| YouTube Channel

शुनासीर (zunAsIra)

 
Capeller Eng
English
शु॑नासी॑र
m.
du.
N.
 of two Vedic gods presiding over
agriculture (Share and Plough)
sgl.
E.
 of Indra.
Monier Williams Cologne
English
शु॑ना-सी॑र
m.
du.
N.
 of two rural deities favourable to the growth of grain (prob. personifications of ‘share’ and ‘plough’
but identified by Yāska with Vāyu and Āditya, by others with Indra and Vāyu or Indra and Sūrya)
sg. (also written सुन्°)
N.
 of Indra (cf. वसुंधरा-शुन्°),
TS.
&c.
&c.
(pl. ) a partic. class of gods (also written सुन्°),
BhP.
Apte Hindi
Hindi
शुनासीरः
पुं*
 - -
इन्द्र का विशेषण
शुनासीरः
पुं*
 - -
उल्लू
L R Vaidya
English
SunAsI(SI)ra {% m. %} 1. An epithet of Indra
2. an owl.
नाममाला
Sanskrit
देवपति, सेन्द्रपति, स्वर्गवासपति, स्वर्गपति, नाकपति, नाकेन्द्र, शक्र, इन्द्र, शुनासीर, शतक्रतु, प्राचीनबर्हिस्, सुत्रामन्, वज्रिन्, आखण्डल, हरि, बलशत्रु, गोत्रशत्रु, पाकशत्रु, नमुचिशत्रु, वृत्रहन्, सहस्राक्ष, गीर्वाणेश, पुरन्दर, विडौजस्, अश्व, अप्सरोनाथ, वासव, हरिवाहन, मरुत्, मरुत्वत्, वृषन्, ऐरावणाधिप, शतमन्यु, तुराषाह्, पुरुहूत, कौशिक, संक्रन्दन, मघवन्, पुलोमारि, मरुत्सख
तत्पतिः शक्र इन्द्रश्च शुनासीरः शतक्रतुः ।
प्राचीनबर्हिः सुत्रामा वज्री चाखण्डलो हरिः ॥ ५७ ॥
शत्रुर्बलस्य गोत्रस्य पाकस्य नमुचेरपि ।
वृत्रहा च सहस्राक्षो गीर्वाणेशः पुरन्दरः ॥ ५८ ॥
विडौजाश्चाप्सरोनाथो वासवो हरिवाहनः ।
मरुतश्च मरुत्वाँश्च वृषा चैरावणाधिपः ॥ ५९ ॥
शतमन्युस्तुराषाट् च पुरुहूतश्च कौशिकः ।
संक्रन्दनोऽथ मघवान् पुलोमारिर्मरुत्सखः ॥ ६० ॥
verse 0.1.1.57
page 0032
Vedic Reference
English
Śunā-sīra, in the dual, occurs in the Rigveda^1 and later^2 as
the names of two agricultural deities, the personifications,
probably, of ‘the share and the plough, ’ as Roth^3 thinks.
1) iv. 57, 5. 8.
2) Av. iii. 17 5
Maitrāyaṇī Saṃhitā,
i. 7, 12
Vājasaneyi Saṃhitā, xii. 69,
etc.
3) St. Petersburg Dictionary, s.v. For
the native explanations, see Bṛhad-
devatā, v. 8 et seq., with Macdonell's
notes. Whitney, Translation of the
Atharvaveda, 116, 117, renders śunam
adverbially as ‘successfully.’
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शुनासीरः,
पुं,
 (शुनासीरौ वायुसूर्य्ये अस्य स्तइति । शुन । सीर + अर्शआद्यच् ।) इन्द्रः ।यथा, --“शुनाशीरो द्वितालव्यः शुनासीरो द्विदन्त्यकःतालव्यादिर्दन्त्थमध्यः शुनासीरश्च दृश्यते ॥
”इत्यमरटीकायां भरतः ॥
(यथा, तैत्तिरीयसंहितायाम् । १ । ८ । ७ । १ ।“इन्द्राय शुनासीराय पुरोडाशमिति ॥
” * ॥
वायुसूर्य्यौ । इति निघण्टुः । ५ । ३ ॥
“शु-शब्दार्थ-विशिष्टात् शुन गतौ इत्यस्मात् इगुपधलक्षणःकः । क्षिप्रं गच्छत्यन्तरिक्षमिति शुनो वायुःयद्वा, शु-शब्दोपपदान्नयतेर्गतिकर्मणः अन्ये-ष्वपि दृश्यते इति डः । भाष्ये तु शु एतदर्थतोनिर्वचनं प्रायेण । सर्त्तेः ‘डिण्डीरवानीरगभीरगम्भोर-कुम्भीर-शीरकाश्मीरजम्बीरकीरतीरा-दयः’ इति ईरन्-प्रत्ययष्टिलोपश्च निपात्यते ।सदा सरणात् सीर आदित्यः । शुनञ्च सीरञ्चदेवताद्वन्द्वे च इत्यङ् ।” इति तट्टीकायां देव-राजयज्वा ॥
* ॥
इन्द्रवायू । यथा, ऋग्वेदे । ४ ।५७ । ९ ।“शुनासीरा शुनमस्मासु धत्तम् ॥
”)“हे शुनासीरा इन्द्रवाय्वादित्यौ वा ।” इति ।तद्भाष्ये सायणः )
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शुनासीर
पु०
 सुष्ठुनासीरं यस्य पृषो० । १ इन्द्रे २ पेचके चपृषो० तस्य रूपत्रयम् द्विरूपकोषे उक्तं यथा“शुनाशोरो द्वितालव्यः सुनासीरो द्विदन्त्यकः । तालव्या-दिर्दन्त्यमध्यः शुनासीरश्च दृश्यते” ।
Capeller
German
शु॑नासी॑र
m.
 Du. Bez. zweier Ackergenien.
Grassman
German
śunā-sīra, m., Bezeichnung zweier Ackergenien. Hier ist sīra der personificirte Pflug. Da in dem Verse und Liede, wo diese Zusammenfügung vorkommt, śuná als n. überall nur Wachsthum, Gedeihen der Saaten bezeichnet, so kann śuna m. hier nur der Gedeihenschaffende sein, welcher dabei wol als der Lenker des Pfluges aufgefasst wird.
-au [V.] {353, 5}.
śunā-sīra:
-ā [V.] {353, 8}.
Stchoupak
French
शुना-सीर-
m.
 Indra
pl.
n.
 d'une classe d'êtres divins.
°शरासन- nt. arc-en-ciel.