| YouTube Channel

व्यायोग (vyAyoga)

 
शब्दसागरः
English
व्यायोग
m.
 (-गः) A kind of dramatic exhibition or composition in one
act, the subject of which is some contest or war of a heroic kind,
and of which woman is not the cause.
E.
 वि and आङ् before युज् to
unite,
aff.
 घञ्
in which the valiant are associated.
Capeller Eng
English
व्यायोग
m.
 a kind of drama.
Yates
English
व्या_योग (गः) 1.
m.
 Dramatic com-
position celebrating athletic
sports, conflicts, &c.
Spoken Sanskrit
English
व्यायोग vyAyoga
m.
 kind of dramatic representation or composition in one act
Wilson
English
व्यायोग
m.
 (-गः) A kind of dramatic exhibition or composition in one
act, the subject of which is some contest or war of a heroic kind, and of which
woman is not the cause.
E.
 वि and आङ् before युज to unite,
aff.
 घञ्
in which the
valiant are associated.
Apte
English
व्यायोगः [vyāyōgḥ], A kind of dramatic composition in one act
it is thus described by S. D.: ख्यातेतिवृत्तो व्यायोगः स्वल्प- स्त्रीजनसंयुतः । हीनो गर्भविमर्षाभ्यां नरैर्बहुभिराश्रितः । एकाङ्कश्च भवेद- स्त्रीनिमित्तसमरोदयः । कैशिकीवृत्तिरहितः प्रख्यातस्तत्र नायकः । राज- र्षिरथ दिव्यो वा भवेद्धीरोद्धतश्च सः । हास्यशृङ्गारशान्तेभ्य इतरे$त्राङ्गिनो रसाः ॥ 514
cf.
 मध्यमव्यायोग of Bhāsa.
Apte 1890
English
व्यायोगः A kind of dramatic composition in one act
it is thus described by S. D.:
ख्यातेतिवृत्तो व्यायोगः स्वल्पस्त्रीजनसंयुतः । हीनो गर्भविमर्षाभ्यां नरैर्बहुभिराश्रितः । एकांकश्च भवेदस्त्रीनिमित्तसमरोदयः । कौशिकीवृत्तिरहितः प्रख्यातस्तत्र नायकः । राजर्षिरथ दिव्यो वा भवेद्धीरोद्धतश्च सः । हास्यशृंगारशांतेभ्य इतरेऽत्रांगिनो रसाः ॥ 514.
Monier Williams Cologne
English
व्य्-आयोग
m.
 a kind of dramatic representation or composition in one act (belonging to the Prakaraṇa class, and describing some military or heroic exploit from which the sentiment of love is excluded),
Bhar.
Daśar.
&c.
Monier Williams 1872
English
व्य्-आयोग, अस्, m. a kind of dramatic representa-
tion or composition in one act (belonging to the
Prakaraṇa class, and describing some military or heroic
exploit in which no part of the interest is derived
from female participation, the sentiment of love being
thereby excluded).
Apte Hindi
Hindi
व्यायोगः
पुं*
 - वि + आ + युज् + घञ्
नाठ्यसाहित्य में एक प्रकार का एकांकी नाटक
L R Vaidya
English
vyAyoga {% m. %} A kind of dramatic composition in one act
(the S.D. thus describes it- ख्यातेतिवृत्तो व्यायोगः स्वल्पस्त्रीजनसंयुतः … … एकांकश्च भवेदस्त्रीनिमित्तसमरादयः … … हास्यशृंगारशाम्तेभ्य इतरेत्रांगिनो रसाः).
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
व्यायोग Adj. ° = वीनां पक्षिणाम् आयोगः संबन्धो यत्र, H XVII, 107.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्यान्नाटकं प्रकरणं भाणः प्रहसनं डिमः ।
व्यायोगः समवकारो विथ्यङ्केहामृगा इति ॥ २८४ ॥
अभिनेयप्रकाराः स्युर्भाषाः षट्संस्कृतादिकाः ।
-wordlist-
अभिनेयप्रबन्ध (पुं), नाटक (क्ली), प्रकरण (क्ली), भाण (पुं), प्रहसन (क्ली), डिम (पुं), व्यायोग (पुं), समवकार (पुं), वीथी (स्त्री), अङ्क (पुं), ईहामृग (पुं), भाषा (स्त्री), संस्कृत (क्ली), प्राकृत (क्ली), मागधी (स्त्री), शौरसेनी (स्त्री), पैशाची (स्त्री), अपभ्रंश (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
व्यायोगः,
पुं,
 (वि + आ + युज + घञ् ।) दश-विधरूपकान्तर्गतरूपकविशेषः । यथा, --“स्यान्नाटकं प्रकरणं भाणः प्रहसनं डिमः ।व्यायोगः समवाकारो विथ्यङ्केहामृगा इति ॥
अभिनेयप्रकाराः स्युर्भाषाः षट् संस्कृतादिकाः ॥
”इति हेमचन्द्रः ॥
(तल्लक्षण यथा, साहित्यदर्पणे । ६ । ५१४ ।“ख्यातेतिवृत्तो व्यायोगः स्वल्पस्त्रीजनसंयुतः ।हीनो गर्भविमर्षाभ्यां नरैर्ब्बहुभिराश्रितः ॥
एकाङ्कश्च भवेदस्त्रीनिमित्तसमरोदयः ।कौशिकीवृत्तिरहितः प्रख्यातस्तत्र नायकः ॥
राजर्षिरथ दिव्यो वा भवेद्धीरोद्धतश्च सः ।हास्यशृङ्गारशान्तेभ्य इतरेऽत्राङ्गिनो रसाः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
व्यायोग
पु०
 वि + आ + युज--घञ् । दृश्यकाव्यभेदे सा० द० तल्ल-क्षणमुक्तं यथा “ख्यातेतिवृत्तोव्यायोगः स्वल्पस्त्रो-जनसंयुतः । हीनोगर्भविमर्षाभ्यां नरैर्बहुभिराश्रितः ।एकाङ्कश्च भवेदस्त्रीनिमित्तसमरोदयः । कौशिकीवृत्ति-रहितः प्रख्यातस्तत्र नायकः । राजर्षिरथवा दिव्यो भ-वेद्धोरोद्धतश्च सः । हास्यशृङ्गारशान्तेभ्य इतरेऽत्राङ्गिनो-रसाः” यथा सौगन्धिकाहरणधनञ्जयविजयादि” ।
Capeller
German
व्यायोग
m.
 eine Art Drama.
Burnouf
French
व्यायोग व्यायोग
m.
 (आ
युज्) spectacle de lutteurs,
d'athlètes, etc.