| YouTube Channel

व्री (vrI)

 
शब्दसागरः
English
व्री r. 4th cl. (व्रीयते) To go. r. 9th cl. (व्रिणाति or व्रीणाति) To choose or select.
Yates
English
व्री (य, ङ) व्रीयते 4.
d. (ञ, ग) व्रीणाति,
व्रीणीते 9.
c. To choose or elect
to cover.
Wilson
English
व्री r. 4th cl. (व्रीयते) r. 9th cl. (व्रीणाति or व्रीणीते)
1 To choose or elect.
2 To cover or screen.
Apte
English
व्री [vrī], I. 9
P.
 (व्रिणाति-व्रीणाति) To choose, select
cf.
 वृ. -II. 4 Ā. (व्रीयते, व्रीण)
To go, move.
To be chosen.
To cover, screen.
Apte 1890
English
व्री {vI.v} {c9c} P. (व्रिणाति-व्राणीति) To choose, select
cf. वृ. {vII.v} {c4c} A. ( व्रीयते, व्रीण) 1 To go, move.
2 To be chosen.
3 To cover, screen.
Monier Williams Cologne
English
व्री (cf. √ व्रि and व्ली)
cl.
 9.
P.
 and
cl.
 4. Ā. व्रीणाति, व्रिणाति, or व्रीयते, ‘to choose’ or ‘to cover’ (वरणे),
Dhātup.
 xxxi, 31
xxvi, 31
Caus.
 व्रययति, or व्रेपयति
Gr.
 :
Desid.
 विव्रीषति, °ते:
Intens.
 वेव्रीयते, वेव्रयीति, वेव्रेति, ib.
Monier Williams 1872
English
व्री व्री (connected with rts. वृ, व्ली),
cl. 9. P. व्रीणाति or व्रिणाति, विव्राय,
व्रेष्यति, अव्रैषीत्, व्रेतुम्, to choose, elect
cl.
4. A. व्रीयते, विव्रिये, व्रेष्यते, अव्रेष्ट, व्रे-
तुम्, to choose (?)
to be chosen or elected
to
cover, screen: Caus. व्राययति (or according to
others व्रेपयति), -यितुम्: Desid. विव्रीषति, -ते:
Intens. वेव्रीयते, वेव्रयीति, वेव्रेति।
Benfey
English
† व्री व्री, ii. 9, व्री̆णा, व्री̆णी, Par.
To choose. i. 4, Ātm. To be chosen.
Apte Hindi
Hindi
व्री
"क्र्या* पर* , " - -
"छांटना, चुनना"
व्री
"दिवा* आ* , " - -
"जाना, हिलना-जुलना"
व्री
"दिवा* आ* , " - -
चुना जाना
L R Vaidya
English
vrI {% (I) vt. 4A (pp. व्रीण
pres. व्रीयते) %} To go, to move.
vrI {% (II) vt. 9P (pres. व्रिणाति, व्रीणाति) %} To choose, to select.
Bopp
Latin
व्री 4. A. et 9. P. (वरणे K. वृत्याम् V.) eligere. Cf. वृ.
Kridanta Forms
Sanskrit
व्री (व्री॒ङ् वृणोत्यर्थेँ - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = व्रयणम्
अनीयर् = व्रयणीयः - व्रयणीया
ण्वुल् = व्रायकः - व्रायिका
तुमुँन् = व्रेतुम्
तव्य = व्रेतव्यः - व्रेतव्या
तृच् = व्रेता - व्रेत्री
क्त्वा = व्रीत्वा
ल्यप् = प्रव्रीय
क्तवतुँ = व्रीणवान् - व्रीणवती
क्त = व्रीणः - व्रीणा
शानच् = व्रीयमाणः - व्रीयमाणा
व्री (व्री॒ वरणे - क्र्यादिः - अनिट्)
ल्युट् = व्रयणम्
अनीयर् = व्रयणीयः - व्रयणीया
ण्वुल् = व्रायकः - व्रायिका
तुमुँन् = व्रेतुम्
तव्य = व्रेतव्यः - व्रेतव्या
तृच् = व्रेता - व्रेत्री
क्त्वा = व्रीत्वा
ल्यप् = प्रव्रीय
क्तवतुँ = व्रीतवान् - व्रीतवती
क्त = व्रीतः - व्रीता
शतृँ = व्रीणन् - व्रीणती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 व्री
मूलधातुः:
 व्री
धात्वर्थः:
 वरणे
गणः:
 क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 अनिट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 व्रीणाति
अनुबन्धादिविशेषः:
 ईकारान्तः, प्वादित्वपक्षे व्रिणाति
धातुः:
 व्री
मूलधातुः:
 व्रीङ्
धात्वर्थः:
 वरणे
गणः:
 दिवादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 अनिट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 व्रीयते
अनुबन्धादिविशेषः:
 ओदित्
धातुप्रदीपः
Sanskrit
व्री वरणे
- व्रीणाति व्रीतम् व्रीतिः 35
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
व्री, ग गि वृत्याम् । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(क्र्या०-प्या०-पर०-सक०-अनिट् ।) रेफोपधः । गि, व्रिणाति । व्रीणः वीणिः । ग, यो व्रीणाति जय-श्रियं रणमुखे । व्रीतः व्रीतिः । इति दुर्गादासः ॥
व्री, य ङ ओ गतौ । वृत्याम् । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(दिवा० आत्म०-सक०-अनिट् ।) रेफोपधः ॥
य ङ, व्रीयते । ओ, व्रीणः । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
व्री वृतौ क्र्या० प्वा०
पर०
सक०
 अनिट् । व्रि(व्री)णाति अव्रैषीत् ।
व्री गतौ दिवा० आ०
सक०
 अनिट् । व्रीयते अव्रेष्ट । ओदित्व्रीणः ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
व्री वरणे
- व्रीणाति व्रीतः उणादौ व्रीहिः 32
धातुवृत्तिः
Sanskrit
व्री (अर्थः) वरणे
( व्रीणाति व्रीणीतः व्रीणासि व्रीणामि विव्राय विव्रियतुः विव्रेथ विव्रियिव व्रेता व्रेष्यति व्रीणातु व्रीणीतात् व्रीणीहि व्रीणानि अव्रीणात् अव्रीणीताम् अव्रीणाः अव्रीणाम् व्रीणीयात् ) आशिषि (व्रीयात् अव्रैषीत्_ अव्रैष्टाम् विव्रीषति वेव्रीयते वेव्रेति व्राययति अविव्रयत् ) स्वामिकाश्यपादयो "अर्तिह्रीव्ली'' इतिपठन्तो व्रेपयतीति पुकं प्रतिपन्नाः 33
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“व्री वरणे”@} 2 प्वादिः।
‘--वरणे-आवरणे’ इति ‘व्रीतः-व्रीतवान् आवारकेऽर्थे’ इति च काशकृत्स्नः।
‘--गतौ च द्रुमे’ इति धा।
का।
व्या 3।
‘व्रीणाति वरणे तत्र व्रीङो व्रीयेत तु श्यनि।’ 4 इति देवः।
व्रायकः-यिका, व्रायकः-यिका, विव्रीषकः-षिका, वेव्रीयकः-यिका
व्रेता-त्री, व्राययिता-त्री, विव्रीषिता-त्री, वेव्रीयिता-त्री
5 व्रिणन्-न्ती, व्राययन्-न्ती, विव्रीषन्-न्ती
-- व्रेष्यन्-न्ती-ती, व्राययिष्यन्-न्ती-ती, विव्रीषिष्यन्-न्ती-ती
-- इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि क्रैयादिकप्लिनातिवत् 6 ज्ञेयानि।
7 व्रेपयति।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१६६५)
02
=>
 (९-क्र्यादिः-१५०४। सक। अनि। पर।)
03
=>
 (३। ९।)
04
=>
 (श्लो। १९)
05
=>
 [[१। शतरि, ‘क्र्यादिभ्यः श्ना’ (३-१-८१) इति श्ना विकरणप्रत्ययः। तस्य ‘श्नाभ्य- स्तयोरातः’ (६-४-११२) इत्याकारलोपे ‘प्वादीनां ह्रस्वः’ (७-३-८०) इति ह्रस्वे च रूपमेवम्। ये तु प्वादित्वमस्य नाभ्युपगच्छन्ति, तेषां मते व्रीणन् इति दीर्घघटि- तमेव रूपम्।]]
06
=>
 (१०८१)
07
=>
 [[२। “स्वामिकाश्यपादयः ‘अर्तिह्रीव्री--’ (७-३-३६) इति पठन्तो व्रेपयतीति पुकं प्रतिपन्नाः” इति धातुवृत्तिः। क्षीरतरङ्गिण्यां तु अत्र नैतादृशः पाठः उपलभ्यते। इतः पूर्वं ‘व्ली वरणे’ इत्यत्र (धातौ) व्लेपयतीति पुग्विशिष्टत्वेन उदाह्रियते।]]
Burnouf
French
*व्री व्री। व्रीणामि ou व्रिणामि 9
p.
विव्राय
f2. व्रेष्यामि
a1. अव्रैषम्
pp.
व्रीत। Choisir.
Au ps. ou classe 4, व्रीये
pp.
व्रीण। Etre choisi.
Cf. वृ।