| YouTube Channel

शात: (zAta:)

 
शब्दसागरः
English
शात
mfn.
(-तः-ता-तं)
1. Happy, well, prosperous.
2. Feeble, thin.
3.
Sharpened, whetted, sharp.
4. Handsome, bright.
n.
(-तं) Joy,
pleasure, happiness.
E.
शो to reduce or diminish,
aff.
क्त
Capeller Eng
English
1 शात
a.
sharpened, whetted
thin, slender.
2 शात
m.
the falling out (of hair, nails etc.).
Yates
English
शात (तं) 1.
n.
Joy, pleasure.
a.
Happy
feeble
sharpened.
Wilson
English
शात
mfn.
(-तः-ता-तं)
1 Happy, well, prosperous.
2 Feeble, thin.
3 Sharpened, whetted, sharp.
4 Handsome, bright.
n.
(-तं) Joy, pleasure, happiness.
E.
शो to reduce or diminish,
aff.
क्त.
Apte
English
शात [śāta], p. p. [शो-क्त]
Sharpened, whetted
हास्यः पश्यन्नपि रिपुशिरः शाणशातं कुठारम्
Mv.*
3.28
sharp
रामे शातकुठारभासुरकरे क्षत्रद्रुमोच्छेदिनि
Ve.*
6.12.
Thin, slender
शय्यागतेन रामेण माता शातोदरी बभौ
R.*
1.69.
Weak, feeble.
Beautiful, handsome.
Cut down.
Happy, thriving. -तः The Dhattūra plant. -तम् Happiness, pleasure, delight
मानिनीजनजनितशातम्
Gīt.*
1.
Comp.
-उदरी a woman with a slender waist
शातोदरी युवदृशां क्षणमुत्सवो$भूत्
Śi.*
5.23
R.*
1.69. -शिखa. sharp-pointed.
Apte 1890
English
शात p. p. शे-क्त 1 Sharpened, whetted.
2 Thin, slender.
3 Weak, feeble.
4 Beautiful, handsome.
5 Cut down.
6 Happy, thriving.
तः The Dhattūra plant.
तं Happiness, pleasure, delight
मानिनीजनजनितशातं Gīt. 10.
Comp.
उदरी a woman with
a slender waist
Śi. 5. 23
R. 10. 69.
शिख a. sharp-pointed.
Monier Williams Cologne
English
1. शात॑
mfn.
(fr. शो
cf.
शित) sharpened, whetted, sharp,
Kathās.
Rājat.
thin, feeble, slender, emaciated,
Hariv.
Kāv.
VarBṛS.
शात॑
n.
the thorn-apple,
MW.
2. शात
m.
(fr. 2. शद्) falling out or decaying (of nails, hair
&c.
),
Suśr.
3. शात
n.
joy, pleasure, happiness,
L.
शात
mfn.
handsome, bright, happy,
W.
4. शात Vṛddhi form of शत, in comp.
शात a
mfn.
See 1. शात,
p.
1063, col. 3.
Monier Williams 1872
English
शात शात, अस्, आ, अम् (fr. rt. शो, cf. शित
or
in some senses perhaps to be regarded as an anom.
past pass. part. of rt. शद्), sharpened, sharp, whetted
thin, slender, emaciated
weak, feeble
beautiful,
handsome
happy, prosperous
(अम्), n. joy, plea-
sure, happiness
the thorn-apple.
—शात-शिख, अस्,
ई, अम्, sharp-pointed (as the nails &c.).
—शातोदरी
(°त-उद्°), f. a thin-waisted woman.
शात, अस्, आ, अम्, sharpened, &c. See s. v., p. 1000.
Macdonell
English
शात 1. śā-ta, pp. (√ 2. śā) sharp etc..
शात 2. śāt-a,
m.
[√ śat] falling out (of hair 🞄or nails).
शात 3. śāta,
n.
(?) joy, delight (rare).
Apte Hindi
Hindi
शात
भू* क* कृ* - शो + क्त
"तीक्ष्ण किया हुआ, पैनाया हुआ"
शात
भू* क* कृ* - शो + क्त
"पतला, दुबला"
शात
भू* क* कृ* - शो + क्त
"दुर्बल, कमजोर"
शात
भू* क* कृ* - शो + क्त
"सुन्दर, मनोहर"
शात
भू* क* कृ* - शो + क्त
"प्रसन्न, फलता-फूलता"
शात:
पुं*
- -
धतूरे का पौधा
शातम्
नपुं*
- -
"आनन्द, प्रसन्नता, खुशी"
L R Vaidya
English
SAta {% (I) a. (f. ता) %} 1. Sharpened, whetted
2. weak, feeble
3. emaciated
4. handsome, beautiful
5. happy.
SAta {% (II) m. %} The Dhattūra plant.
SAta {% (III) n. %} Joy, happiness.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
śāta, or sāta, adj., or sometimes subst. nt. (= Pali sāta
Skt. Lex., and once in cpd. ati-śāta, BR
cf. sātīyati), pleasant, agreeable, or as n. pleasantness, pleasure (opp. a-, less often vi-śāta): Mvy 〔1882〕 śātam = Tib. phya le ba (fine, smooth, refined, pleasant, Das) or mñam pa (level)
sātaṃ Dharmas 〔34〕
sukha-sāta-saṃgatā Mv 〔i.97.3, 5〕
sāta-sukha-sahagatam Bbh 〔208.26〕
priyarūpa-śātarūpa- Śikṣ 〔223.9〕
AsP 〔333.5〕 (°sāta°)
sāta-sita (= Pali id., same vs, Dhp. 〔341〕) bound by pleasures Ud 〔iii.5〕
in Mv 〔ii.480.6〕 Senart by em. tasyā ahaṃ na sātā (mss. mātā) bhaviṣyāmi, towards her I shall not be agreeable, i.e. I shall be offended at her
but perhaps the reading of mss. may be kept
Princess Sudarśanā speaks, referring to her attendants: I shall not be a mother to her, i.e. I shall not cherish her.
Kridanta Forms
Sanskrit
शै (शै॒ पाके - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = शानम्
अनीयर् = शानीयः - शानीया
ण्वुल् = शायकः - शायिका
तुमुँन् = शातुम्
तव्य = शातव्यः - शातव्या
तृच् = शाता - शात्री
क्त्वा = शात्वा
ल्यप् = प्रशाय
क्तवतुँ = शातवान् - शातवती
क्त = शातः - शाता
शतृँ = शायन् - शायन्ती
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
°शात m. knave or robber, Harṣac. 236, 9
238, 1.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
सुपेश, तनु, कृश, सुतनु, सरु, श्लक्ष्ण, शीर्ण, शात, पात्रट, अपचित, तलिन, अणु, अणुतर, आम, चटुल, प्रतनु, पेलव, परिपेलव
adjective
यस्य घनत्वम् अल्पम् अस्ति।
"एतद् अंशुकं सुपेशम् अस्ति।"
Synonyms:
शात, तीक्ष्णाग्र, उत्सक, तीव्र, शितधार, निशित, निशात, प्रखर, तिग्म, शित
adjective
तीक्ष्णम् अग्रं यस्य सः।
"सेवकेन शातेन अस्त्रेण आहत्य स्वस्वामिनः हत्या कृता।"
Synonyms:
दुर्बल, निर्बल, शक्तिहीन, छात, शात, शित
adjective
यस्मिन् बलं नास्ति।
"दुर्बले पुरुषे अत्याचारः करणीयः।"
Synonyms:
तीक्ष्ण, तीव्र, कुशाग्र, अश्रि, खर, तिगित, तिग्म, तेजस्वत्, निशित, प्रविविक्त, विकुण्ठ, विशित, शात, शीर, संशित
adjective
तेजोयुक्तम्।
"अस्य कार्यार्थे तीक्ष्णा बुद्धिः अपेक्ष्यते।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skyid pa
१) क्षेम २) शम् ३) शर्मन् ४) शात ५) सुख ६) सुखिन् ७) सौख्य
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
चक्षुष्यः सुभगो द्वेष्योऽक्षिगतोऽथांसलो बली ४४८
निर्दिग्धो मांसलश्चोपचितोऽथ दुर्बलः कृशः
क्षामः क्षीणस्तनुश्छातस्तलिनामांसपेलवाः ४४९
-wordlist-
चक्षुष्य (पुं), सुभग (पुं), द्वेष्य (पुं), अक्षिगत (पुं), अंसल (पुं), बलिन् (पुं), निर्दिग्ध (पुं), मांसल (पुं), उपचित (पुं), दुर्बल (पुं), कृश (पुं), क्षाम (पुं), क्षीण (पुं), तनु (पुं), शात (पुं), तलिन (पुं), अमांस (पुं), पेलव (पुं)
--source--
स्यान्निशातं शितं शातं निशितं तेजितं क्ष्णुतम्
-wordlist-
निशात (क्ली), शित (क्ली), शात (क्ली), निशित (क्ली), तेजित (क्ली), क्ष्णुत (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
क्षाम
क्षाम, शात, कृश, क्षीण, पेलव, तलिन, तनु
क्षामं शातं कृशं क्षीणं पेलवं तलिनं तनु
verse 4.1.1.717
page 0083
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
शातं,
क्ली,
(शो + क्तः “शाच्छोरन्यतरस्याम् ।”७ ४१ इति पक्षे इत्वाभावः ।) सुखम् ।तद्वति, त्रि इत्यमरः
(विनाशः यथा, मुश्रुते ।“पाणिप्राप्तं पाणिदाहं नखशातं करोति
”)
शातः, त्रि, (शो + क्तः ।) दुर्ब्बलः निशितः ।इति मेदिनी
धुस्तूरः इत्यमरः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
शात
न०
शो--क्त सुखे तद्वति
त्रि०
अमरः छिन्ने कृशेत्रि० विश्वः दुर्बले निशिते
त्रि०
मेदि० धूस्तूरेपु० अमरः
Capeller
German
1. शात s. शा.
2. शात
m.
Ausfall (der Haare u. s. w.).
Burnouf
French
शात शात (pp. de शो) aiguisé, affilé
mince,
grèle.
Heureux, prospère. -- S.
n.
joie, bonheur.
Stchoupak
French
शात-
(शा-) a. v. aiguisé, affilé, tranchant, aigu
maigre,
fin.
शातोदरी-
f.
femme à la taille fine.
शात-
nt. ifc. joie.
शात-
m.
fripon.