शिल (zila)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 शिल n.
  (-लं) Gleaning ears of corn. 
	 f.
  (-ला)
	 1. A stone,  a rock.
	 2.
Arsenic.
	 3. A flat stone on which condiments,  &c. are ground with
a muller.
	 f.
  (-ला-ली)
	 1. The timber of a door-frame.
	 2. A transverse
beam or a beam or stone placed across the top of a post or pillar.
3. Camphor.
	 f.
  (-ली)
	 1. A small earth-worm. 
	 2. A dart,  a spike.
E.
  शिल् to glean,  aff.
   क ।

Capeller Eng

English

 शिल m.
  an ear of corn left on the field & the gleaning of
it. 

Yates

English

 शिल (लं) 1.
n.
  Gleaning ears of
corn.  1.
f.
  Rock,  stone
 arsenic.
f.
  (आ-ई) Timber of a doorframe
transverse beam. 
f.
  (-ई) Earth-
worm
 dart
 spike.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

शिल 	-	 zila 	-	 m.
  	-	  gleaning
शिल 	-	 zila 	-	 m.
  	-	  gathering stalks or ears of corn

Wilson

English

 शिल r. 6th cl. (शिलति) To glean. 

 शिल
n.
  (-लं) Gleaning ears of corn. 
f.
  (-ला)
1 A stone,  a rock.
2 Arsenic.
3 A flat stone on which condiments,  &c. are ground with a muller.
f.
 
(-ला-ली)
1 The timber of a door frame.
2 A transverse beam,  or a beam or stone placed across the top of a post or
pillar.
f.
  (-ली)
1 A small earth worm. 
2 A dart,  a spike.
E.
  शिल to glean,  aff.
   क.

Apte

English

शिलः [śilḥ] लम् [lam],  लम् Gleaning ears of corn (more than one at a time)
 शिलानप्युञ्छतो नित्यं पञ्चाग्नीनपि जुह्वतः Ms.*
  3.1
 Bhāg.*
  1.31.11.

Comp.
  उच्छः gleaning ears of corn
 शिलोञ्छमप्याददीत विप्रो$जीवन्यतस्ततः Ms.*
  1.112
 Bhāg.*
  3.12.42.

an irregular occupation. 

poor subsistence (अल्पसंग्रह)
 एवंवृत्तस्य नृपतेः शिलोञ्छेनापि जीवतः Ms.*
  7.33. -वृत्तिः subsistence by gleaning.

Apte 1890

English

 शिलः 
लं Gleaning ears of corn (more than one at a time)
 see Kull. on Ms. 10. 112. 
Comp. 
उंछः {1} gleaning ears of corn. {2} an irregular occupation. 

Monier Williams Cologne

English

 1. शिल m.
  (L.  also n.
 
 for 2. See col. 2) gleaning,  gathering stalks or ears of corn (accord.  to Kull.
  on Mn.
   x,  112 शिल =
  अनेक-धान्योन्नयन i.e. ‘gleaning more than one ear of corn at a time’,  opp.  to उञ्छ =
  एकैक-धान्यादि-गुडकोच्चयन),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 शिल m.
  N.
  of a son of Pāryātra,  Ragh.
 

 2. शिल (for 1. See col. 1),  in comp.  for शिला.

Monier Williams 1872

English

 शिल,  अस्,  अम्,  m. n. gleaning,  gathering stalks or
ears of corn,  (according to Kullūka on Manu X.
112. शिल = अनेक-धान्योन्नयन,  i. e. gleaning
more than one ear of corn at a time,  opposed to
उञ्छ = एकैक-धान्यादि-गुडकोच्चयन।)
—शि-
लोञ्छ (°ल-उञ्°),  अस्,  m. gleaning ears of corn
following irregular occupation.
—शिलोञ्छ-वृत्ति, 
इस्,  f. subsistence by gleaning
 unusual or irregular
occupation.

Macdonell

English

 शिल śila,  m.
  ear of corn left on the field: 🞄gleaning ears of corn
 N. of a son of Pāriyātra. 

Benfey

English

 शिल शिल, 
 A. n.
  Gleaning ears of corn, 
Man.  3,  100
 10,  112.
 B. i. e. probably
शो + ल, 
 I. f.
  ला।
 1. A stone,  Pañc.
100,  18
 a rock,  Vikr. d. 49.
 2. A flat
stone on which condiments are ground.
 3. Arsenic.
 II. f.
  ला and ली।
 1. A
stone or beam placed across a post or
pillar.
 2. The timber of a door frame.
 III. f.
  ली।
 1. A dart,  an arrow,  Ragh.
7,  62.
 2. An earth-worm. 
 -- Comp.
 
गण्ड-शिला,  f.
  a large rock,  Bhāg. P.
3,  13,  22. जात-रूप-शिल,  m.
  the name
of a (golden) mountain,  Rām.  4,  14,  52.
तीर्थ-शिला,  f.
  stone steps leading to a
bathing-place,  Śṛṅgārat. 1 (read °लम्, 
at the end of a comp. adj.
 ).
बध्य-, 
f.
  ला,  rock of execution,  Pañc. 52,  2.
मनःशिल,  i. e.
मनस्-,  m.
 ,  and f.
  ला, 
red arsenic. स्वल्प-शिला,  i. e.
सु-अल्प-, 
f.
  a very small stone.

Apte Hindi

Hindi

शिलः
पुं*
  - शिल् + क
"शिलोंछन,  बालें चुनना"

शिलम्
पुं*
  - शिल् + क
"शिलोंछन,  बालें चुनना"

L R Vaidya

English

 Sila {% m.n. %} Gleaning ears of corn
 See Kull. on M.x.112.

Bopp

Latin

 शिल m. (r. शिल् s. अ,  nisi शिल् Denom. a शिल) agri
tonsi reliqua stipula,  spica. MAN. 3. 100. (schol. लूनके-
दारशेषधन्यानि शिलाः.

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  शिल्
मूलधातुः:
   शिल
धात्वर्थः:
  उञ्छे
गणः:
  तुदादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  शिलति

धातुप्रदीपः

Sanskrit

शिलँ शिल 
मानकरूपान्तरम् - षिलँ
षिल  उञ्छे 
- शिलति  शिशेल  शिलम्  सिलति  सिषेल  सिषेलयिषति  80, 81

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 शिल *n. Ähre,  H XXXIX,  5 (Ko.).

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
उञ्छो धान्यकणादानं कणिशाद्यर्जनं शिलम् ॥ ८६५ ॥
-wordlist-
 
उञ्छ (पुंक्ली),  धान्यकणादान (क्ली),  शिल (क्ली),  कणिशाद्यर्जन (क्ली)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 शिल,  श उञ्छे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (तुदा०-पर०-सक०-सेट् ।) उञ्छ उद्धृतशस्यशेषाहर-णम् । श,  शिलति धान्यं दीनः । शेलिता ।इति दुर्गादासः ॥

 शिलः,  पुं,
   क्ली,
   (शिल + कः ।) उञ्छः । इतिमेदिनी ॥
 (यथा,  भागवते । ११ । १७ । ४१ ।“अन्याभ्यामेव जीवेत शिलैर्वा दोषदृक्तयोः ॥
”)जीवनोपायविशेषः । यथा,  --“ऋतामृताभ्यां जीवेत्तु मृतेन प्रमृतेन वा ।सत्यानृताभ्यामपि वा न श्ववृत्त्या कदाचन ॥
ऋतमुञ्छशिलं ज्ञेयममृतं स्यादयाचितम् ।मृतन्तु याचितं भैक्षं प्रमृतं कर्षणं स्मृतम् ॥
”इति मानवे ४ अध्यायः ॥
“अवाधितस्थानेषु पथि वा क्षेत्रेषु वा अप्रति-हतावकाशेषु यत्र यत्रौषधयो विद्यन्ते तत्रतत्राङ्गुलीभ्यां एकैकं कणं समुच्चयित्वा इतिबौधायनदर्शनात् । एकैकधान्यादिगुडकोच्चय-मुञ्छः । मञ्जर्य्यात्मकानेकधान्याच्चयनं शिलः ।उञ्छश्च शिलश्च इत्येकवद्भावः । तत् सत्यसमान-फलत्वादृतमित्युच्यते ।” इति तट्टीकायां कुल्लूक-भट्टः ॥
 (रघुवंशीयपारियात्रनृपपुत्त्रः । यथा, रघुवंशे । १८ । १७ ।“तस्याभवत् सूनुरुदारशीलःशिलः शिलापट्टविशालवक्षाः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 शिल उञ्छे कणश आदाने तुदा० पर०
  सक०
  सेट् । शि-लति अशेलीत् ।

 शिल न०
  शिल--क । गृहीतशस्यात् क्षेत्रात्कणशोमञ्जर्य्यादानरूपायां १ वृत्तौ उञ्छशब्दे १०७० पु०
  दृश्यम् ।२ पाषाणे ३ द्वाराधःस्थितकाष्ठखण्डे च (गोवराट) स्त्रीअमरः । ४ स्तम्भशीर्षे ५ मनःशिलायां स्त्री मेदि० ६ कर्पूरेराजनि० ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

शिलँ शिल 
मानकरूपान्तरम् - षिलँ
षिल  उञ्छे
- शिलति  शिलम्  शिला  सिलम् सेलु श्लेष्मातकः  83, 84

धातुवृत्तिः

Sanskrit

शिलँ शिल 
मानकरूपान्तरम् - षिलँ
षिल  (अर्थः)  उञ्छे
आद्यस्तालव्यादिरितरो मूर्द्धन्यादिः (शिलति सिलति सिषेल) "आदेशप्रत्ययोः'' इति प्रकृतेः षत्वम् सेलतीति शपीत्यात्रेयः 81

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“शिल उञ्छे”@} 2 ‘उञ्छः = उद्धृतसस्यशेषाहरणम्’ इति दुर्गः। 
 पचाद्यचि--शिलम्। 
 भिदादि- त्वादङि-शिला। 
 सर्वाण्यपीतराणि रूपाणि तौदादिककेलतिवत् 3 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१७११)
 02 =>
  (६-तुदादिः-१३६२। अक। सेट्। पर।)
 03 =>
  (१९३)

Capeller

German

 शिल m.
  Ähre u. Ährenlesen. 

Burnouf

French

 शिल शिल m.
  n.
  épi qui reste après la moisson pour les
glaneurs. -- F. शिली barbe de blé (?),  épi
		 flèche,  cf. 
शिरि। -- F. शिला et शिली charpente de porte
 architrave.
-- F. शिला pierre,  roc
		 pierre à broyer.
		 Arsénic.
		 Cf. 
lat. silex.
शिलाकर्णी f.
  boswellia thurifera,  bot.
शिलाकुट्टक m.
  (कुट्ट्) ciseau de tailleur de pierres.
शिलाज n.
  (जन्) fer.
		 Benjoin ou storax.
शिलाजातु n.
  bitume.
		 Craie rouge.
शिलाजित् f.
  (जि) bitume.
शिलाटक m.
  (अट्) trou
 caverne.
		 Clôture,  mur,  etc.
		 Belvédère sur le haut d'une maison. 
शिलात्मज n.
  (आत्मज) fer.
शिलात्मिका f.
  (आत्मन्
 sfx. इक) creuset.
शिलादद्रु m.
  bitume.
शिलाधातु m.
  craie: craie rouge,  etc.
शिलापट्ट m.
  pierre à broyer.
शिलापुत्र m.
  pilon ou rouleau pour broyer sur la pierre plate.
शिलापुष्प n.
  benjoin ou storax.
शिलाभव n.
  (भू) mms.
शिलाभेद m.
  (भिद्) ciseau de tailleur de pierres.
Plectranthes scutellaroïdes,  bot.
शिलारस m.
  benjoin,  encens.
शिलावल्का f.
  substance médicinale employée contre les
calculs urinaires.
शिलाव्याधि m.
  (व्यध्) bitume.
शिलासन n.
  (आसन) banc de pierre.
		 (अस्) benjoin, 
storax.
शिलासार n.
  (सार) fer.

Stchoupak

French

 शिल-
 m.
  (nt.) glane 
 glanage 
 m.
  fils de Pāriyātra.
°तरि- lire °रति-।
°रति- a. qui se contente de glaner.
°वृत्ति- a. qui vit de la glane.
शिलान्धस्- nt. glane comme nourriture.
शिलाहारिन्- m.
  glaneur.
शिलोञ्छ- nt. sg. (ou m.
  du.) glanage 
 -न- nt. id. 
 °वृत्ति-
f.
  fait de vivre de la glane 
 a. qui vit de la glane.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.