादिकग्रथ्ना- तिवत् 7 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१७७०)
02
=>
(९-क्र्यादिः-१५१२। सक। सेट्। पर।)
03
=>
[[३। ‘नोपधात् थफान्ताद्वा’ (१-२-२३) इति कित्त्वविकल्पः। कित्त्वपक्षे ‘अनि- दिताम्--’ (६-४-२४) इति नकारलोपः।]]
04
=>
[पृष्ठम्१३२३+ २२]
05
=>
[[१। क्वसौ, ‘श्रन्थिग्रन्थि--’ (वा। १-२-६) इत्यादिना लिटः कित्त्वान्नलोपे, ‘एत्वा- भ्यासलोपावत्र वक्तव्यौ’ इति हरदत्तवचनात् एत्वाभ्यासलोपौ। ‘वस्वे- काज्--’ (७-२-६७) इतीट्।]]
06
=>
[[२। ‘ण्यासश्रन्थो युच्’ (३-३-१०७) इति युचि श्रन्थना।]]
07
=>
(४३७)
1 {@“श्रन्थ सन्दर्भे”@} 2 आधृषीयः।
आधृषीयग्रन्थयतिवत् 3 रूपाणि सर्वाणि ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१७७१)
02
=>
(१०-चुरादिः-१८३८। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(४३८)
Burnouf
French
श्रन्थ श्रन्थ
m.
action de lier, ligature
action de
delier, de mettre en liberté
Etat d'une chose lâche, détendue.
Viṣṇu.
श्रन्थन
n.
mms.
Action de tuer.