व्यवाय (vyavAya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 व्यवाय m.
  (-यः)
	 1. Copulation. 
	 2. Covering,  disappearance.
	 3. Purity.
	 4.
Interval,  space.
	 5. Separation,  decomposition. 
	 6. Obstacle.
	 n.
  (-यं)
Light,  lustre.
 E.
  वि and अव before इण् to go,  aff.
   घञ् ।

Capeller Eng

English

 व्यवाय m.
  intervention,  separation by inserting, 
penetration,  coition. 

Yates

English

 व्यवाय (यः) 1.
m.
  Copulation
 cov-
ering
 purity
 interval.
n.
  Light.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  being separated by
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  lasciviousness
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  pervading
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  entering
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  separation by insertion
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  intervention
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  penetration
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  disappearance
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  obstacle
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  interval
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  wantonness
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  covering
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  copulation
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  interposition
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  transmutation
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  change
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  sexual intercourse
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  impediment
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 m.
  	-	  space
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 n.
  	-	  lustre
व्यवाय 	-	 vyavAya 	-	 n.
  	-	  light

Wilson

English

 व्यवाय
m.
  (-यः)
1 Copulation. 
2 Covering,  disappearance.
3 Purity.
4 Interval,  space.
n.
  (-यं) Light,  lustre.
E.
  वि and अव before इण to go,  aff.
   ण.

Apte

English

व्यवायः [vyavāyḥ],  1 Separation,  decomposition,  resolution,  (into components).

Dissolution. 

Covering,  concealment
 गुणव्यवाये$प्यगुणं विपश्चितः Bhāg.*
  8.6.11.

Intervention,  interval
 अट्कुप्वाङ्नुम्व्यवाये$पि
 व्यवायान्नानु- षज्येत MS.*  1.

An impediment,  obstacle.

Copulation,  sexual intercourse
 व्यवायकाले ददृशे वनौकोदम्पती द्विजौ Bhāg.*
  9.9.25.

Purity.

Separation,  remoteness,  interception
 संदिग्धे तु व्यवायाद्वाक्यभेदः स्यात् MS.*  3.1.21.

Entering,  penetration
 व्यवायं कुरुते नित्यं धीरो भूतानि धारयन् Mb.
 *  14.2.1. -यम् Light,  lustre.

Apte 1890

English

 व्यवायः 1 Separation,  decomposition,  resolution (into components). 
2 Dissolution. 
3 Covering,  concealment. 
4 Intervention,  interval
 अट्कुप्वाङ्नुम्व्यवायेऽपि. 
5 An impediment,  obstacle. 
6 Copulation,  sexual intercourse. 
7 Purity. 
यं Light,  lustre. 

Monier Williams Cologne

English

 व्य्-अवाय m.
  intervention,  interposition,  separation by insertion,  being separated by (instr. or comp. ),  ŚrS.
 
 Prāt.
 
 Pāṇ.

 entering,  pervading,  penetration,  MBh.
  
 Suśr.

 change,  transmutation,  BhP.
  

 sexual intercourse,  copulation,  MBh.
  
 VarBṛS.
 
 Suśr.

 wantonness,  lasciviousness,  BhP.
  

 covering,  disappearance,  W.
 

 interval,  space,  ib.

 an obstacle,  impediment,  MW.
  

 व्य्-अवाय n.
  light,  lustre,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 व्य्-अवाय,  अस्,  m. separation,  resolution (into
separate parts),  decomposition,  dissolution,  disap-
pearance
 dissipation
 loose habits
 intervention,  in-
terval,  intervening space
 an obstacle,  impediment
covering,  concealment
 sexual intercourse,  copulation
purity
 (अम्),  n. light,  lustre.

Macdonell

English

 व्यवाय vi‿ava‿aya,  m.
  intervention,  interposition,  🞄separation by (in. ,  —°)
 copulation
 🞄-avāy-in,  a.
  intervening,  separating
 -ava‿ita-tva,  n.
  separation by (—°).

Benfey

English

 व्यवाय व्यवाय,  i. e. वि-अव-इ + अ, 
 I.
m.
 
 1. Copulation,  Rājat. 5,  280.
 2.
Intervening,  interval.
 3. Covering, 
disappearance.
 II. n.
  Light,  lustre.

Apte Hindi

Hindi

व्यवायः
पुं*
  - वि + अव + अय् + अच्
"वियोजन,  विश्लेषण (अवयवों का) पृथक्करण"

व्यवायः
पुं*
  - वि + अव + अय् + अच्
विघटन

व्यवायः
पुं*
  - वि + अव + अय् + अच्
"आवरण,  छिपाव"

व्यवायः
पुं*
  - वि + अव + अय् + अच्
"हस्तक्षेप,  अन्तराल"

व्यवायः
पुं*
  - वि + अव + अय् + अच्
"अड़चन,  रुकावट"

व्यवायः
पुं*
  - वि + अव + अय् + अच्
"मैथुन,  सम्भोग"

व्यवायः
पुं*
  - वि + अव + अय् + अच्
पवित्रता

व्यवायम्
नपुं*
   - -
"दीप्ति,  आभा"

व्यवायः
पुं*
  - वि+अव+अय्+घञ्
"दूरी, पार्थक्य"

व्यवायः
पुं*
  - वि+अव+अय्+घञ्
"प्रवेश, घुसाना"

L R Vaidya

English

 vyavAya {% (I) m. %} 1. Separation,  decomposition
copulation,  sexual intercourse
concealment,  covering
obstacle,  impediment
purification.

 vyavAya {% (II) n. %} Light,  lustre.

Abhyankara Grammar

English

व्यवाय  intervention,  separation by insertion
 separation by means of the insertion of a phonetic element. See व्य्वधान above. cf. अट्कुप्वाङ्नु- म्व्यवायेपि P. VIII. 4.2: अडभ्यासव्यवा- येपि P. VI. 1.26: cf. अङ्गव्यवाये चाङ्गपर: R. T. 190
 संयेागानां स्वरभक्त्या व्यवायः R. Pr. XIV. 25.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
राका तु सरजाः कन्या स्त्रीधर्मः पुष्पमार्तवम् ।
रजस्तत्कालस्तु ऋतुः सुरतं मोहनं रतम् ॥ ५३६ ॥
संवेशनं संप्रयोगः संभोगश्च रहो रतिः ।
ग्राम्यधर्मो निधुवनं कामकेलिः पशुक्रिया ॥ ५३७ ॥
व्यवायो मैथुनं स्त्रीपुंसोर्द्वंद्वं मिथुनं च तत् ।
-wordlist-
 
राका (स्त्री),  स्त्रीधर्म (पुं),  पुष्प (क्ली),  आर्तव (क्ली),  रजस् (क्ली),  ऋतु (पुं),  सुरत (क्ली),  मोहन (क्ली),  रत (क्ली),  संवेशन (क्ली),  सम्प्रयोग (पुं),  सम्भोग (पुं),  रहस् (क्ली),  रति (स्त्री),  ग्राम्यधर्म (पुं),  निधुवन (क्ली),  कामकेलि (स्त्री),  पशुक्रिया (स्त्री),  व्यवाय (पुं),  मैथुन (क्ली),  स्त्रीपुंसौ (पुंद्वि),  द्वन्द्व (क्ली),  मिथुन (क्ली)

--source--
 
विघ्नेऽन्तरायप्रत्यूहव्यवायाः समये क्षणः ।
वेला वाराववसरः प्रस्तावः प्रक्रमान्तरम् ॥ १५०९ ॥
-wordlist-
 
विघ्न (पुं),  अन्तराय (पुं),  प्रत्यूह (पुं),  व्यवाय (पुं),  समय (पुं),  क्षण (पुं),  वेला (स्त्री),  वार (पुंक्ली),  अवसर (पुं),  प्रस्ताव (पुं),  प्रक्रम (पुं),  अन्तर (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

विघ्न
विघ्न,  अन्तराय,  प्रत्यूह,  व्यवाय
विघ्नोऽन्तरायः प्रत्यूहो व्यवायश्च प्रकीर्तितः ।
verse 2.1.1.401
page 0046

व्यवाय
व्यवाय,  सुरत
सुरतेऽपि व्यवायः स्यान्नैगमश्च ऋतावपि ॥ ८१५ ॥
verse 5.1.1.815
page 0094

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 व्यवायं,  क्ली,
   (वि + अव + अय + अच् ।) तेजः ।इति मेदिनी ॥

 व्यवायः,  पुं,
   (विशेषेण अवायनं अधः संश्लेषणम् ।वि + अव + इ + घञ् ।) मैथुनम् । इत्यमरः ॥
(तथा,  वैद्यके ।“व्यायामञ्च व्यवायञ्च स्नानं चंक्रमणं तथा ।ज्वरमुक्तो न सेवेत यावन्न बलवान् भवेत् ॥
”)अन्तर्द्धानम् । इति मेदिनी ॥
 (यथा,  पाणिनौ ।“अडभ्यास व्यवायेऽपि ।” ६ । १ । १३६ ।)शुद्धिः । इति धरणिः ॥
 (परिणामे । तथा, भागवते । ८ । ६ । ११ ।“पश्यन्ति युक्ता मनसा मनीषिणोगुण व्यवायेऽप्यगुणं विपश्चितः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 व्यवाय पु०
  वि + अव + इण--घञ् । १ ग्राम्यधर्मे मैथुने अमरः ।२ अन्तर्द्धाने च ३ तेजास न०
  मेदि० । ४ शुद्धौ पु०
  जटा० ।

Capeller

German

 व्यवाय m.
  das Dazwischentreten,  Trennung
das Eindringen, coitus.

Burnouf

French

 व्यवाय व्यवाय m.
  (अव
 इ) dissolution, 
décomposition
		 disparition.  -- N. éclat,  splendeur.
व्यवायिन् a. qui sépare,  qui décompose [par ex. un mot qui
coupe un autre mot
 ainsi नो dans la phrase अभि नो रक्ष
protège nous].
व्यवेत (अव
 pp. de इ) coupé,  décomposé,  tg.

Stchoupak

French

 व्य्-अवाय-
 m.
  pénétration 
 transformation (ifc.) 
 coït 
 lascivité.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.