| YouTube Channel

विहङ्गम (vihaGgama)

 
शब्दसागरः
English
विहङ्गम
m.
 (-मः) A bird.
f.
 (-मा) A pole or yoke for carrying burdens.
E.
 विह for विहायस् in the air, गम् to go,
aff.
 खच्, whence the nasal
is inserted
also with the final rejected, विहङ्ग &c.
Capeller Eng
English
विहंगम
a.
 moving in the sky
m.
 a bird or the sun.
Yates
English
विह-ङ्गम (मः) 1.
m.
 A bird.
f.
 Pole
for carrying burdens.
Wilson
English
विहङ्गम
m.
 (-मः) A bird.
f.
 (-मा) A pole or yoke for carrying
burthens.
E.
 विह for विहायम् in the air, गम to go,
aff.
 खच्, whence
the nasal is inserted
also with the final rejected, विहङ्ग, &c.
Apte 1890
English
विहंगमः 1 A bird
(गृहदीर्घिकाः) मदकलोदकलोलविहंगमाः R. 9. 37
Ms. 1. 39, H. 1. 37.
2 The sun.
Monier Williams Cologne
English
विह—ं-गम
mfn.
 moving in the sky, flying,
MBh.
Hariv.
R.
विह—ं-गम
m.
 (ifc. f(आ). ) a bird,
Mn.
MBh.
&c.
विह—ं-गम
m.
 the sun,
MBh.
N.
 of a class of gods under the 11th Manu,
Pur.
Benfey
English
विहंगम विहंगम, i. e. विह + म्
-गम् + अ (see the last),
I.
m.
 A bird,
Pañc. ii. d. 20.
II.
f.
 मा, A pole or
yoke for carrying burthens.
Apte Hindi
Hindi
विहङ्गमः
पुं*
 - "विहायसा गच्छति-गम् + खच्, मुम्, विहादेशः"
पक्षी
L R Vaidya
English
vihaMgama {% m. %} A bird, विकचतामरसा गृहदीर्घिका मदकलोदकलोलविहंगमाः R.ix.37, M.i.39.
Bopp
Latin
विहङ्गम m. (ex Accus. vocis विह aër et गम iens) avis.
Fem. विहङ्गमा. N. 16. 15.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
mkha' 'gro ma
खग २) डाकिनी ३) विहङ्गम
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
विहगो विहंगमखगौ पतगो विहंगः शकुनिः शकुन्तिशकुनौ विवयः शकुन्ताः ।
नभसंगमो विकिरपत्त्ररथौ विहायो द्विजपक्षिविष्किरपतत्रिपतत्पतङ्गाः ॥ १३१६ ॥
पित्सन्नीडाण्डजोगौकाश्चञ्चुश्चञ्चू सृपाटिका ।
त्रोटिश्च पत्त्रं पतत्रं पिच्छं वाजस्तनूरुहम् ॥ १३१७ ॥
पक्षो गरुच्छदश्चापि पक्षमूलं तु पक्षतिः ।
-wordlist-
विहग (पुं), विहङ्गम (पुं), खग (पुं), पतग (पुं), विहङ्ग (पुं), शकुनि (पुं), शकुन्ति (पुं), शकुन (पुं), वि (पुं), वयस् (पुं), शकुन्त (पुं), नभसङ्गम (पुं), विकिर (पुं), पत्त्ररथ (पुं), विहायस् (पुं), द्विज (पुं), पक्षिन् (पुं), विष्किर (पुं), पतत्रिन् (पुं), पतत् (पुं), पतङ्ग (पुं), पित्सन् (पुं), नीडज (पुं), अण्डज (पुं), अगौकस् (पुं), चञ्चु (स्त्री), चञ्चू (स्त्री), सृपाटिका (स्त्री), त्रोटि (स्त्री), पत्त्र (क्ली), पतत्त्र (क्ली), पिच्छ (क्ली), वाज (पुं), तनूरुह (पुंक्ली), पक्ष (पुं), गरुत् (पुंक्ली), छद (पुंक्ली), पक्षमूल (क्ली), पक्षति (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
पतन्
पतन्, पतङ्ग, पतग, पतत्रिन्, पत्त्रिन्, शकुन्ति, शकुनि, शकुन्त, वयस्, विहायस्, विहग, विहङ्ग, विहङ्गम, पत्त्ररथ, गरुत्मत्, शकुन, खग, नगौकस्, पक्षिन्, वि, विष्किर, विकिर, अण्डज, नीडज, वाजि, द्विज
पतन्पतङ्गः पतगः पतत्री,
पत्त्री शकुन्तिः शकुनिः शकुन्तः ।
वयो विहायो विहगो विहङ्गो,
विहङ्गमः पत्त्ररथो गरुत्मान् ॥ २३७ ॥
शकुनः खगो नगौकाः पक्षी विर्विष्किरस्तथा विकिरः ।
अण्डजनीडजवाजिद्विजाश्च कथिताः समानार्थाः ॥ २३८ ॥
verse 2.1.1.237
page 0029
Mahabharata
English
Vihaṅgama (“moving in the sky”) = Sūrya (the Sun)
I, 6606
III, 17120.
पुराणम्
English
विहंगम / VIHAṄGAMA. A soldier of the giant khara. This khara who confronted rāma and lakṣmaṇa in daṇḍakāraṇya (forest daṇḍaka) had twelve army captains under him, including vihaṅgama, (vālmīki rāmāyaṇa, araṇya Kāṇḍa, sarga 26).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विहङ्गमः,
पुं,
 (विहायसा गच्छतीति । ३ । २ । ३८ ।इत्यत्र । “खच्प्रकरणे गमेः सुप्युपसंख्यानम् ।”इति काशिकोक्त्या खच् । “विहायसो विहच ।” इति विहादेशः ।) पक्षी । इत्यमरः ॥
(यथा, महाभारते । ३ । २७४ । ३९ ।“आक्रम्य रत्नान्यहरत्कामरूपी विहङ्गमः ॥
”सूर्य्यः । यथा, मार्कण्डेये । १०९ । ६७ ।“छन्दोभिरश्वरूपैश्च सकृद्युक्तैर्व्विहङ्ग-मम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विहङ्गम पुंस्त्री० विहायसा गच्छति गम--खच् नि० । पक्षिणिअमरः स्त्रियां ङीष् । २ भारयष्टौ स्त्री (वाँक) शब्दच० ।
Capeller
German
विहंगम die Luft durchziehend
m.
 Vogel
o. Sonne.