| YouTube Channel

विमर्द (vimarda)

 
शब्दसागरः
English
विमर्द्द
m.
(-र्द्दः)
1. Rubbing, friction.
2. The trituration of perfumes.
3. Touch, contact.
4. Destroying, killing.
5. Crushing, bruising.
6. Rubbing the body with unguents.
7. Conjunction of the sun
and moon.
8. War.
9. A plant, (Cassia esculenta.)
E.
वि before
मृद् to grind,
aff.
अच्, कन् or घञ्
Capeller Eng
English
विमर्द
m.
crushing, pounding, stamping (with the feet)
hostile encounter, fight, war, tumult
destruction, disturbance.
Yates
English
वि-मर्द्द (र्द्दः) 1.
m.
Pounding per-
fumes
friction
contact
crush-
ing
Cassia esculenta.
Spoken Sanskrit
English
विमर्द vimarda
m.
hostile encounter
विमर्द vimarda
m.
contact
विमर्द vimarda
m.
trituration of perfumes
विमर्द vimarda
m.
grinding
विमर्द vimarda
m.
war
विमर्द vimarda
m.
tediousness
विमर्द vimarda
m.
tumult
विमर्द vimarda
m.
trampling
विमर्द vimarda
m.
touch
विमर्द vimarda
m.
Kasunda tree [ Cassia Sophora - Bot. ]
विमर्द vimarda
m.
bruising
विमर्द vimarda
m.
fight
विमर्द vimarda
m.
weariness
विमर्द vimarda
m.
laying waste
विमर्द vimarda
m.
creating friction
विमर्द vimarda
m.
disturbance
विमर्द vimarda
m.
crushing
विमर्द vimarda
m.
scuffle
विमर्द vimarda
m.
complete obscuration [ e.g. total eclipse ]
विमर्द vimarda
m.
rejection
विमर्द vimarda
m.
rubbing
विमर्द vimarda
m.
destruction
विमर्द vimarda
m.
grinding
विमर्द vimarda
m.
conflict
विमर्द vimarda
m.
refusal
विमर्द vimarda
m.
total eclipse
विमर्द vimarda
m.
pounding
विमर्द vimarda
m.
devastation
विमर्द vimarda
m.
interruption
विमर्द vimarda
m.
friction
Wilson
English
विमर्द्द
m.
(-र्द्दः)
1 Rubbing, friction.
2 The trituration of perfumes.
3 Touch, contact.
4 Destroying, killing.
5 A plant, (Cassia esculenta.)
E.
वि before मृद to grind,
aff.
अच्.
Apte
English
विमर्दः [vimardḥ], 1 Pounding, crushing, bruising.
Rubbing together, trituration (as of perfumes), friction
विमर्दसुरभिर्बकुलावलिका खल्वहम्
M.*
3
R.*
5.65
कस्तूरिका मृगविमर्दसुगन्धिरेति
Śi.*
4.61
11.28.
Pressing together (as in embrace).
Spoiling, marring
कुतूहलविमर्द- कारिणा परिश्रमेण
Mk.*
1.
Touch, contact.
Rubbing the person with saffron or other unguents.
War, battle, fight, encounter
विमर्दक्षमां भूमिमवतरावः
U.*
5
3.44.
Destruction, devastation
पुरा जनस्थानविमर्दशङ्की संधाय लङ्काधिपतिः प्रतस्थे
R.*
6.62.
Conjunction of the sun and the moon.
An eclipse.
Weariness, tediousness.Comp. -अर्घम् the time from the apparent conjunction to the end of an eclipse.
Apte 1890
English
विमर्दः 1 Pounding, crushing, bruising.
2 Rubbing together, trituration (as of perfumes), friction
विमर्दसुरभिर्बकुलावलिका खल्वहं M. 3
R. 5. 65
कस्तूरिका मृगविमर्दसुगंधिरेति Śi. 4. 61, 11. 28.
3 Pressing together (as in embrace).
4 Spoiling, marring
कुतूहलविमर्दकारिणा परिश्रमेण Mk. 1.
5 Touch
contact.
6 Rubbing the person with saffron or other unguents.
7 War, battle, fight, encounter
विमर्दक्षमां भूमिमवतरावः U. 5, 3. 44.
8 Destruction, devastation
R. 6. 62.
9 Conjunction of the sun and moon.
10 An eclipse.
11 Weariness, tediousness.
Monier Williams Cologne
English
वि-मर्द a, वि-मर्श. See under वि√ मृद् and वि-√ मृश्,
p.
981, col. 1.
वि-मर्द b
m.
crushing, bruising, grinding, pounding, rubbing, friction,
MBh.
Kāv.
&c.
trampling,
Ratnāv.
hostile encounter, conflict, scuffle, fight, war, tumult,
MBh.
Kāv.
&c.
laying waste, devastation, destruction, ib.
interruption, disturbance, Mṛcch.
Hit.
touch, contact,
Sāṃkhyak.
refusal, rejection,
R.
complete obscuration, total eclipse,
Sūryas.
VarBṛS.
weariness, tediousness,
MW.
the trituration of perfumes,
W.
Cassia Sophora,
L.
N.
of a prince,
MārkP.
Monier Williams 1872
English
विमर्द वि-मर्द, &c. See under वि-मृद्।
वि-मर्द, अस्, m. crushing, bruising
devasta-
tion, destruction, pressing or rubbing together, fric-
tion
the trituration of perfumes
rubbing against,
touch, contact
conjunction of the sun and moon,
total obscuration, eclipse
war, battle
weariness,
tediousness
the plant Cassia Esculenta.
—विमर्-
दार्ध (°द-अर्°), अम्, n. the time from the appa-
rent conjunction to the end of an eclipse.
—विमर्-
दोत्थ (°द-उत्°), अस्, m. a scent arising from the
trituration of perfumes.
Benfey
English
विमर्द विमर्द, i. e. वि-मृद् + अ,
m.
1. Rubbing, Śāk. 105, 14 (rubbing
against, or playing with, the young
lion)
Ṛt. 1, 20.
2. The trituration
of perfumes.
3. Touch, contact, Da-
śak. in Chr. 182, 23
conjunction of the
sun and moon, eclipse.
4. Destroying,
Hit. 50, 18.
5. Killing.
6. War, Vikr.
87, 1
battle, Utt. Rāmac. 138, 5.
7. Weariness, Chr. 42, 13
tediousness,
Mṛcch. 1, 9.
Apte Hindi
Hindi
विमर्दः
पुं*
- वि + मृद् + घञ्
"चूरा करना, कुचलना, चकना चूर करना"
विमर्दः
पुं*
- -
"मसलना, रगड़ना"
विमर्दः
पुं*
- -
स्पर्श
विमर्दः
पुं*
- -
उबटन आदि शरीर पर मलना
विमर्दः
पुं*
- -
"संग्राम, युद्ध, लड़ाई, भिड़न्त"
विमर्दः
पुं*
- -
"विनाश, उजाड़"
विमर्दः
पुं*
- -
सूर्य और चन्द्रमा का मेल
विमर्दः
पुं*
- -
ग्रहण
L R Vaidya
English
vimarda {% m. %} 1. Crushing, bruising
2. rubbing, friction
3. rubbing the body with unguents
4. destruction, devastation
5. conjunction of the sun and moon
6. war, battle.
Bopp
Latin
विमर्द m. (r. मृद् praef. वि s. अ) disturbatio, vastatio, ex-
stinctio
turbatio. HIT. 50. 18.: निद्राविमर्द.
Lanman
English
vimarda, m. destruction
(of sleep) disturbance.
[√mṛd + vi.]
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विमर्द्दः,
पुं,
(विमृद्यतेऽसौ इति वि + मृद् +घञ् ।) कालङ्कतवृक्षः इति रत्नमाला
कालकासुन्दिया इति भाषा
विमर्द्दनम् इतिशब्दरत्नावली
(यथा, रघुः ६५ ।“तं कर्णभूषणनिपीडितपीवरांसं-शय्योत्तरच्छदविमर्द्दकृशाङ्गरागम्
”सम्पर्कः यथा, रघुः १३ २० ।“असौ महेन्द्रद्विपदानगन्धि-स्त्रिमार्गगावीचिविमर्द्दशीतः
”“त्रिमार्गगा गङ्गा तस्या वीचीनां विमर्द्देनसम्पर्केण शीतः ।” इति तट्टीकायां मल्लि-नाथः
*
युद्धम् यथा, रामायणे ३२ ।“देवासुरविमर्द्देषु वज्राशनिकृतव्रणम्
”कलहः यथा, तत्रैव ६३ २४ ।“कार्य्यार्थिनां विमर्द्दो हि राज्ञां दोषायकल्पते
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
विमर्द
पु०
विमृद्यतेऽसौ वि + मृद--घञ् (कालकासुन्दिया)१ वृक्षे रत्नमा० संज्ञायां कन् चक्रमर्दके राजनि० ।भावे घञ् मर्दने कुङ्कुमादिमर्दने
Capeller
German
विमर्द
m.
Zerdrückung, Gestampf, Balgerei,
Kampf, Tumult, Vernichtung, Störung,
Unterbrechung.
Burnouf
French
विमर्द विमर्द
m.
(मृद्) action d'écraser, de broyer,
de frotter.
Au fig. ravage, dévastation.
Cassia esculenta, bot.
विमर्दन
n.
(sfx. अन) mms.
विमर्दिन् a. qui écrase, qui broie
au fig. dévastateur,
destructeur.
Stchoupak
French
वि-मर्द-
m.
fait d'écraser, de broyer
collision, combat, tuerie,
destruction, ruine
interruption
rejet, refus
-क- ag. qui détruit
m.
n.
d'un homme
-न- ag. qui écrase, qui détruit, etc.
m.
n.
d'un Rakṣas
d'un roi des Vidyādhara
nt. collision, combat, tuerie, destruction
-इन्-
ag. qui écrase, etc.
°क्षम- a. (terrain) qui convient pour le combat.