| YouTube Channel

व्यतिक्रमः (vyatikramaH)

 
Apte
English
व्यतिक्रमः [vyatikramḥ], 1 Transgressing, deviating, swerving
divergence
'belonging to two different Vedas' as in गुणमुख्यव्यतिक्रमे तदर्थत्वान्मुख्येन वेदसंयोगः
Ms.*
 3.3.9.
Violation, breach, non-performance
as in संविद्व्यतिक्रमः
तस्य व्यतिक्रमाद्राज्ञो भविष्यति सुदारुणा
Rām.*
 1.9.8.
प्रतिबध्नाति हि श्रेयः पूज्यपूजाव्यतिक्रमः
R.*
 1.79.
Disregard, neglect, omission.
Contrariety, inversion, reverse.
Sin, vice, crime
अत्र ब्रूहि यथातत्त्वं को रामस्य व्यतिक्रमः
Rām.*
 3. 39.24
व्यतिक्रमं मे भगवन् क्षन्तुमर्हसि शंकर
Mb.
 * 3.39.8
Ms.*
 8.355.
Adversity, misfortune.
Violating, transgression
तयोर्व्यतिक्रमं दृष्ट्वा क्रुद्धस्य भवतो हरेः
Mb.
 * 3. 12.39.
Apte 1890
English
व्यतिक्रमः 1 Transgressing, deviating, swerving.
2 Violation, breach, non-performance
as in सांविद्व्यतिक्रमः
प्रतिबघ्नाति हि श्रेयः पूज्यपूजाव्यतिक्रमः R. 1. 79.
3 Disregard, neglect, omission.
4 Contrariety, inversion, reverse.
5 Sin, vice, crime.
6 Adversity, misfortune.
Apte Hindi
Hindi
व्यतिक्रमः
पुं*
 - वि + अति + क्रम् + घञ्
"अतिक्रमण, विचलन, भटकना"
व्यतिक्रमः
पुं*
 - वि + अति + क्रम् + घञ्
"उल्लंघन, भंग, अननुष्ठान"
व्यतिक्रमः
पुं*
 - वि + अति + क्रम् + घञ्
"अवहेलना, उपेक्षा, भूल"
व्यतिक्रमः
पुं*
 - वि + अति + क्रम् + घञ्
"वैपरीत्य, उलट, व्यत्यास"
व्यतिक्रमः
पुं*
 - वि + अति + क्रम् + घञ्
"पाप, दुर्व्यसन, जुर्म"
व्यतिक्रमः
पुं*
 - वि + अति + क्रम् + घञ्
"आपत्काल, दुर्भाग्य"
व्यतिक्रमः
पुं*
 - वि+अति+क्रम्+घञ्
उल्लंघन अतिक्रमण
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 उल्लङ्घनम्, अतिक्रमणम्, व्यतिक्रमः
noun
निश्चयप्रतिज्ञानियमविध्यादीनां विरुद्धम् आचरणम्।
"यः नियमानाम् उल्लङ्घनं करोति सः दण्डितः भविष्यति।"
Synonyms:
 व्यतिक्रमः
noun
नियमभङ्गस्य क्रिया।
"सेनायां व्यतिक्रमः निषिद्धः।"
Tamil
Tamil
வ்யதிக்ரம: : மிஞ்சுதல், தவறுதல், அதிக்ரமித்தல், மாறுபாடு, தலை கீழானது, பாவம், துயரம், துரதிர்ஷ்டம்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: व्यतिक्रमः
Root: व्यतिक्रमः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ change
⇒ barter
⇒ reverse
⇒ exchange
⇒ inverted order
Shloka(s):
3|2|33|1 ► स्याद्व्यत्यासो विपर्यासो व्यत्ययश्च विपर्यये। (सङ्कीर्णवर्गः)
3|3|28|2 ► विपर्यासे विस्तरे च प्रपञ्चः पावके शुचिः॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|2|33|1 ⇢ व्यत्यासः (व्यत्यास) (पुं) ⇒ change, barter, reverse, exchange, inverted order
➠ 3|2|33|1 ⇢ विपर्यासः (विपर्यास) (पुं) ⇒ error, lapse, death, change, reverse, mistake, exchange, delusion, upsetting, inversion, overthrow, expiration, opposition, contrariety, interchange, overturning, opposite of, perverseness, deterioration, transposition, transportation, change for the worse, imagining what is unreal or false to be real or true
➠ 3|2|33|1 ⇢ व्यत्ययः (व्यत्यय) (पुं) ⇒ change, reverse, contrariety, transposition, transmutation, inverted order
➠ 3|2|33|1 ⇢ विपर्ययः (विपर्यय) (पुं) ⇒ loss, error, change, enmity, barter, mistake, inverted, reversed, exchange, avoiding, perverse, shunning, calamity, hostility, overthrow, revolution, alteration, misfortune, vicissitude, opposite of, destruction, contrary to, running off, perverseness, turning round, transposition, misapprehension, coming to an end, change of opinion, reverse of fortune, change for the worse, change of purpose or conduct, inverted order or succession, mistaking anything to be the reverse or opposite of what it is
➠ 3|3|28|2 ⇢ प्रपञ्चः (प्रपञ्च) (पुं) ⇒ error, fraud, trick, deceit, reversion, expansion, diversity, prolixity, phenomenon, appearance, opposition, development, copiousness, diffuseness, manifoldness, visible world, manifestation, amplification, ludicrous dialogue, mutual false praise, expansion of the universe, manifestation of or form of, repetition of an obscure rule in a clearer form
Related word(s):
जातिः ➡ क्रिया
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
व्यतिक्रमः,
पुं,
 (वि + अति + क्रम + घञ् ।) क्रम-विपर्य्ययः । यथा, --“सर्व्वत्र प्राङ्मुखो दाता ग्रहीता च उदङ्मुखः ।एष एव विधिर्दाने विवाहे च व्यतिक्रमः ॥
”इत्युद्बाहतत्त्वम् ॥