| YouTube Channel

वीरुध् (vIrudh)

 
शब्दसागरः
English
वीरुध्
f.
 (-रुद् or रुत्)
1. A creeper or spreading creeper.
2. A branch
and shoot.
3. A plant which grows after cutting.
4. A bower.
E.
वि before रुध् to impede,
aff.
 क्विप्, and the vowel of the prefix
made long
also टाप् being added, वीरुधा
f.
 (-धा) ।
Capeller Eng
English
वीरुध्
f.
 (m. ) herb, plant,
esp.
 a spreading creeper.
Yates
English
वीरुध् (द्-त्) 5.
f.
 A creeper
a
branch and shoot.
Spoken Sanskrit
English
वीरुध् - vIrudh -
f.
 - plant which grows again after being cut
वीरुध् - vIrudh -
f.
 - plant
वीरुध् - vIrudh -
f.
 - herb
वीरुध् - vIrudh -
f.
 - snare or noose of indra
वीरुध् - vIrudh -
f.
 - branch
वीरुध् - vIrudh -
f.
 - shoot
Wilson
English
वीरुध्
f.
 (-रुट् or -रुत्)
1 A creeper or spreading creeper.
2 A branch and shoot.
E.
 वि before रुध to impede,
aff.
 क्विप्, and the vowel of the
prefix made long
also टाप् being added, वीरुधा
f.
 (-धा.)
Apte
English
वीरुध् [vīrudh] धा [dhā], धा
f.
A spreading creeper
लता प्रतानिनी विरुत् Ak.
आहोस्वित् प्रसवो ममापचरितैर्विष्टम्भितो वीरुधाम्
Ś.*
 5. 9
Ku.*
 5.34
R.*
 8.36.
A branch, shoot.
A plant which grows after being cut.
A creeper, a shrub in general
भृशं ददर्शाश्रममण्डपोपमाः सपुष्पहासाः स निवेशवीरुधः
Ki.*
 4.19.
Apte 1890
English
वीरुध्
धा f. 1 A spreading creeper
लता प्रतानिनी वीरुत् Ak.
आहोस्वित्प्रसवो ममापचरितैर्विष्टंभितो वीरुधां Ś. 5. 9
Ku. 5. 34
R. 8. 36.
2 A branch, shoot.
3 A plant which grows after being cut.
4 A creeper, a shrub in general
Ki. 4. 19.
Monier Williams Cologne
English
वी-रु॑ध्
f.
 (once in
MBh.
m.
fr.
 3. वि
+
 √ 1. रुध्
=
 रुह्
cf.
 वि-स्रुह्) a plant, herb (esp. a creeping plant or a low shrub),
RV.
&c.
&c.
 (वीरु॑धाम् प॑तिः, ‘lord of plants’, in
RV.
 applied to Soma, in
MBh.
 to the moon)
a branch, shoot,
W.
a plant which grows again after being cut,
MW.
the snare or noose of Indra,
PārGṛ.
Monier Williams 1872
English
वीरुध् वीरुध्, त्, f. (fr. rt. 1. रुध् = rt. 1.
रुह् with वि
cf. वि-स्रुह्), a spreading creeper
a
branch, shoot
a plant which grows again after being
cut
a shrub, plant in general.
Macdonell
English
वीरुध् vī-rúdh,
f.
 [growing indifferent directions: 🞄√ rudh = √ ruh] plant, herb (V., C.)
🞄creeping plant, low shrub (C.)
noose (of 🞄Indra
S.).
Benfey
English
वीरुध् वीरुध्, i. e. वि-रुह्,
f.
1. A
creeper.
2. A plant which grows
again when being cut, Man. 11, 142.
3. A plant in general, Pañc. iii. d.
50
Vikr. d. 38.
4. A branch and
shoot, Utt. Rāmac. 44, 10.
--
Comp.
निस्-,
adj.
 deprived of plants, Bhāg. P.
4, 30, 45.
Apte Hindi
Hindi
वीरुध्
पुं*
 - "विशेषेण रुणद्धि अन्यान् वृक्षान्-वि + रुध् + क्विप् पक्षे टाप्, उपसर्गस्य दीर्घः"
लहलहाने वाली लता
वीरुध्
पुं*
 - -
"शाखा, अङ्कुर"
वीरुध्
पुं*
 - -
काटने पर ही बढ़ने वाला पौधा
वीरुध्
पुं*
 - -
"बेल, लता, झाड़ी"
L R Vaidya
English
vIruD {% f. %} 1. A spreading creeper, अभिभूय विभूतिमार्तवीं मधुगंधातिशयेन वीरुधाम् R.viii.36, K.S.v.34
2. a branch, a shoot
3. a plant which grows after cutting
4. a bower, Kir.iv.19.
Bopp
Latin
वीरुध् f. (primitiva forma radicis रुह् crescere q. v. praef.
वि, producto इ) planta repens. UR. 31. 4.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
क्षुपो ह्रस्वशिफाशाखः प्रततिर्व्रततिर्लता ॥ १११७ ॥
वल्ल्यस्यां तु प्रतानिन्यां गुल्मिन्युलपवीरुधः ।
-wordlist-
क्षुप (पुं), प्रतति (स्त्री), व्रतति (स्त्री), लता (स्त्री), वल्ली (स्त्री), प्रतानिनी (स्त्री), गुल्मिनी (स्त्री), उलप (पुं), वीरुध् (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
वीरुध्
वीरुध्, विटप
उलपस्तम्बगुल्माश्च वीरुधो विटपाः स्मृताः ।
verse 2.1.1.190
page 0024
कक्ष
कक्ष, कच्छ, वीरुध्
मन्दस्वच्छन्दयोः स्वैरं कक्षः स्यात्कच्छवीरुधोः ।
verse 5.1.1.833
page 0095
Vedic Reference
English
Vīrudh means ‘plant’ in the Rigveda, ^1 and later.^2 As con-
trasted with Oṣadhi, it denotes the inferior order of plants, but
it often has practically the same sense as Oṣadhi.
1) i. 67, 9
141, 4
ii. 1, 14
35, 8,
etc.
2) Av. i. 32, 3
34, 1
ii. 7, 1
v. 4, 1
xix. 35, 4, etc.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 57.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
वीरुध्(धा) स्त्री वि + रुध--क्विप् दीर्घः वा टाप् । विस्त-तायां लतायाम् अमरः ।
Capeller
German
वीरु॑ध्
f.
 (m. ) Gewächs, Kraut, Pflanze,
Strauch.
Grassman
German
vīrúdh, f., Pflanze [von 2. rudh m. ví].
-údham (bálavattamām) {971, 1}.
-udhas [Vo.] {923, 21}.
-údhas [N. p.] {226, 8}
{866, 9}
{917, 6}
{923, 3}.
-údhas [A. p.] {141, 4}
{871, 4}
{905, 3} (urvī́s).
-údhām gárbhas (agnís) {192, 14}
pátis (sómas) {826, 2}.
-útsu {67, 9} ví yás 〰 ródhat (agnís).
Burnouf
French
वीरुध् वीरुध्
f.
 (रुह्) buisson
branche, branchage
plante rampante.
वीरुधा
f.
 mms.
Stchoupak
French
वी-रुध्-
(nom. °रुत्)
f.
 (rar.
m.
 ) plante, herbe, not. liane ou
plante de buisson.