| YouTube Channel

विस्तार (vistAra)

 
शब्दसागरः
English
विस्तार
m.
(-रः)
1. Spreading, extension, diffusion.
2. Vastness, expanse.
3. Breadth, amplitude.
4. Amplification.
5. Diameter of a circle.
6. The branch of a tree with its new shoots.
7. A shrub.
E.
वि
before स्तृ to cover,
aff.
घञ्
Capeller Eng
English
विस्तार
m.
spreading, expansion, diffusion, specification.
Yates
English
वि-स्तार (रः) 1.
m.
Spreading, diffu-
sion
amplification
width
dia-
meter
branch with its new
shoots
a shrub.
Spoken Sanskrit
English
विस्तार - vistAra -
m.
- extension
विस्तृती - vistRtI -
f.
- extension
वितति - vitati -
f.
- extension
आयति - Ayati -
f.
- extension
कीर्ति - kIrti -
f.
- extension
तन्ति - tanti -
f.
- extension
परिवृद्धता - parivRddhatA -
f.
- extension
प्रसिति - prasiti -
f.
- extension
प्रसृति - prasRti -
f.
- extension
प्रतति - pratati -
f.
- extension
विस्तरता - vistaratA -
f.
- extension
व्रतति - vratati -
f.
- extension
वृद्धि - vRddhi -
f.
- extension
सारणा - sAraNA -
f.
- extension
आभोग - Abhoga -
m.
- extension
पाट - pATa -
m.
- extension
प्रस्तार - prastAra -
m.
- extension
प्रथिमन् - prathiman -
m.
- extension
प्रयाम - prayAma -
m.
- extension
विभूमन् - vibhUman -
m.
- extension
विस्तार - vistAra -
m.
- stretch
अधिज्य - adhijya -
adj.
- havingthebow-stringstretched
आयच्छति { आ- यम् } - Ayacchati { A- yam } - ayam - stretch
प्रसिति - prasiti -
f.
- stretch
प्रसारयति { प्र -सृणिच् } - prasArayati { pra -sRNic } - verb - stretch
आज्छति { आञ्छ् } - Ajchati { AJch } - verb - stretch
तनुते { तन् } - tanute { tan } - verb - stretch
द्राघते { द्राघ् } - drAghate { drAgh } - verb - stretch
पिस्यति { पिस् } - pisyati { pis } - verb - stretch
प्राप्नोति { प्राप् } - prApnoti { prAp } - verb - stretch
विनयते { विनी } - vinayate { vinI } - verb - stretch
विनयति { विनी } - vinayati { vinI } - verb - stretch
वितनुते { वितन् } - vitanute { vitan } - verb - stretch
वितत्यते { वितत्य } - vitatyate { vitatya } - verb - stretch
समातनोति { समातन् } - samAtanoti { samAtan } - verb - stretch
समातनुते { समातन् } - samAtanute { samAtan } - verb - stretch
समायच्छते { समायम् } - samAyacchate { samAyam } - verb - stretch
समायच्छति { समायम् } - samAyacchati { samAyam } - verb - stretch
तनोति { तन् } - tanoti { tan } - verb 8 - stretch [ cord ]
आतनोति { आ- तन् } - Atanoti { A- tan } - verb 8 - stretch
विस्तार - vistAra -
m.
- detail
सविस्तर - savistara -
n.
- detail
विस्तरेन - vistarena -
indecl.
- indetail
सविस्तरम् - savistaram -
indecl.
- indetail
तस्य कथां विस्तरेण श्रावयामि - tasyakathAMvistareNazrAvayAmi -
sent.
- Iamtellinghisstoryindetail.
विशेष - vizeSa -
m.
- detail
विषय - viSaya -
m.
- detail
भागक - bhAgaka -
m.
- detail
परिपठति { परि- पठ् } - paripaThati { pari- paTh } - verb 1 - detail
निर्देश - nirdeza -
m.
- details
सविस्तर - savistara -
adj.
- detailed
पृथु - pRthu -
adj.
- detailed
सविशेषम् - savizeSam - adv. - detailed
परिपाठक - paripAThaka -
adj.
- detailing
विस्तरतः - vistarataH - adverb - in detail
विभागेन - vibhAgena - adverb - in detail
विस्तरशस् - vistarazas - adverb - in detail
परिपाठेन - paripAThena -
ind.
- in detail
प्राचुर्येण - prAcuryeNa -
ind.
- in detail
सविशेषम् - savizeSam -
ind.
- in detail
विस्तार - vistAra -
m.
- spreading
प्रसरण - prasaraNa -
n.
- spreadingforth
किरत् - kirat -
adj.
- spreading
ज्रयसान - jrayasAna -
adj.
- spreading
तत - tata -
adj.
- spreading
पेसुक - pesuka -
adj.
- spreading
प्लाविन् - plAvin -
adj.
- spreading
प्रसारिन् - prasArin -
adj.
- spreading
प्रतानिन् - pratAnin -
adj.
- spreading
सन्तानक - santAnaka -
adj.
- spreading
विसारिन् - visArin -
adj.
- spreading
विसर्पण - visarpaNa -
adj.
- spreading
विसर्पिन् - visarpin -
adj.
- spreading
व्याप्तिमत् - vyAptimat -
adj.
- spreading
वितति - vitati -
f.
- spreading
प्रतति - pratati -
f.
- spreading
विततीकरणा - vitatIkaraNA -
f.
- spreading
विस्तरता - vistaratA -
f.
- spreading
विस्तृति - vistRti -
f.
- spreading
व्रतति - vratati -
f.
- spreading
विस्तार - vistAra -
m.
- detail
सविस्तर - savistara -
n.
- detail
विस्तरेन - vistarena -
indecl.
- indetail
सविस्तरम् - savistaram -
indecl.
- indetail
तस्य कथां विस्तरेण श्रावयामि - tasyakathAMvistareNazrAvayAmi -
sent.
- Iamtellinghisstoryindetail.
विशेष - vizeSa -
m.
- detail
विषय - viSaya -
m.
- detail
भागक - bhAgaka -
m.
- detail
परिपठति { परि- पठ् } - paripaThati { pari- paTh } - verb 1 - detail
निर्देश - nirdeza -
m.
- details
सविस्तर - savistara -
adj.
- detailed
पृथु - pRthu -
adj.
- detailed
सविशेषम् - savizeSam - adv. - detailed
परिपाठक - paripAThaka -
adj.
- detailing
विस्तरतः - vistarataH - adverb - in detail
विभागेन - vibhAgena - adverb - in detail
विस्तरशस् - vistarazas - adverb - in detail
परिपाठेन - paripAThena -
ind.
- in detail
प्राचुर्येण - prAcuryeNa -
ind.
- in detail
सविशेषम् - savizeSam -
ind.
- in detail
विस्तार - vistAra -
m.
- breadth
विस्तीर्णता - vistIrNatA -
f.
- breadth
विस्तृति - vistRti -
f.
- breadth
परिणाह - pariNAha -
m.
- breadth
आयाम - AyAma -
m.
- breadth
पाट - pATa -
m.
- breadth
वर्षिमन् - varSiman -
m.
- breadth
व्यास - vyAsa -
m.
- breadth
स्थविमन् - sthaviman -
m.
- breadth
तिर्यक्प्रमाण - tiryakpramANa -
n.
- breadth
पृथुत्व - pRthutva -
n.
- breadth
वरीमन् - varIman -
n.
- breadth
वैपुल्य - vaipulya -
n.
- breadth
विस्तीर्णत्व - vistIrNatva -
n.
- breadth
स्थविमत् - sthavimat -
n.
- breadth
वरस् - varas -
n.
- breadth
पश्चात्तिर्यक्प्रमाण - pazcAttiryakpramANa -
n.
- hinder breadth
अङ्गुष्ठ - aGguSTha -
m.
- thumb's breadth
अङ्गुल - aGgula -
m.
- finger's breadth
प्राक्तिर्यक्प्रमाण - prAktiryakpramANa -
n.
- breadth in front
पृथमात्र - pRthamAtra -
n.
- breadth of a hand
त्र्यङ्गुल - tryaGgula -
n.
- 3 fingers' breadth
द्व्यङ्गुल - dvyaGgula -
n.
- 2 fingers' breadth
अङ्गुल-मात्रम् - aGgula-mAtram -
indecl.
- a finger's breadth
अङ्गुल - aGgula -
m.
- breadth of the thumb
द्विपञ्चद्वयसाङ्गुल - dvipaJcadvayasAGgula -
adj.
- depth of 10 finger-breadths
अर्धबृहती - ardhabRhatI -
f.
- having half the usual breadth
षोडशाङ्गुलक - SoDazAGgulaka -
adj.
- having a breadth of 16 fingers
द्वादशाङ्गुल - dvAdazAGgula -
adj.
- having the breadth of 12 fingers
अनुप्रस्थ - anuprastha -
adj.
- following the breadth or latitude
अर्धकैशिक - ardhakaizika -
adj.
- having half the breadth of a hair
द्व्यङ्गुलशृङ्ग - dvyaGgulazRGga -
adj.
- having horns of 2 fingers' breadth
पद्य - padya -
adj.
- measuring a pada in length or breadth
रेखामात्रम् - rekhAmAtram -
ind.
- even by a line or by a hair's breadth
विस्तार - vistAra -
m.
- breadth of a circle i.e. its diameter
तिर्यगनूक - tiryaganUka -
n.
- breadth of the back part of the altar
द्वयस - dvayasa -
adj.
- having the length or breadth or depth of
शाणी - zANI -
f.
- single breadth of cloth given to a student at his investiture
Wilson
English
विस्तार
m.
(-रः)
1 Spreading, extension, diffusion.
2 Vastness, expanse.
3 Breadth, amplitude.
4 Amplification.
5 Diameter of a circle.
6 The branch of a tree with its new shoots.
7 A shrub.
E.
वि before स्तृ to cover,
aff.
घञ्.
Apte
English
विस्तारः [vistārḥ], 1 Spreading, extension, expansion
प्रान्त- विस्तारभाजाम्
Māl.
1.27.
Amplitude, breadth
पञ्चयोजन- विस्तारम्
Mb.
* 14.58.39
विलोकयन्त्यो वपुरापुरक्ष्णां प्रकाम- विस्तारफलं हरिण्यः
R.*
2.11
तत एव विस्तारम्
Bg.*
13.3.
Expanse, vastness, magnitude
मध्ये श्यामः स्तन इव भुवः शेषविस्तारपाण्डुः
Me.*
18.
Details, full particulars
कण्वो$पि तावच्छ्रुतविस्तारः क्रियताम्
Ś.*
7.
The diameter of a circle.
A shrub.
The branch of a tree with new shoots.
Apte 1890
English
विस्तारः 1 Spreading, extension, expansion
प्रांतविस्तारभाजां Māl. 1. 27.
2 Amplitude, breadth
विलोकयंत्यो वपुरापुरक्ष्णां प्रकामविस्तारफलं हरिण्यः R. 2. 11
Bg. 13. 30.
3 Expanse, vastness, magnitude
मध्यः श्यामः स्तन इव भुवः शेषविस्तारपांडुः Me. 18.
4 Details, full particulars
कण्वोऽपि तावच्छ्रुतविस्तारः क्रियतां Ś. 7.
5 The diameter of a circle.
6 A shrub.
7 The branch of a tre with new shoots.
Monier Williams Cologne
English
वि-स्तार
m.
(ifc. f(आ).
cf.
वि-स्तर) spreading, expansion, extent, width,
MBh.
Kāv.
&c.
becoming large or great (met. said of the heart),
Sāh.
the breadth of a circle i.e. its diameter,
Col.
specification, detailed enumeration or description,
Yājñ.
Suśr.
(एण, diffusely, at length, prob. w.r. for विस्तरेण,
R.
iii, 4, 4)
the branch of a tree with its new shoots,
L.
a shrub,
L.
the diameter of a circle,
L.
Monier Williams 1872
English
वि-स्तार, अस्, m. spreading, expansion, extension,
diffusion
breadth, amplitude
vastness, expanse
particularising at length, detail, amplification
the
breadth or diameter of a circle
the branch of a tree
with its new shoots
a shrub.
Macdonell
English
विस्तार vi-stāra,
m.
extension, expansion, 🞄extent
detail, enumeration or description
🞄-stāraṇa,
n.
stretching out (of 🞄the fect)
-stār-in,
a.
spreading, extensive, 🞄broad
-stīrṇa, pp. (√ stṝ) extensive, wide, 🞄etc.: -karṇa,
a.
extending the ears
broad-eared
🞄m. elephant, -tā,
f.
spaciousness
🞄-stṛti,
f.
extent
breadth.
Benfey
English
विस्तार विस्तार, i. e. वि-स्तॄ + अ,
m.
1.
Spreading, extension, Megh. 18.
2.
Vastness.
3. Length, Rām. 1, 40, 15.
4. Detail, Yājñ. 3, 95.
5. Breadth,
amplitude.
6. Amplification.
7. The
diameter of a circle.
8. The branch of
a tree with its new shoots.
--
Comp.
अति-,
m.
excessive extension, Pañc. 245,
24.
Apte Hindi
Hindi
विस्तारः
पुं*
- वि + स्तृ + घञ्
"फैलाव, विस्तृति, प्रसारण"
विस्तारः
पुं*
- -
"आयाम, चौड़ाई"
विस्तारः
पुं*
- -
"फैलाव, विपुलता, विशालता"
विस्तारः
पुं*
- -
"विवरण, पूरा ब्यौरा"
विस्तारः
पुं*
- -
वृत्त का व्यास
विस्तारः
पुं*
- -
झाड़ी
विस्तारः
पुं*
- -
नूतन पल्लवों से युक्त पेड़ की शाखा
L R Vaidya
English
vistAra {% m. %} 1. Expansion, extension
2. breadth, amplitude, प्रकामविस्तारफलं हरिण्यः R.ii.11
3. expanse, vastness, मध्ये श्यामः स्तन इव भुवः शेषविस्तारपांडुः Megh.i.18
4. detail
5. the branch of a tree with its new shoots
6. a shrub.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
विस्तार m. °ein t. t. der Musik, H XXVI, 86 (Ko.)
XXXII, 18.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
विस्तारविटपौ तुल्यौ प्रसूनं कुसुमं सुमम् ११२४
पुष्पं सूनं सुमनसः प्रसवश्च मणीवकम्
-wordlist-
विस्तार (पुं), विटप (पुंक्ली), प्रसून (क्ली), कुसुम (क्ली), सुम (क्ली), पुष्प (पुंक्ली), सून (क्ली), सुमनस् (स्त्रीब), प्रसव (पुं), मणीवक (क्ली)
--source--
प्रपञ्चाभोगविस्तारव्यासाः शब्दे विस्तरः
-wordlist-
प्रपञ्च (पुं), आभोग (पुं), विस्तार (पुं), व्यास (पुं), विस्तर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
विस्तार
विस्तार, विटप
विस्तारो विटपः प्रोक्त आरोहस्तु समुच्छ्रयः १८१
verse 2.1.1.181
page 0023
व्यास
व्यास, प्रपञ्च, विस्तार
व्यासः प्रपञ्चो विस्तारः शब्दस्य विस्तरः ७६६
verse 4.1.1.766
page 0088
वितान
वितान, विस्तार, कदक, शून्य, क्रतु, क्षण
विस्तारे कदके शून्ये वितानं स्यात्क्रतौ क्षणे ८४८
verse 5.1.1.848
page 0097
ऊरी
ऊरी, विस्तार, अङ्गीकृति
विस्तारेऽङ्गीकृतावूरी कथ्यत उररी तथा
verse 5.1.1.885
page 0101
उररी
उररी, विस्तार, अङ्गीकृति
विस्तारेऽङ्गीकृतावूरी कथ्यत उररी तथा
verse 5.1.1.885
page 0101
Mahabharata
English
Vistāra^1 = Śiva (1000 names^2).--Do.^2 = Vishṇu (1000 names).
अमरकोशः
Sanskrit
Word: विस्तारः
Root: विस्तार
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
shrub
width
extent
detail
breadth
stretch
expansion
extension
spreading
amplitude
development
enumeration
diffusiveness
specification
diameter of a circle
becoming large or great
detailed enumeration or description
branch of a tree with its new shoots
breadth of a circle i.e. its diameter
Shloka(s):
2|6|114|2 दैर्घ्यमायाम आरोहः परिणाहो विशालता॥ (मनुष्यवर्गः)
3|2|22|1 विस्तारो विग्रहो व्यासः शब्दस्य विस्तरः। (सङ्कीर्णवर्गः)
Synonym(s):
2|6|114|2 परिणाहः (परिणाह) (पुं) width, extent, breadth, compass, contour, periphery, circumference, circumference of a circle
2|6|114|2 विशालता (विशालता) (स्त्री) eminence, greatness, distinction, great extent
3|2|22|1 विस्तारः (विस्तार) (पुं) shrub, width, extent, detail, breadth, stretch, expansion, extension, spreading, amplitude, development, enumeration, diffusiveness, specification, diameter of a circle, becoming large or great, detailed enumeration or description, branch of a tree with its new shoots, breadth of a circle i.e. its diameter
3|2|22|1 विग्रहः (विग्रह) (पुं) form, body, shape, strife, enmity, figure, quarrel, element, contest, discord, analysis, division, war with, ornament, hostility, expansion, isolation, decoration, resolution, separation, distribution, independence, configuration, decode [computer], decryption [computer], keeping apart or asunder, freed from the Seizer i.e. rAhu, separate i.e. individual form or shape, separation or analysis of any word capable of separation, resolution of a compound word into its constituent parts
3|2|22|1 व्यासः (व्यास) (पुं) width, breadth, arranger, diameter, compiler, severing, division, diffusion, prolixity, extension, disjoining, separation, distributing, kind of drawl, detailed account, diameter of a circle, Brahman who recites or expounds the purANas in public
Related word(s):
जातिः परिमाणः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विस्तारः,
पुं,
(वि + स्तॄ + “प्रथने वावशब्दे ।”३ ३३ इति घञ् ।) विटपः विस्ती-र्णता तत्पर्य्यायः विग्रहः व्यासः ।इत्यमरः
(यथा, आर्य्यासप्तशत्याम् ५५८ ।“वंशावलम्बनं यद्यो विस्तारो गुणस्य याव-नतिः ।तज्जालस्य खलस्य निजाङ्कसुप्तप्रणाशाय
”)स्तम्बः इति मेदिनी रे, २१५
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विस्तार
पु०
वि + स्तृ--संज्ञायां कर्त्तरि घञ् विटपे भावेघञ् विस्तीर्णतायाम् समासवाक्यस्थे पदसमूहे चअमरः स्तम्बे मेदि०
Capeller
German
विस्तार
m.
Ausbreitung, Umfang
Ausführung,
Aufzählung.
Stchoupak
French
वि-स्तार-
m.
extension, etc. (v. °स्तर-)
ampleur, largeur
exposé détaillé, etc. (-एण en détail
-अम् उप-गम् s'étendre)
-ण- nt. fait d'étendre
-इत- v. {%°STṜ-
-in- %} a. qui s'étend.
°गामिन्- ag. qui va loin.