| YouTube Channel

विषु (viSu)

 
शब्दसागरः
English
विषु Ind.
1. Many, various.
2. Equally, same, like.
E.
 विष, कु
aff.
Capeller Eng
English
विषु
adv.
 on both sides (—°).
Yates
English
विषु
ind. Many
same.
Wilson
English
विषु ind.
1 Many, various.
2 Equally, same, like.
Apte
English
विषु [viṣu],
ind.
In two equal parts, equally.
Differently, variously.
Same, like.
Apte 1890
English
विषु ind. 1 In two equal parts, equally.
2 Differently, variously.
3 Same, like.
Monier Williams Cologne
English
1. विषु
ind.
 (only in comp. and derivatives, prob. connected with विश्व
accord.
 to
Pāṇ.
 vi, 4, 77,
Vārtt.
 1,
Pat.
 a
Ved.
acc.
 विष्वम्
=
 विषुवम्) on both sides, in both directions
in various directions
similarly, equally.
√ 2. वि-षु (3. सु
only pf.
p.
 Ā. -सुष्वाण with pass. meaning,
RV.
 ix, 101, 11
accord.
 to
Vop.
 also
aor.
 व्य्-अषावीत्
fut. वि-सोष्यति and वि-सविष्यति), to press or squeeze out (the Soma plant for obtaining its juice).
Monier Williams 1872
English
विषु विषु, ind. (perhaps connected with
1. वि or for an original द्विषु, loc. pl. of द्वि, see
1. वि), in two equal parts, equally, variously, differ-
ently, manifold, many
same, like.
—विषु-पद,
अम्, n. the autumnal equinox (?).
—विषु-रूप, अस्,
आ, अम्, Ved. of various or different shape or colour,
&c.
—विषू-वृत्, त्, त्, त् (विषू for विषु), Ved.
turning or moving everywhere, existing everywhere.
Macdonell
English
विषु viṣu, ad. (°—) on both sides, in various 🞄directions.
Benfey
English
विषु विषु (probably a loc. pl. of
द्वि, cf. वि), adv.
1. Equally, same,
alike.
2. Many, various.
Apte Hindi
Hindi
विषु
अव्य* - विष् + कु
"दो समान भागों में, समान रूप से "
विषु
अव्य* - -
"भिन्नतापूर्वक, विविध प्रकार से"
विषु
अव्य* - -
"समान, सदृश"
L R Vaidya
English
vizu {% ind. %} 1. In two equal parts
2. differently, variously
3. same, like.
Bopp
Latin
विषु Adv.
1) multum.
2) aeque.
Lanman
English
viṣu, adv. on both sides.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 विष्
मूलधातुः:
 विषु
धात्वर्थः:
 सेचने
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 वेषति
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विषु,
व्य,
 साम्यम् । इति विषुवच्छब्दटीकायांभरतः ॥
नानारूपम् । इति रामाश्रमः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विषु
अव्य०
 विष--कु । १ साम्ये भरतः । २ नानारूपे रामाश्रमः
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“विषु सेचने”@} 2 ‘सेवने’ इति धातुकाव्यव्याख्यापाठः 3।
‘… विषेः वेषति सेचने।।’ 4 इति देवः।
“आर्याणामुदित्, द्रमिडानां लृदित्” इति धनपालः।
‘पुषादि--’ 5 इत्यत्र सुधाकरः-- ‘द्रमिडानामविषत्, आर्याणां तु ‘शल इगुपधात्--’ 6 इति अविक्षत् इति नन्दी” इति पुरुषकारे इति 7।
३। औणादिके 8 कालच्प्रत्यये एवं रूपम्।
विशन्ति तस्मिन् बहवोऽनेनेति विशालं प्रथु।
वस्तुतः ‘वेः शालच्--’ 9 इति वेः शालच्प्रत्य- येनैव सिद्धमिदम्।
10 वेषकः-षिका, वेषकः-षिका, विविक्षकः-क्षिका, वेविषकः-षिका
वेष्टा-ष्ट्री, वेषयिता-त्री, विविक्षिता-त्री, वेविषिता-त्री
इत्यादिकानि रूपाणि सर्वाण्यपि दैवादिकतुष्यतिवत् 11 ऊह्यानि।
विषः, विषम्, विषाणम्, विषिः विष्टिः = बलम्, इत्यादिकानि रूपाणि विशेषेण भवन्तीति ज्ञेयम्।
क्त्वायाम्- 12 विषित्वा-वेषित्वा इति।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१६१२)
02
=>
 (१-भ्वादिः-६९८। सक। अनि। पर।)
03
=>
 (१-८८)
04
=>
 (श्लो। १७४)
05
=>
 (३-१-५५)
06
=>
 (३-१-४५)
07
=>
 (श्लो। १७५)
08
=>
 (द। उ। ८-११५)
09
=>
 (५-२-२८)
10
=>
 [पृष्ठम्१२४२+ २८]
11
=>
 (७५८)
12
=>
 [[१। ‘उदितो वा’ (७-२-५६) इति क्त्वायामिड्विकल्पनात् रूपद्वयमत्र ज्ञेयम्।]]
Capeller
German
विषु (°—) Adv. nach beiden Seiten hin,
auseinander.
Grassman
German
(víṣu) [wol von ví], nach beiden Seiten, nach verschiedenen Seiten hin
enthalten oder zu Grunde liegend in den folgenden Worten.
Burnouf
French
विषु विषु adv. beaucoup
également.
विषुण a. (sfx. न) qui a une égale étendue, un
mouvement uniforme.
विषुप, विषुव, विषुवत्,
n.
 équinoxe.