व्याघात (vyAghAta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 व्याघात m.
  (-तः)
	 1. Obstacle,  impediment.
	 2. Striking,  beating.
	 3. Des-
troying,  destruction. 
	 4. Contradiction. 
	 5. The thirteenth of the
astronomical Yogas.
	 6. A tree,  (Cassia fistula.)
	 7. A rhetorical
figure,  the production of two different effects from a similar cause
or by similar agency.
 E.
  वि and आङ् before हन् to strike,  aff.
   घञ् ।

Capeller Eng

English

 व्याघात m.
  stroke,  blow,  shot
 agitation,  confusion
shock,  defeat
 obstacle,  hindrance.

Yates

English

 व्या_घात (तः) 1.
m.
  Collision
 ob-
stacle
 clashing
 13th
yoga
figure of speech
Cassia fistula.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   व्याघात  vyAghAta  m.
   agitation  
   व्याघात  vyAghAta  m.
   inconsistency of statement   
   व्याघात  vyAghAta  m.
   contradiction  
   व्याघात  vyAghAta  m.
   stroke   
   व्याघात  vyAghAta  m.
   Indian laburnum tree  [ Cassia fistula - Bot. ]  
   व्याघात  vyAghAta  m.
   impediment   
   व्याघात  vyAghAta  m.
   commotion  
   व्याघात  vyAghAta  m.
   striking against   
   व्याघात  vyAghAta  m.
   hindrance  
   व्याघात  vyAghAta  m.
   blow   
   व्याघात  vyAghAta  m.
   particular figure of speech  
   व्याघात  vyAghAta  m.
   disturbance   
   व्याघात  vyAghAta  m.
   beating  
   व्याघात  vyAghAta  m.
   obstacle   
   व्याघात  vyAghAta  m.
   defeat  
   व्याघात  vyAghAta  m.
   wounding     
            

Wilson

English

 व्याघात
m.
  (-तः)
1 Obstacle,  impediment.
2 Striking,  beating.
3 Destroying,  destruction. 
4 The thirteenth of the astronomical Yogas.
5 A tree,  (Cassia fistula.)
6 A rhetorical figure,  the production of two different effects from a similar
cause or by similar agency.
E.
  वि and आङ् before हन to strike,  aff.
   घञ्.

Apte

English

व्याघातः [vyāghātḥ],  1 Striking against.

A blow,  stroke.

An impediment,  obstacle.

Contradiction. 

Disobedience
 प्रथमं तावन्ममाज्ञाव्याघातः Mu.*
  3.

A figure of speech in which opposite effects are shown to be produced from the same cause or by the same agency
 it is thus defined by Mammaṭa: तद्यथा साधितं केनाप्यपरेण तदन्यथा । तथैव यद्विधीयेत स व्याघात इति स्मृतः ॥ K. P.*
   1
e. g.  see Vb.*
  1.2,  or the quotation under विरूपाक्ष.

Decline,  defeat
 कामः स्त्रीरनुशयवानिव स्वपक्षव्याघातादिति Śi.*
  8.61.

Apte 1890

English

 व्याघातः 1 Striking against. 
2 A blow,  stroke. 
3 An impediment,  obstacle. 
4 Contradiction. 
5 Disobedience
 प्रथमं तावन्ममाज्ञाव्याघातः Mu. 3. 
6 A figure of speech in which opposite effects are shown to be produced from the same cause or by the same agency
 it is thus defined by Mammaṭa: 
तद्यथा साधितं केनाप्यपरेण तदन्यथा । तथैव यद्विधीयेत स व्याघात इति स्मृतः K. P. 10
 e. g. see Vb. 1. 2,  or the quotation under विरूपाक्ष. 

Monier Williams Cologne

English

 व्य्-आ-घात a m.
  (√ हन्) striking against,  beating,  wounding,  a stroke,  blow,  MBh.
  
 R.
 

 a defeat,  Śiś.
 

 commotion,  agitation,  disturbance,  MBh.
  
 Hariv.

 an obstacle,  impediment,  hindrance,  R.
 
 VarBṛS.

 (in phil.
 ) contradiction,  inconsistency of statement,  Śaṃk.
 
 Sarvad.
 

 (in rhet.) a partic.  figure of speech (in which different or opposite effects are-shown to arise from the same cause or by the same agency,  e.g. ‘the god of love reduced to ashes by the eye [of Śiva] is brought to life again by the eye [of beautiful women]’),  Kpr.
  
 Kuval.
  &c.
  

 (in astron.
  ) N.
  of the 13th Yoga,  Vās.
 

 Cassia Fistula,  L.
 

 व्य्-आघात b &c.
   See p.
  1036,  col. 1.

Monier Williams 1872

English

 व्याघात व्य्-आघात,  अस्,  m. (fr. व्य्-आ-हन्), 
striking against,  beating,  wounding,  destroying,  de-
struction
 a blow,  stroke
 obstacle,  impediment,  hin-
derance
 the thirteenth of the astronomical Yogas
the tree Cassia Fistula
 a particular figure of rhetoric
(described as the production of two different effects
from a similar cause or by similar agency)
 contra-
diction,  inconsistency of statement.

Benfey

English

 व्याघात व्याघात,  i. e. वि-आ-हन्, 
Caus.,  + अ,  m.
 
Obstacle,  Hit. ii. d.

Striking.
Wounding,  Indr. 5, 

Destroying.
The thirteenth
of the astronomical Yogas.

Apte Hindi

Hindi

व्याघातः
पुं*
  - वि + आ + हन् + क्त
रहड़ना

व्याघातः
पुं*
  - वि + आ + हन् + क्त
"थप्पड़,  प्रहार"

व्याघातः
पुं*
  - वि + आ + हन् + क्त
"विघ्न,  रुकावट"

व्याघातः
पुं*
  - वि + आ + हन् + क्त
वचन विरोध

व्याघातः
पुं*
  - वि + आ + हन् + क्त
एक  अलंकार जिसमें परस्पर विरोधी फल एक ही कारण से उत्पन्न दिखाये जाते हैं

L R Vaidya

English

 vyAGAta {% m. %} 1. A blow,  a stroke
obstacle,  impediment,  hindrance
contradiction
a figure of speech,  thus defined by Mammata- यद्यथा साधितं केनाप्यपरेण तदन्यथा । तथैव यद्विधीयेत स व्याघात इति स्मृतः K.Pr.x.

Bopp

Latin

 व्याघात m. (Caus. r. हन् c. आ praef. वि s. अ) percussio, 
perturbatio. IN. 5. 11.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 व्याघातः,  पुं,
   (वाहन्यतेऽनेनेति । वि + आ +हन + घञ् ।) विष्कम्भादिसप्तविंशतियोगान्त-र्गतत्रयोदशयोगः । यथा,  --“परिघस्य त्यजेदर्द्धं शुभकर्म्म ततः परम् ।त्यजादौ पञ्च विष्कम्भे सप्त शूले न नाडिकाः ॥
गण्डव्याघातयोः षट् च नव हर्षणवज्रयोः ।वैधृतिव्यतिपातौ च समस्तौ परिवर्जयेत् ॥
”इति ज्योतिस्तत्त्वम् ॥
 * ॥
तत्र जातफलम् ।“व्याघातकर्त्ता च सतां नितान्तंव्याघातजन्मा मनुजः कठोरः ।असत्यभाषी कृपया विहीनोमन्देक्षणो दीर्घतनुः कृशाङ्गः ॥
”इति कोष्ठीप्रदीपः ॥
 * ॥
अन्तरायः । (यथा,  महाभारते । १ । २ । २८८ ।“तेन व्याषातमन्त्राणां क्रियमाणमवेक्ष्य च ॥
”)प्रहारः । इति मेदिनी ॥
 अलङ्कारविशेषः ।तस्य लक्षणं यथा,  --“यद्यथा साधितं केनाप्यपरेण तदन्यथा ।तथैव यद्विधीयेत स व्याघात इति स्मृतः ॥
”येनोपायेन यत् एकेन उपकल्पितं तस्यान्येनजिगीषुतया तदुपायकमेव यदन्यथाकरणंस स्वसाधितवस्तुव्याहतिहेतुत्वात् व्याघातः ।उदाहरणम् ।“दृशा दग्धं मनसिजं जीवयन्ति दृशैव याः ।विरूपाक्षस्य जयिनीस्ता स्तुमो वामलोचनाः ॥
”इति काव्यप्रकाशे १० उल्लासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 व्याघात त्रि०
  वि + आ + हन--घञ् । १ अन्तराये २ प्रहारेमेदि० ३ अर्थालङ्कारभेदे अलङ्कारशब्दे ४०५ पृ० दृश्यम् ।४ प्रतिबन्धे “व्याघातावधिराशङ्का” कुसुञ्जलिः । विष्क-म्भादिसप्तविंशतियोगमध्ये ५ त्रयोदशे योगे च ।

Burnouf

French

 व्याघात व्याघात m.
  (आ
 हन्) action de frapper, 
coup
		 chute ou agitation produite par un coup
		 trouble, 
perturbation. 
		 Obstacle,  empêchement.
		 Le 13ᵉ yoga
astronomique.
		 Casse,  bot.
व्याघातयामि (c. de हन्) empêcher.

Stchoupak

French

 व्य्-आघात-
 m.
  fait de frapper,  coup 
 défaite 
 fait de décocher (une
flèche,  ifc.) 
 commotion,  émotion,  fait d'alarmer 
 obstacle 
 contradiction
(logique).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.