शिक्ष् (zikS)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 शिक्ष् r. 1st cl. (शिक्षते) To learn,  to acquire science.

Capeller Eng

English

 शिक्ष् शि॑क्षति शि॑क्ष°ते pp.
   शिक्षित (q.v. ) strive to
be able,  try,  practise,  learn (mostly M.
 )
 be willing to help (dat.  ),  to
give or impart (acc. ),  or to present with (instr.  ). C.
  शिक्षयति (°ते)
cause a person to learn a thing,  teach,  instruct (2 acc.
 ,  or acc.
  of
pers.
   & loc.
  of th. or infin. 
 also gen.
   of pers.
   & acc.
  of th.).
—अनु learn,  C.
  teach. अभि C.
  teach. आ cause to partake of (gen.  ), 
wish to present with (instr.  ). उग्र
attract,  entice,  invite
try,  practise,  learn (mostly M.
 ). प्रति allure,  invite. वि
distribute. सम् C.
  teach.

Yates

English

 शिक्ष् (ङ) शिक्षते 1.
d. To learn. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

शिक्ष् [śikṣ],  1 Ā. (शिक्षते,  शिक्षित)

To learn,  study,  acquire knowledge of
 स्वं स्वं चरित्रं शिक्षेरन् पृथिव्यां सर्वमानवाः Ms.*
  2.2
 अशिक्षतास्त्रं पितुरेव मन्त्रवत् R.*
  3.31
 मरुत् किमद्यापि न तासु शिक्षते N.*
  1.73
1.77
4.48.

1 U.
  To teach (Ved. )
 अक्रोधं शिक्षयन्त्यन्यैः क्रोधना ये तपोधनाः N.*
  17.8.

Apte 1890

English

 शिक्ष् {c1c} A. (शिक्षते,  शिक्षित) 1 To learn,  study,  acquire knowledge of
 अशिक्षतास्त्रं पितुरेव मंत्रवत् R. 3. 31. 
2 To teach (Ved.). 

Monier Williams Cologne

English

 शिक्ष् (properly Desid.
  of √ शक्
 cf.
   Pāṇ.
  vii,  4,  54) cl.
  1. Ā. P.
  शि॑क्षति,  °ते (in later language oftener Ā..
 cf.
   Dhātup.
   xvi,  4
 pr.
  p.
  शि॑क्षत्,  शि॑क्षमाण,  RV.
  
 शिक्षाण,  MBh.
  
 Impv.
  शिशिक्ष,  Nir.
 
 aor.
  अशिक्षिष्ट,  Bhaṭṭ.
 ),  ‘to wish to be able’,  (P. ) try to effect,  attempt,  undertake,  TS.
 
 AV.
  
 (Ā.
 rarely P.
 )
to learn,  acquire knowledge,  study,  practise,  learn from (abl.  or सकाशात् with gen.
  ),  RV.
   &c.
   &c.
  
to practise one's self in (loc.  ),  Kathās.
  (cf.   Pāṇ.
  i,  3,  2,  Vārtt.
  3 Sch.)
 ‘to wish to be able to effect for others’ (P. ) wish to help,  aid,  befriend (dat. ),  RV.
  
 (P. ) to wish to give,  bestow,  ib.
 (P. ) to wish to present with (instr.),  Nir.
 
 ŚāṅkhBr.
  
 (Ā.) to offer one's service to,  enter the service of (acc.  ),  MBh.
   :
Pass.
  शिक्ष्यते (aor.  अशिक्षि),  to be learnt or practised,  Kād.
 
 Kathās.
  :
Caus.
  शिक्षयति (rarely °ते
 aor.
  अशिशिक्षत्), 
to cause to learn,  impart knowledge,  inform,  instruct,  teach (with acc.
   of pers. or thing
 also with two acc.
  ,  or with acc.
   of pers. and loc.
   of thing,  or with acc.
   of pers. and inf.
  ,  or with acc.
   of thing and gen.
   of pers.),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

Monier Williams 1872

English

 शिक्ष् शिक्ष् (properly Desid. of rt. 1. शक्, 
q. v.,  but regarded by some as a separate rt.),  cl. 1. A.
शिक्षते,  Aor. अशिक्षिष्ट,  शिक्षितुम्,  to learn, 
acquire knowledge
 to teach (Ved.)
 to give (P., 
Ved.,  see rt. 1. शक्): Pass. शिक्ष्यते,  Aor. अशिक्षि:
Caus. शिक्षयति,  -ते,  Aor. अशिशिक्षत्,  -त,  to teach, 
&c.,  (see rt. 1. शक्,  p. 985.)

Macdonell

English

 शिक्ष् 1. ŚIKṢ,  Ⅰ. śikṣa [des. of √ 1. śak,  🞄wish to be able],  P. attempt (V.,  rare)
 🞄Ā. (P.) practise,  study,  learn (ac.,  V.,  C.),  from 🞄(ab. or salāśāt with g.)
 practise oneself in 🞄(lc.
 C.): pr. pt. śikṣamāṇa,  learning,  🞄m.  pupil (RV.)
 ps. śikṣyate,  be learnt: 🞄pp. śikṣita,  learnt
 practised (voice)
 cs. 🞄śikṣaya,  P. teach (thing),  instruct (person
 🞄sts. 2 ac.),  to (inf. ): pp. śikṣita,  taught (2 🞄ac.),  instructed,  in (lc.,  —°),  anu,  learn (ac. 🞄of thing,  ab. g. of prs.): pp. learnt,  from 🞄(—°). ā,  pp. incorr. for a-. upa,  Ā. (P. 🞄metr.) learn,  from (ab.).

 शिक्ष् 2. ŚIKṢ,  Ⅰ. śikṣa [des. of √ 2. śank],  🞄wish to help (d.),  aid,  please (RV.)
 🞄wish to give,  bestow (V.)
 wish to present 🞄(ac.) with (in. 
 Br.,  C.,  rare)
 Ā. enter the 🞄service of (ac.
 E.). upa,  P. attract,  invite 🞄(V.)
 Ā. enter the service of,  place oneself at 🞄the disposal of (ac.
 E.).

Benfey

English

 शिक्ष् शिक्ष्,  see शक्,  desider.

Apte Hindi

Hindi

शिक्ष्
"भ्वा* आ* ,  " - -
"सीखना,  अध्ययन करना,  ज्ञानार्जन करना"

L R Vaidya

English

 Sikz {% vt. 1A (pres. शिक्षते) %} To learn,  to acquire knowledge,  स्वं स्वं चरित्रं शिक्षेरन् M.ii.20,  R.iii.31.

Bopp

Latin

 शिक्ष् 1. A. interdum P. (nihil aliud quam Desid. radicis
शक्,  v. gr. 552.) discere. MAN. 2. 20.: स्वं स्वञ्
चरित्रं शिक्षेरन्
 MAH. 1. 6326.: कथन् द्रोणात्…सर्वा-
स्त्राण्य् अशिक्षत
 A. 4. 29.: शिक्ष मे भवनङ् गत्वा
सर्वाण्य् अस्त्राणि. Part. praes. A. शिक्षाण pro शिक्ष-
माण. A. 4. 57. (v. gramm. min. ed. 2. 533. n.). -- Caus.
docere c. 2. acc. MAH. 1. 5238.: द्रोणो ऽर्जुनम्…रण-
शिक्षाम् अशिक्षयत्. Pass. c. acc. rei. IN. 3. 11.: स
शिक्षितो नृत्यगुणान्.
c. अनु Caus. docere. MAH. 1. 5761.
c. अभि Caus. id. MAH. 1. 8033.
c. उप discere. IN. 3. 3. N. 21. 33. A. 1. 12.

Lanman

English

 √śikṣ,  see 1030 and √śak.

Kridanta Forms

Sanskrit

शिक्ष् (शि꣡क्षँ॒ विद्योपादाने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् =  शिक्षणम्
अनीयर् =  शिक्षणीयः - शिक्षणीया
ण्वुल् =  शिक्षकः - शिक्षिका
तुमुँन् =  शिक्षितुम्
तव्य =  शिक्षितव्यः - शिक्षितव्या
तृच् =  शिक्षिता - शिक्षित्री
क्त्वा =  शिक्षित्वा
ल्यप् =  प्रशिक्ष्य
क्तवतुँ =  शिक्षितवान् - शिक्षितवती
क्त =  शिक्षितः - शिक्षिता
शानच् =  शिक्षमाणः - शिक्षमाणा

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  शिक्ष्
मूलधातुः:
   शिक्ष
धात्वर्थः:
  विद्योपादाने
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  शिक्षते

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 2. शिक्ष् mit उप auch: in Dienst nehmen. — Mit सम् °lernen,  H XXIII,  26 [संशिक्षतां ललितविभ्रमचेष्टितानि … मृगो ऽङ्गनायाः].

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  पठ्,  शिक्ष्,  अधि इ,  अधिगम्,  अभिश्रु,  अभिसंश्रु,  अवगम्,  अव आ इ,  श्रु,  परिश्रु,  अधिगा
verb
 
कस्माच्चन ज्ञानार्जनानुकूलः व्यापारः।
 "सा मङ्गलायाः शास्त्रीयं सङ्गीतं पठति।"

Synonyms:
  शिक्ष्,  अध्यापय
verb
 
विधिपूर्वकशिक्षानुकूलः व्यापारः।
 "सः माम् पाकविधिम् अशिक्षत्।"

Synonyms:
  अभ्यस्,  शील्,  अभ्यस्त कृ,  शिक्ष्
verb
 
कस्यापि कार्यस्य पौनःपुन्येन अनुष्ठानानुकूलः व्यापारः।
 "अस्मिन् कार्ये अहम् अभ्यस्यामि।"

Capeller

German

 शिक्ष्,  शि॑क्षति,  °ते (s. शक) eig. können
wollen
 versuchen,  unternehmen (Act.)
lernen,  einüben (meist Med.,  शि॑क्षमाण
Schüler)
 helfen wollen,  günstig o.
dienstbar sein,  schenken,  beschenken
(meist Act.). Caus. शिक्षयति (°ते) unterrichten, 
lehren (2 Acc.). p. p. शिक्षित
erlernt
 unterrichtet,  gelehrt in (Acc., 
Loc. o. —°).

Grassman

German

 √śikṣ siehe śak.

Stchoupak

French

 शिक्ष्-
 (dés. de शक्-) शिक्षते (-ति) (शिक्षाण-) 
{%śiśikṣa 
 śikṣyate śikṣayati %} (-ते) -- étudier,  apprendre (qqch., 
acc. 
 de qq'un,  abl. ou gén.  avec सकाशात्) 
 s'exercer en (loc.) 
 moy.
offrir ses services à qq'un (acc.) 
 pass. être instruit 
 caus. instruire, 
enseigner (qqch. acc. loc. 
 à qq'un,  acc. gén.  
 aussi inf.  et acc.).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.