| YouTube Channel

विबुधः (vibudhaH)

 
Apte
English
विबुधः [vibudhḥ], 1 A wise or learned man, sage
सख्यं साप्तपदीनं भो इत्याहुर्विबुधा जनाः
Pt.*
2.47.
A god, deity
अभून्नृपो विबुधसखः परंतपः
Bk.*
1.1
गोप्तारं निधीनां महयन्ति महेश्वरं विबुधाः Subhāṣ.
The moon.
Comp.
-अधिपतिः, -इन्द्रः, -ईश्वरः epithets of Indra. -अनुचरः a god's attendant
Ms.*
11.47. -आवासः a temple. -इतरः a demon. -गुरुः Brihaspati or the planet Jupiter. -तटिनी the Gaṅgā river. -द्विष्, -शत्रुः a demon
बन्दीकृता विबुध- शत्रुभिरर्धमार्गे
V.*
1.3.
Apte 1890
English
विबुधः 1 A wise or learned man, sage
सख्यं साप्तपदीनं भो इत्याहुर्विबुधा जनाः Pt. 2. 43.
2 A god, deity
अभून्नृपो विबुधसखः परंतपः Bk. 1. 1
गोप्तारं निधीनां महयंति महेश्वरं विबुधाः Subhāṣ.
3 The moon.
Comp.
अधिपतिः,
इंद्रः,
ईश्वरः epithets of Indra.
द्विष्,
शत्रुः a demon
V. 1. 3.
Apte Hindi
Hindi
विबुधः
पुं*
- विशेषेण बुध्यते-बुध् +
"बुद्धिमान् या विद्वान् पुरुष, ऋषि, मुनि"
विबुधः
पुं*
- -
चाँद
विबुधः
पुं*
- वि+बुध्+क
"बुद्धिमान्, विद्वान् पुरुष"
विबुधः
पुं*
- वि+बुध्+क
देवता
विबुधः
पुं*
- वि+बुध्+क
चन्द्रमा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
देवः, देवता, सुरः, अमरः, निर्जरः, त्रिदशः, सुपर्वा, सुमनाः, त्रिदिवेशः, दिवौकाः, आदितायः, दिविषत्, लेखः, अदितिनन्दनः, ऋभुः, अमर्त्यः, अमृतान्धाः, बर्हिर्मुखा, क्रतुभुक्, गीर्वाणः, वृन्दारकः, दनुजारिः, आदित्यः, विबुधः, सुचिरायुः, अस्वप्नः, अनिमिषः, दैत्यारिः, दानवारिः, शौभः, निलिम्पः, स्वाबाभुक्, दनुजद्विट्, द्युषत्, दौषत्, स्वर्गी, स्थिरः, कविः
noun
हिन्दुधर्मानुसारी यः सर्वभूतेभ्यः पूजनीयाः।
"अस्मिन् देवालये नैकाः देवताः सन्ति।"
Synonyms:
ईश्वरः, परमेश्वरः, परेश्वरः, परमात्मा, देवः, अमरः, विबुधः, अनिमिषः, अजरः, चिरायुः, सुचिरायुः, भगवान्, सर्वस्रष्टा, धाता, विधाता, जगत्कर्ता, विश्वसृक्, भूतादिः, परब्रह्म, ब्रह्म, जगदात्मा, हम्, स्कम्भः, सूक्ष्मः, सर्वेशः, सर्वसाक्षी, सर्वविद्, श्वःश्रेयसम्, शब्दातीतः
noun
धर्मग्रन्थैः अखिलसृष्टेः निर्मातृरूपेण स्वामिरूपेण वा स्वीकृता महासत्ता।
"ईश्वरः सर्वव्यापी अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विबुधः,
पुं,
(विशेषेण बुध्यते इति बुध + कः ।)देवः इत्यमरः
(यथा, मनौ १२ ४७ ।“गन्धर्व्वा गुह्यका यक्षा विबुधानुचराश्च ये
”)पण्डितः इति मेदिनी धे, ३६
(यथा, कथासरित्सागरे ६३ १०५ ।“ब्रवीमि विबुधः खेदं जनानां निह्नुते कथम्
”अस्मिन्नर्थे वाच्यलिङ्गेऽपि दृश्यते
*
) चन्द्रः ।इति हलायुधः