| YouTube Channel

शिशुक (zizuka)

 
शब्दसागरः
English
शिशुक
m.
(-कः)
1. A porpoise.
2. Another fish, resembling a porpoise.
3. A child, a young animal.
4. A tree.
E.
कन् added to the last.
Capeller Eng
English
शिशुक॑
m.
young, child.
Yates
English
शिशुक (कः) 1.
m.
A porpoise
a
child
a tree.
Wilson
English
शिशुक
m.
(-कः)
1 A porpoise.
2 Another fish, resembling a porpoise.
3 A child, a young animal.
4 A tree.
E.
कन् added to the last.
Apte
English
शिशुकः [śiśukḥ], 1 A child, an infant
को$प्येष वीरशिशुकाकृति- रप्रमेयसामर्थ्यसारसमुदायमयः पदार्थः
Mv.*
2.39.
The young of any animal.
A tree.
A porpoise.
A fish resembling a porpoise.
Apte 1890
English
शिशुकः 1 A child, an infant.
2 The young of any animal.
3 A tree.
4 A porpoise.
5 A fish resembling a porpoise.
Monier Williams Cologne
English
शिशुक॑
m.
a child, young,
AV.
&c.
&c.
a kind of aquatic animal (accord. to
L.
a porpoise or Delphinus Gangeticus),
MBh.
a kind of tree,
L.
N.
of a king,
VP.
Monier Williams 1872
English
शिशुक, अस्, m. a child
the young of any animal
a porpoise
a fish resembling a porpoise
a tree.
Macdonell
English
शिशुक śiśu-ká,
m.
infant
-kāla,
m.
childhood
🞄-cāndrāyaṇa,
n.
childʼs lunar penance
🞄-jana,
m.
children
-tā,
f.
, -tva,
n.
🞄childhood
childishness
-deśya,
a.
bordering 🞄on childhood, still almost a child
-nāga, 🞄m. young serpent
N.
-pāla,
m.
N. of a king 🞄of the Cedis, son of Damaghoṣa, slain by 🞄Kṛṣṇa: -vadha,
n.
Death of Śiśupāla, T. 🞄of an epic poem by Māgha
(śiśu) -mat,
a.
🞄possessed of children or young (V.)
-mā́ra, 🞄m. porpoise.
Benfey
English
शिशुक शिशु + क,
m.
1. A child,
Pañc ii. d. 200.
2. A porpoise.
Apte Hindi
Hindi
शिशुकः
पुं*
- शिशु + कन्
"बालक, बच्चा"
शिशुकः
पुं*
- शिशु + कन्
किसी भी जानवर का बच्चा
शिशुकः
पुं*
- शिशु + कन्
वृक्ष
शिशुकः
पुं*
- शिशु + कन्
सूँस
L R Vaidya
English
SiSuka {% m. %} 1. A child, an infant
2. a porpoise
3. the young of any animal.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
बाल, कुमार, शिशुक, अल्पवयस्का, अप्राप्तयौवना
adjective
यः वयस्कः नास्ति।
"एकया बालिकया अहम् अन्ताक्षर्यां पराजितः।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
उलूपी शिशुके प्रोष्ठी शफरः श्वेतकोलके
-wordlist-
उलूपिन् (पुं), शिशुक (पुं), प्रोष्ठी (स्त्री), शफर (पुं), श्वेतकोलक (पुं)
Vedic Reference
English
Śiśuka in the Atharvaveda^1 seems to be an adjective meaning
‘young, but according to Bloomfield^2 it has the sense of ‘foal.’
The commentator, Sāyaṇa, reads Śuśuka, which he explains as
a ‘wild animal so called.’ Cf. Āśuṃga.
1) vi. 14, 3. Cf. Whitney, Translation of the Atharvaveda, 291.
2) Hymns of the Atharvaveda, 464.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शिशुकः,
पुं,
(शिशोरिव प्रतिकृतिः शिशु +इवार्थे कन् ।) जलजन्तुविशेषः शुशुक् इतिभाषा तत्पर्य्यायः उलूपी इत्यमरः
द्वे उपल इति ख्याते अति चञ्चले मत्स्ये शिशुमाराकृतिर्म्मत्स्यभेदः उलूपी इति कलिङ्गा-दयः शोशु इति ख्यातो मत्स्यविशेषः उलूपी-त्यन्ये भाँगाल इति ख्याते इत्येके शिशुमारएव उच्यते इति सर्व्वस्वम् तथा रत्न-कोषादौ ‘चुलुपी शिशुमारः स्यादुलूपी शिशुक-स्तथा ।’ ऊर्द्ध्वं लुम्पति भ्राम्यति उलूपी लुप ऌशपञौ छेदे उत्पूर्व्वः ग्रहादित्वाण्णिन् मनी-षादित्वात् तलोपः लोर्दीर्घश्च द्विह्रस्वोकारो-ऽपि ‘शिशुकस्तूलुपी बालः प्रोष्ठी तु सफरीद्वयोः ।’ इति वाचस्पतिः चुलुपीति चवर्गादि-पाठ इति केचित् शिशुरिव शिशुकः ।‘शिशुकः शिशुमारेऽपि बालकोलुपिनोरपि
’इति रुद्रः
”इति भरतः
अपि ।“उलुपी स्यादुलुपीव चुलुम्पी चुलुकी तथा ।शिशुकश्चेति पर्य्यायः शिशुमाराकृतौ झसे ।कैश्चिदुत्पलमत्स्ये तु पर्य्यायोऽयं निगद्यते
”इति शब्दरत्नावली
“शिशुकः शिशुमारश्च ग्राहो वराहकः
”इति राजनिर्घण्टः
*
शिशुमारः (यथा, महाभारते १२ २९ २७ ।“कूर्म्मान् कर्कटकान् नक्रान् मकरान् शिशु-कानपि
”)बालकः इति मेदिनी
(यथा, कथासरित्-सागरे २१ ३९ ।“शिशुकद्वयसंयुक्ता ब्राह्मणी कापि दुर्गता ।द्वारि स्थिता महाराज देवदर्शनकाङ्क्षिणी
”)वृक्षविशेषः इति हेमचन्द्रः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शिशुक पुंस्त्री० शिशुरिव इवार्थे कन् जलजन्तुभेदे (शुशुक)राजानि० स्त्रियां ङीष् बालके मेदि० वृक्षभेदे हेमच०“जातमात्रः शिशुस्तावत् यावदष्टौ समा वयः हिगर्भसमोज्ञेयो व्यक्तिमात्रप्रदर्शकः भक्ष्याभक्ष्ये तथापेये वाच्यावाच्ये तथाऽनृते तस्मिन् काले दोषःस्यात् यावन्नोपनीयते” मनुः
Stchoupak
French
शिशुक-
m.
= {%śiśu-
%} sorte d'animal aquatique (Delphinus Gangeticus ?).