शीत (zIta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 शीत mfn.
   (-तः-ता-तं)
	 1. Cold,  chilly,  frigid.
	 2. Idle,  lazy.
	 3. Cold,  dull, 
apathetic,  stupid.
	 4. Decocted,  boiled.
	 n.
  (-तं)
	 1. Cold,  coldness.
	 2.
Water.
	 3. Cold weather or the six months of the rainy,  dewy and
cold seasons.
	 4. Cinnamon. 
	 m.
  (-तः)
	 1. A small tree,  (Cordia myxa.)
2. A kind of ratan,  (Calamus fasciculatus.)
	 3. A plant,  (Marsilea
quadrifolia.)
	 4. The Nimba-tree.
	 5. Camphor.
	 6. The cold season. 
f.
  (-ता)
	 1. The wife of RĀMA.
	 2. A furrow.
 E.
  श्यै to go,  aff.
   क्त
 the
fem.  form more usually occurs सीता,  q. v.

Capeller Eng

English

 शीत॑ a.
  cold,  cool
 n.
  cold,  frost. 

Yates

English

 शीत (तं) 1.
n.
  Cold,  coldness
 wa-
ter.
a. Cold
 idle,  dull.
m.
 
Name of a tree. 1.
f.
  Wife of
Rāma
 a furrow.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

शीत 	-	 zIta 	-	 adj.
  	-	 frigid
शीत 	-	 zIta 	-	 adj.
  	-	 cold
शीत 	-	 zIta 	-	 adj.
  	-	  boiled
शीत 	-	 zIta 	-	 adj.
  	-	  sluggish
शीत 	-	 zIta 	-	 adj.
  	-	  apathetic
शीत 	-	 zIta 	-	 adj.
  	-	  indolent
शीत 	-	 zIta 	-	 adj.
  	-	  dull
शीत 	-	 zIta 	-	 adj.
  	-	  chilly
शीत 	-	 zIta 	-	 adj.
  	-	  cool
शीत 	-	 zIta 	-	 m.
  	-	  kind of dUrvA grass
शीत 	-	 zIta 	-	 m.
  	-	  rattan plant  [ Calamus Rotang - Bot. ]
शीत 	-	 zIta 	-	 m.
  	-	  another kind of grass
शीत 	-	 zIta 	-	 m.
  	-	  neeem tree   [ Azadirachta Indica - Bot. ]
शीत 	-	 zIta 	-	 m.
  	-	  camphor
शीत 	-	 zIta 	-	 m.
  	-	  Assyrian Plum plant  [ Cordia Myxa - Bot. ]
शीत 	-	 zIta 	-	 n.
  	-	  Cassia bark  [ Laurus Cassia - Bot. ]
शीत 	-	 zIta 	-	 n.
  	-	  coldness
शीत 	-	 zIta 	-	 n.
  	-	  cold weather
शीत 	-	 zIta 	-	 n.
  	-	  cold water

 
   शीत  zIta  adj.
    frigid    
   हैम  haima  adj.
    frigid     
   तुहित  tuhita adj.
   frigid   
   जड  jaDa adj.
   frigid    
   तुषार  tuSAra adj.
   frigid   
   शिशिर  zizira adj.
   frigid    
   सुषीम  suSIma adj.
   frigid   
   सुशीतल  suzItala adj.
   frigid    
   निःस्नेह  niHsneha adj.
   frigid   
   कामशून्य  kAmazUnya adj.
   frigid    
   नैःस्नेह्य  naiHsnehya n.
   frigidity  
   जल  jala n.
   frigidity   
   शैत्य  zaitya n.
   frigidity     
            

 
   शीत  zIta m.
   neeem tree   [ Azadirachta Indica - Bot. ]

Wilson

English

 शीत
mfn.
   (-तः-ता-तं)
1 Cold,  chilly,  frigid.
2 Idle,  lazy.
3 Cold,  dull,  apathetic,  stupid.
4 Decocted,  boiled.
n.
  (-तं)
1 Cold,  coldness.
2 Water.
3 Cold weather or the six months of the rainy,  dewy and cold seasons.
m.
 
(-तः) A small tree,  (Cordia myxa.)
2 A kind of ratan,  (Calamus fasciculatus.)
3 A plant,  (Marsilea quadrifolia.)
4 The Nīmb tree.
5 Camphor.
f.
  (-ता)
1 The wife of RĀMA.
2 A furrow.
E.
  श्यै to go,  aff.
   क्त,  the fem.  form more usually occurs सीता,  q.
v.

Apte

English

शीत [śīta],  a.
  [श्यै-क्]

Cool,  cold,  frigid
 तव कुसुमशरत्वं शीतरश्मित्वमिन्दोः Ś.*
  3.2.

Dull,  sluggish,  apathetic,  sleepy.

Dull,  lazy,  stupid.

तः A kind of reed.

The Nimba tree.

The cold season (n.  also).

Camphor.

तम् Cold,  coldness,  chillness
 आः शीतं तुहिनाचलस्य करथोः K. P.*
   1.

Water.

Cinnamon. 

Phlegm,  one of the three humours of the body (कफ)
 शीतोष्णे चैव वायुश्च त्रयः शारीरजा गुणाः Mb.
 *  12.16.11.

Comp.
  अंशुः the moon
 वक्त्रेन्दौ तव सत्ययं यदपरः शीतांशुरुज्जृम्भते K. P.*
   1.

camphor. -अदः a kind of affection or diseased state of the gums. -अद्रिः the Himālaya mountain.  -अश्मन् m.
  the moon stone. -आकुल,  -आर्तa.  pinched or benumbed with cold,  shivering. -उत्तमम् water.

करः the moon. 

camphor. -कालः the cold season,  winter. -कालीन a.
  wintry. -कुम्भः the fragrant oleander. -कृच्छ्रः,  -च्छ्रम् a kind of religious penance. -क्षारः refined borax. -गन्धः white sandal.-गात्रः a kind of fever.

गुः the moon. 

camphor.

चम्पकः a lamp.

a mirror. -दीधितिः the moon. -द्युतिः the moon
 शीतद्युतेर्मण्डलम् Sūkti.62. -पङ्कः rum. 

पित्तम् a tumour caused by a chill.

increase of bile caused by cold. -पुष्पः the Śireeṣa tree. -पुष्पकम् benzoin.  -प्रभः camphor. -फलः Ficus Glomerata (Mar.  उंबर). -भानुः the moon.  -भीरुः a kind of jasmine (Arabian).

मयूखः,  मरीचिः,  रश्मिः the moon. 

camphor. -मूलकम् the root of the Uśīra q. v.  -रम्यः a lamp. -रसः spirituous liquor made from the unboiled sugar-cane juice. -रुच् m.
 ,  -रुचिः the moon
 प्रतिवासरं सुकृतिभिर्ववृधे विमलः कलाभिरिव शीतरुचिः Ki.*
  6.2. -वल्कः theUdumbara tree. -वीर्यकः the fig-tree. -वृष्टिः a variety of gem
 Kau. A.
 2.11. -शिवः the Śamee tree.

(वम्) rock-salt.

borax. -शूकः barley. -सहः the Pīlu tree. -स्पर्श a.
  cooling.

Apte 1890

English

 शीत a. [श्यै-क्त] 1 Cool,  cold,  frigid
 तव कुसुमशरत्वं शीतरश्मित्वमिंदोः Ś. 3. 2. 
2 Dull,  sluggish,  apathetic,  sleepy. 
3 Dull,  lazy,  stupid. 
तः 1 A kind of reed. 
2 The Nimba tree. 
3 The cold season (n. also). 
4 Camphor. 
तं 1 Cold,  coldness chillness
 आः शीतं तुहिनाचलस्य करयोः K. P. 10. 
2 Water. 
3 Cinnamon. 
Comp. 
अंशुः {1} the moon: वक्त्रेदौ तव सत्ययं यदपरः शीतांशुरुज्जृंभते K. P. 10. {2} camphor. 
अदः a kind of affection or diseased state of the gums. 
अद्रिः the Himālaya mountain. 
अश्मन् m. the moonstone. 
आकुल,  
आर्त a. pinched or benumbed with cold,  shivering. 
उत्तमं water. 
करः {1} the moon. {2} camphor. 
कालः the cold season,  winter. 
कालीन a. wintry. 
कुंभः the fragrant oleander. 
कृच्छ्रः,  
च्छ्रं a kind of religious penance. 
क्षारः refined borax. 
गंधः white sandal. 
गुः {1} the moon. {2} camphor. 
चंपकः {1} a lamp. {2} a mirror. 
दीधितिः the moon. 
पुष्पः the Sirīsha tree. 
पुष्पकं benzoin. 
प्रभः camphor. 
भानुः the moon. 
भीरुः a kind of jasmine (Arabian) 
मयूखः,  
मरीचिः,  
रश्मिः {1} the moon. {2} camphor. 
मूलकं the root of the Uśīra q. v. 
रम्यः a lamp. 
रुच् m. the moon. 
वल्कः the Udumbara tree. 
वीर्यकः the fig-tree. 
शिवः the Śamī tree. (
वं) {1} rocksalt. {2} borax. 
शूकः barley. 
सहः the Pīlu tree. 
स्पर्श a. cooling. 

Monier Williams Cologne

English

 शीत॑ a mf(आ॑)n.  (fr.  श्यै
 cf.
   शीन) cold,  cool,  chilly,  frigid (with ind.
 p.
  of √ कृ either शीतं कृत्य,  or कृत्वा g. साक्षादि),  RV.
   &c.
   &c.
  

 dull,  apathetic,  sluggish,  indolent,  L.
 

 boiled (=  क्वथित
 शीत prob. w.r. for शृत),  L.
 

 शीत॑ m.
  Calamus Rotang,  L.
 

 Cordia Myxa and Latifolia,  L.
 

 Azadirachta Indica,  L.
 

 =
  असन-पर्णी and पर्पटा,  L.
 

 camphor,  L.
 

 शीत॑ n.
  cold,  coldness,  cold weather,  L.
 

 cold water,  L.
 

 Cassia bark,  L.
 

 शीत b See p.
  1077,  col. 3.

Monier Williams 1872

English

 शीत शीत,  अस्,  आ,  अम् (according to some fr.
rt. श्यै or fr. rt. 1. शी
 according to others an
old pass. part. fr. rt. शो),  cold,  chilly,  frigid
 dull,  apa-
thetic,  stupid,  sluggish,  sleepy,  (in this sense connected
with rt. 1. शी)
 idle,  lazy,  stupid
 decocted,  boiled
(अम्),  n. cold,  coldness
 cold weather,  the cold
season
 water
 bark or cinnamon,  = त्वच
 (अस्), 
m. a small tree,  Cordia Myxa
 a kind of ratan, 
Calamus Fasciculatus
 the plant Marsilea Quadrifolia
the Nimb tree
 another plant (= पर्पट)
 cam-
phor
 (आ),  f. a furrow
 N. of the wife of Rāma, 
(in these last two tenses more usually written सीता, 
q. v.
 but derived according to Uṇādi-s. III. 90. fr.
rt. 1. शी।)
—शीत-काल,  अस्,  m. the cold season, 
winter.
—शीतकालीन,  अस्,  आ,  अम्,  belonging to the
cold season,  produced in winter,  wintry.
—शीत-
कुम्भ,  अस्,  m. the fragrant oleander,  = कर-
वीर
 (ई),  f. an aquatic plant
 [cf. शीतला।]
—शीत-
कृच्छ्र,  अस्,  m. a particular religious penance (con-
sisting in drinking cold water for three days,  cold
milk for three days,  cold ghee for three days,  and
eating air or fasting for three days).
—शीत-क्षार, 
अम्,  n. refined borax.
—शीत-गन्ध,  अम्,  n. ‘hav-
ing cool fragrance, ’ white sandal.
—शीत-गु,  उस्,  m.
‘having cold rays, ’ the moon.
—शित-चम्पक,  अस्, 
m. a lamp
 a mirror
 pleasing,  satisfying (?).
—शित-
ज्वर,  अस्,  m. a cold fever,  ague.
—शीत-ता,  f. or
शीत-त्व,  अम्,  n. coldness,  cold.
—शीत-दीधिति,  इस्, 
m. ‘cold-rayed, ’ the moon.
—शित-पर्णी,  f. ‘cool-
leaved, ’ the plant Cleome Pentaphylla
 another plant
(= अर्क).
—शीत-पल्लव,  अस्,  m. ‘cool-blossomed, ’
a kind of plant,  Ardisea Solanacea
 (आ),  f. another
plant (= भूमि-जम्बु).
—शीत-पाकिनी,  f. a kind
of medicinal root (= काकोली)
 another plant (=
महा-समङ्गा).
—शित-पाकी,  f. a medicinal root
(= काकोली)
 the plant Sida Cordifolia
 another plant
(= गुञ्जा).
—शीत-पित्त,  अम्,  n. increase of bile or
phlegm caused by cold.
—शित-पुष्प,  अस्,  m. ‘cool-
flowered, ’ the Śirīṣa tree
 (आ),  f. a kind of plant,  =
अति-बला
 (अम्),  n. a fragrant grass,  Cyperus Ro-
tundus.
—शीत-पुष्पक,  अस्,  m. a kind of plant, 
= अर्क
 (अम्),  n. storax or benzoin.
—शीत-पू-
तना,  f. epithet of a particular Graha or disease of
children,  (see ग्रह,  पूतना।)
—शित-प्रभ,  अस्, 
m. ‘having cool radiance, ’ camphor.
—शित-प्रिय, 
अस्,  m. ‘fond of cold, ’ a plant (= पर्पट).
—शीत-
फल,  अस्,  m. ‘having cool fruit, ’ the tree Ficus Glo-
merata
 another tree (= शेलु).
—शीत-बला,  f. a kind
of plant (= महा-समङ्गा).
—शीत-भानु,  उस्,  m.
‘cool-rayed, ’ the moon.
—शीत-भीरु,  उस्,  उस्,  उ, 
afraid of cold
 (उस्),  m. Arabian jasmine,  Jasminum
Zambac.
—शित-भोजिन्,  ई,  इनी,  इ,  eating cold viands.
—शीत-मञ्जरी,  f. a particular plant (= शेफाली)।
—शीत-मयूख,  अस्,  or शीत-मरीचि,  इस्,  m. ‘cool-
rayed, ’ the moon
 camphor.
—शित-मूलक,  अस्,  आ, 
अम्,  having a cool root
 (अम्),  n. the root of the
Uśīra.
—शीत-रम्य,  अस्,  आ,  अम्,  pleasant in cold
weather
 (अस्),  m. a lamp.
—शीत-रश्मि,  इस्,  m.
‘cool-rayed, ’ the moon
 camphor.
—शीत-रुच्,  क्,  or
शीत-रुचि,  इस्,  m. ‘having cool light, ’ the moon.
—शीत-वल्क,  अस्,  आ,  अम्,  having cool bark
 (अस्), 
m. the Udumbara tree.
—शीत-वीर्यक,  अस्,  m. ‘hav-
ing cold seed, ’ the fig-tree (= प्लक्ष).
—शीत-
शिव,  अस्,  आ,  m. f. a kind of fennel (= मधुरिका, 
मिश्रेया)
 the Śamī tree
 (अम्),  n. a sort of resin, 
storax or benzoin
 rock-salt.
—शित-शूक,  अस्,  m.
‘having cold awns or beards, ’ barley.
—शीत-श्पर्श, 
अस्,  आ,  अम्,  cool to the touch or feeling,  cooling,  re-
freshing,  pleasant.
—शीत-सह,  अस्,  आ,  अम्,  bearing
or enduring cold
 (अस्),  m. the Pīlu tree (growing in
the Himālaya mountains)
 (आ),  f. a small tree. Vitex
Negundo
 another plant (= वासन्ती).
—शीत-हर, 
अस्,  आ,  अम्,  removing cold.
—शीतांशु (°त-अं°),  उस्,  m.
‘cool-rayed, ’ the moon
 camphor.
—शितांशु-ता,  f.
coldness of ray,  chilliness.
—शीतांशु-तैल,  अम्,  n.
camphor oil,  camphor liniment.
—शिताकुल (°त-
आक्°),  अस्,  आ,  अम्,  benumbed with cold,  frozen.
—शी-
ताङ्ग (°त-अङ्°),  अस्,  आ,  अम्,  cold-bodied,  having
cold limbs
 (अस्),  m. a kind of fever (supposed to
arise from a vitiated state of one of the humors of
the body)
 (ई),  f. a particular plant (= हंस-पदी)।
—शीताद (°त-अद),  अस्,  m. scorbutic affection or
otherwise diseased state of the gums.
—शीताद्रि (°त-
अद्°),  इस्,  m. the snowy mountains,  the Himālayas.
—शीताबला (°ता-अब्°),  a kind of plant (= महा-
समङ्गा).
—शीतार्त (°त-आर्°),  अस्,  आ,  अम्,  pained
or pinched with cold,  suffering from cold,  chilled, 
shivering,  cold.
—शीताश्मन् (°त-अश्°),  आ,  m. a cold
stone
 the moon-gem,  crystal.
—शीती-भाव,  अस्,  m.
cold state,  coldness,  cold,  coolness
 composure
 final
emancipation.
—शीती-भू,  cl. 1. P. -भवति,  &c., 
to be or become cold.
—शीतोत्तम (°त-उत्°),  अम्, 
n. ‘the best of cold things, ’ water.
—शीतोद (°त-
उद),  ‘having cool water, ’ N. of a lake
 (आ),  f.,  N.
of a river.

 शीत,  अस्,  आ,  अम्। See p. 1010,  col. 2.

Macdonell

English

 शीत śī-ta,  pp. [√ śyā] cool,  cold (V.,  C.)
 🞄n.  coldness,  chilliness (C.).

Benfey

English

 शीत शीत (probably an old ptcple. pf. 
pass. of शो), 
 I. adj.
 
 1. Cold,  Hit. i. d.
79,  M.M.
 chilly.
 2. A pathetic.
 3. Idle.
 4. Stupid.
 II. n.
 
 1. Coldness,  Pañc.
169,  14.
 2. Water.
 -- Comp.
 
अ-,  adj.
 
hot,  Bhāṣāp. 25.

Apte Hindi

Hindi

शीत
वि* - श्यै + क्त
"ठण्डा,  शीतल,  जमा हुआ"

शीत
वि* - श्यै + क्त
"मन्द,  सुस्त,  उदासीन,  आलसी"

शीत
वि* - श्यै + क्त
"अलस,  सुस्त,  जड़"

शीतः
पुं*
  - -
एक प्रकार का नरकुल

शीतः
पुं*
  - -
नील का वृक्ष

शीतः
नपुं*
   - -
जाड़े की ऋतु

शीतः
नपुं*
   - -
कपूर

शीतम्
नपुं*
   - -
"ठण्डक,  शीतलता,  सर्दी"

शीतम्
नपुं*
   - -
जल

शीतम्
नपुं*
   - -
दारचीनी

L R Vaidya

English

 SIta {% (I) a. (f. ता) %} 1. Cold,  frigid,  शीतो वायुः परिणमयिता काननोदुंबराणाम् Megh.i.42
 2. sleepy,  sluggish,  dull
 3. idle,  stupid.

 SIta {% (II) m. %} 1. The Nimba tree
a kind of cane
camphor
the cold season.

 SIta {% (III) n. %} 1. Cold,  coldness
 2. water
 3. cinnamon.

Bopp

Latin

 शीत (ut videtur,  a r. श्यै q. v. suff. part. pass. त,  cf. शिशिर)
1) frigidus. BH. 2. 14.
2) n. frigus. HIT. 80. 16.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

तुषार
पु
तुषार,  क्षुद्रपाषाण,  शीत
तुषारः क्षुद्रपाषाणे तुषारः शीत उच्यते ॥ ४५ ॥
verse 2.1.1.45
page 0010

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 śīta,  nt. (= Pali sīta),  sail: (śīghram) āropyantāṃ (mss. °pyatāṃ) śītāni Jm 〔94.8〕
 pravitata-pāṇḍura-śīta-cārupakṣā (… sā naur) 10 (vs).

Lanman

English

 śītá,  a. cold
 as n. cold. [ppl. of √śyā
or 2śī.]

Kridanta Forms

Sanskrit

श्यै (श्यै॒ङ् गतौ - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  श्यानम्
अनीयर् =  श्यानीयः - श्यानीया
ण्वुल् =  श्यायकः - श्यायिका
तुमुँन् =  श्यातुम्
तव्य =  श्यातव्यः - श्यातव्या
तृच् =  श्याता - श्यात्री
क्त्वा =  श्यात्वा
ल्यप् =  प्रश्याय
क्तवतुँ =  शीनवान् / श्यानवान् / शीतवान् - शीनवती / श्यानवती / शीतवती
क्त =  शीनः / श्यानः / शीतः - शीना / श्याना / शीता
शानच् =  श्यायमानः - श्यायमाना

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 शीत n. eine Art Segel,  Jātakam. 14. Das mahrattische शीड् spräche für शीट. — शीता auch N. pr. einer Dichterin,  Festgr. 92 ff.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  शीत,  जड,  शीतमय
adjective
 
यस्मिन् आवेशः नास्ति।
 "तेषां शीतेन स्वागतेन मनः खिन्नम्।"

Synonyms:
  शीत,  अनुष्ण,  अनुष्णक,  अभिशीत,  जड,  सुषिक,  सेभ्य
adjective
 
यस्मिन् शैत्यम् अस्ति।
 "ह्यः शीतः वायुः अवहत्।"

Synonyms:
  शीत
adjective
 
यस्मिन् उग्रता भीषणता वा नास्ति।
 "गान्धीमहोदयेन आङ्गलैः विरुद्धं शीतं युद्धम् आरब्धम्।"

Synonyms:
  निरुद्योगिन्,  निरुद्योग,  अनुद्योग,  अलस,  आलस्य,  आलस्यशील,  मन्द,  मन्थर,  मन्दर,  अनुद्योगशील,  उद्योगद्वेषिन्,  उद्योगविमुख,  मनाक्कर,  कुण्ठ,  जड,  शीत,  तन्द्रालु,  मन्दगति
adjective
 
यः कर्मशीलः नास्ति।
 "निरुद्योगिनः व्यक्तेः जीवनं काठिन्येन परिपूर्णम्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

kha ba skye
१) वरुण २) शीत ३) हिमज

khyags
१) जड २) शीत

khyags pa
१) जड २) शिशिर ३) शीत ४) हिम

grang
१) शीत २) शीतल ३) ४)

grang mo
१) शीत २) शीतल

grangs pa
शीत

lhags pa
१) अनुप्राप्त २) आगत ३) आगमन ४) आपन्न ५) उपसंक्रम्य ६) उपसंक्रान्त ८) शीत ८) शीर्ण

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
विदुलो वेतसः शीतो वानीरो वञ्जुलो रथः ॥ ११३७ ॥
-wordlist-
 
विदुल (पुं),  वेतस (पुंस्त्री),  शीत (पुं),  वानीर (पुं),  वञ्जुल (पुं),  रथ (पुं)

--source--
 
शीते तुषारः शिशिरः सुशीमः शीतलो जडः ।
हिमोऽथोष्णे तिग्मस्तीक्ष्णस्तीव्रश्चण्डः खरः पटुः ॥ १३८५ ॥
-wordlist-
 
शीत (पुं),  तुषार (पुं),  शिशिर (पुं),  सुशीम (पुं),  शीतल (पुं),  जड (पुं),  हिम (पुं),  शीत (त्रि),  तुषार (त्रि),  शिशिर (त्रि),  सुशीम (त्रि),  शीतल (त्रि),  जड (त्रि),  हिम (त्रि),  उष्ण (पुं),  तिग्म (पुं),  तीव्र (पुं),  तीक्ष्ण (पुं),  चण्ड (पुं),  खर (पुं),  पटु (पुं),  उष्ण (त्रि),  तिग्म (त्रि),  तीव्र (त्रि),  तीक्ष्ण (त्रि),  चण्ड (त्रि),  खर (त्रि),  पटु (त्रि)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

वानीर
वानीर,  वञ्जुल,  शीत,  विदुल,  वेतस
वानीरो वञ्जुलः शीतो विदुलो वेतसः स्मृतः ।
verse 2.1.1.201
page 0025

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 शीतं,  क्ली,
   (श्यै ङ गतौ + क्तः । “द्रवमूर्त्ति-स्पर्शयोः श्यः ।” ६ । १ । २४ । इति सम्प्रसार-णम् । “हलः ।” ६ । ४ । २ । इति दीर्घः ।)हिमगुणः । इत्यमरः ॥
 (यथा,  मनुः । ११ । ११४ ।“उष्णे वर्षति शीते वा मारुते वाति वा भृशम् ।न कुर्व्वीतात्मनस्त्राणं गोरकृत्वा तु शक्तितः ॥
”)जलम् । इति शब्दमाला ॥
 त्वचम् । इति राज-निर्घण्टः ॥
 शीतं तुषारवानीरबहुवारद्रुमेषुच इति भरतधृताजयः ॥

 शीतः,  पुं,
   (श्यै + क्तः ।) वेतसवृक्षः । बहुवारक-वृक्षः । इत्यमरः ॥
 अशनपर्णी । इति शब्द-रत्नावली ॥
 पर्पटः । निम्बः । कर्पूरः । इतिराजनिर्घण्टः ॥
 हिम ऋतुः । अस्य विवरणंहेमन्तशब्दे द्रष्टव्यम् ॥

 शीतः,  त्रि,  (श्यै + क्तः ।) शीतलः । इत्यमरः ॥
(यथा,  महाभारते । ३ । १६८ । ५० ।“शीतस्तत्र सुखो वायुःसुगन्धो जीवनः शुचिः ॥
सर्व्वरत्नविचित्रा च भूमिः पुष्पविभूषिता ॥
”)अलसः । इति मेदिनी ॥
 क्वथितः । इतिशब्दचन्द्रिका ॥
 शीतलद्रव्यगुणाः । पित्त-नाशित्वम् । बलकफवायुकारित्वम् । गुरुत्वञ्च ।इति राजवल्लभः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 शीत न०
  श्यै--क्त स्पर्शे सम्प्र० । १ शीतले स्पर्शे २ जले शब्दमा०३ हिमे च अमरः ४ त्वचे राजनि० ५ बहुवारवृक्षे ६ वेत-सवृक्षे च पु०
  अमरः । ७ असनपर्ण्यां शब्दर० । ८ पर्षटे९ निम्बे १० कर्पूरे राजनि० । ११ हिमर्त्तौ च पु०
  १२ शीत-स्पर्शयुते त्रि०
  अमरः । १३ अलसे त्रि०
  मेदि० । १४ क्व-थिते शब्दच० ।

Capeller

German

 शीत॑ kalt,  kühl
 n.
  Kälte,  Frost.

Grassman

German

 śītá,  a.,  kalt [von śyā].
-ā́s [m.] 〰 sántas (akṣā́sas) hṛ́dayam nís dahanti,  obwohl sie (die Würfel mit Kohlen verglichen) kalt sind,  zerbrennen sie das Herz {860, 9}.

Burnouf

French

 शीत शीत a. (pp. de श्यै) [coagulé] froid
		 au fig.
stupide,  lent,  apathique. -- S. n.
  le froid
		 la saison froide,  la
saison des pluies et du froid
		 eau. -- S. m.
  camphre.
		 Melia
azedarac
 esp. de rotin
 cordia myxa
 marsilea quadrifolia
 bot. -- S.
f.
  sillon du labour.
		 Śītā,  épouse de Rāma
 cf.  सीता।
शीतक m.
  la saison froide.
		 Homme lent et nonchalant
 homme
sans soucis.
		 Marsilea dentata,  bot.
		 Scorpion. 
शीतकृच्छ्र n.
  pénitence où l'on boit de l'eau froide 3
jours,  du lait froid 3 jours,  du घृत froid 3 jours,  et où l'on
jeûne trois jours.
शीतकुम्भ m.
  nerium odorum,  bot.
शीतक्षार n.
  borax raffiné.
शितगन्ध n.
  sandal blanc.
शीतगु m.
  (गो rayon) la Lune.
शीतचम्पक m.
  le fait de plaire,  d'être agréable.
Miroir.
		 Lampe.
शीतता f.
  (sfx. ता) froid,  froideur.
शीतपर्णी f.
  cleome pentaphylla.
शीतपल्लव m.
  ardisia solanacea.
शीलपाकी f.
  (पच् mûrir) sida cordifolia,  bot.
		 La
काकोली।
शीतपुष्प m.
  mimosa śirīṣa. -- N. cyperus rotundus,  bot.
शीतपुष्पक n.
  benjoin,  storax.
शीतप्रभ m.
  camphre.
शीतभानु m.
  la Lune.
शीतभीरु f.
  jasmin d'Arabie.
शीतमयूख m.
  la Lune.
		 Camphre.
शीतमरीचि m.
  la Lune.
शितमूलक n.
  racine d'andropogon. 
शीतरम्य m.
  lampe.
शीतल a. (sfx. ल) froid. -- S. n.
  froid,  froideur, 
froidure.
		 Sandal
 sandal blanc.
		 Lotus.
		 Racine d'andropogon. 
Storax.
		 Sulfate de fer.
		 Perle. -- S. m.
  la Lune.
		 Cérémonie
de l'équinoxe du printemps.
		 Camphre
 térébenthine.
		 Cordia myxa
champaca
 marsilea quadrifolia
 bot. -- S.
 f.
  [आ ou
ई] petite vérole.
		 Esp. de plante [? phrynium] servant à
faire des nattes.
शीतलप्रद m.
  sandal.
शीतलवातक m.
  marsilea quadrifolia.
शीतशिव m.
  mimosa suma
 anethum sowa,  bot. -- N. sel gemme.
Benjoin,  storax.
शीतशूक m.
  orge.
शीतसह a. (सह्) qui résiste au froid. -- S. m.
  esp. de
pîlu,  arbre.
शीताद्रि m.
  (अद्रि) montagne neigeuse.
शीतार्त्त a. (अर्द्) qui souffre du froid.
शीतालु a. (sfx. आलु) froid,  gelé
 qui souffre du
froid
 frileux.
शीताश्मन् m.
  (अश्मन्) sorte de cristal.
शीतांशु m.
  (अंशु) la Lune.
शीतीभाव m.
  (भू) froid,  froideur
		 au fig.
froideur du caractère,  sang-froid.
		 Qqf.  délivrance finale.
शीतोत्तम n.
  (उत्तम) eau.
शीतोष्ण n.
  (उष्ण) le froid et le chaud.

Stchoupak

French

 शीत-
 (श्या-) a. v. froid,  frais 
 nt. froid,  gel 
 -आ- f.
  n.
 
d'une rivière (v. l. सीता-) 
 -ई-कृ- refroidir,  rafraîchir 
-ता- f.
  -त्व- nt. froid,  froideur.
°कर- m.
  lune.
°काल- m.
  saison froide.
°किरण- m.
  = °कर-।
°क्रिया- f.
  rafraîchissement.
°गु- m.
  = °कर-।
°ज्वर- m.
  fièvre accompagnée de frissons.
°पाकी- f.
  sorte d'herbe potagère (Sida cordifolia ?).
°भीत- a. v. qui craint le froid.
°रश्मि- a. qui a des rayons froids 
 m.
  lune 
 -त्व- nt. fait d'avoir
des rayons froids.
°रुच्- °रोचिस्- m.
  lune.
°वह- a. qui roule des eaux froides.
°संस्पर्श- a. froid au toucher.
°हर- a. qui écarte le froid.
शीतांशु- a. et m.
  = {%°raśmi- 
 -tā- %} f.
  -त्व- nt. fait d'avoir
des rayons froids 
 -मन्त्- m.
  lune.
शितार्त- a. tourmenté par le froid.
शीतेषु- m.
  (flèche froide) n.
  d'une arme mythique.
शीतोदा- f.
  n.
  d'une rivière mythique.
शीतोपचार- m.
  traitement par le froid.
शीतोष्ण- a. froid et chaud 
 nt. sg. et du. froid et chaleur 
°किरण- m.
  du. lune et soleil.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.